Tài sản vô hình đang định hình lại giá trị doanh nghiệp

Trước đây, năng lực doanh nghiệp thường được nhận diện chủ yếu qua nhà xưởng, máy móc, hàng tồn kho và quy mô vốn. Tuy nhiên, cấu trúc giá trị đã thay đổi rõ rệt. Theo nghiên cứu thường niên của Ocean Tomo, năm 1975, tài sản hữu hình chiếm khoảng 83% giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp trong rổ S&P 500. Đến cuối năm 2025, tài sản vô hình chiếm khoảng 92%, còn tài sản hữu hình chỉ chiếm khoảng 8%.

Sự dịch chuyển này khẳng định vai trò của công nghệ, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, thương hiệu, quản trị và nguồn nhân lực. Dù khó quan sát trực tiếp trên bảng cân đối kế toán, những nguồn lực này ảnh hưởng đáng kể đến khả năng đổi mới, thích ứng và duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Doanh thu và lợi nhuận vẫn là chỉ tiêu nền tảng, nhưng chưa phản ánh đầy đủ chất lượng tăng trưởng, khả năng tái tạo nguồn lực hay sự cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan. Năng lực tạo giá trị còn đòi hỏi doanh nghiệp duy trì hiệu quả kinh doanh và đầu tư cho đổi mới, con người, quản trị, môi trường và xã hội.

Từ tăng trưởng quy mô đến năng lực tạo giá trị đa chiều

VALUE10 mở rộng phạm vi xem xét giá trị doanh nghiệp, từ lợi ích dành cho cổ đông đến năng lực phát triển sản phẩm, tạo việc làm, nâng cao chất lượng nhân lực, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và đóng góp ngân sách. Chương trình đồng thời xem xét việc thực hiện các cam kết về môi trường, xã hội, quản trị và tác động đối với khách hàng, đối tác, cộng đồng.

Khảo sát năm 2025 của Viet Research cho thấy sự chuyển dịch này trong nhóm doanh nghiệp tham gia. Hơn 90% doanh nghiệp đã cải tiến hoặc phát triển sản phẩm, dịch vụ thân thiện với môi trường; gần 64% đưa nguyên tắc bền vững vào toàn bộ chuỗi vận hành; 73% tích hợp yếu tố môi trường và xã hội vào quản trị rủi ro. Hơn một nửa đã ứng dụng AI, Big Data và IoT để tối ưu hoạt động; trên 70% có kế hoạch tăng ngân sách nghiên cứu và phát triển trong ba năm tới.

VALUE10 và khung đánh giá năng lực tạo giá trị

VALUE10 được xây dựng trên nền tảng dữ liệu nghiên cứu độc lập của Viet Research, kết hợp khảo sát diện rộng, dữ liệu doanh nghiệp và phỏng vấn chuyên sâu. Các chỉ tiêu định lượng, định tính được chuẩn hóa, lượng hóa và phân bổ trọng số theo đặc thù từng ngành. Cách tiếp cận này hạn chế việc so sánh cơ học giữa các doanh nghiệp có điều kiện thị trường, cấu trúc vốn và chu kỳ kinh doanh khác nhau.

Khung đánh giá gồm năm nhóm tiêu chí: hiệu quả sản xuất kinh doanh; đóng góp ngân sách; năng lực tạo việc làm; cam kết và đầu tư cho ESG, đổi mới sáng tạo; mức độ lan tỏa và uy tín thương hiệu. Các nhóm tiêu chí được xem xét tổng thể thay vì dựa vào một chỉ số đơn lẻ.

Nhận diện những thực hành tạo giá trị trong doanh nghiệp Việt

Qua các kỳ nghiên cứu và công bố, Vietcombank, Petrovietnam, Tôn Nam Kim, LOTTE Mart Việt Nam, Vietjet Air và Bảo hiểm PVI đã cho thấy những cách tiếp cận đa dạng trong đổi mới, phát triển con người, nâng cao quản trị và tạo dựng giá trị dài hạn.

Sự đa dạng ngành nghề cho thấy năng lực tạo giá trị không chỉ phụ thuộc vào quy mô, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa nguồn lực, tri thức và lợi thế thành kết quả lâu dài cho các bên liên quan. Những thực hành này tạo nguồn tham chiếu để cộng đồng doanh nghiệp nhận diện xu hướng, đối chiếu cách làm và hoàn thiện mô hình phát triển.

Từ kết quả nghiên cứu đến giá trị tham chiếu cho doanh nghiệp

Tham gia nghiên cứu VALUE10 giúp doanh nghiệp xem xét năng lực tạo giá trị theo một khung tham chiếu bao quát hiệu quả kinh doanh, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, ESG, tính minh bạch và uy tín thương hiệu. Với doanh nghiệp được ghi nhận, kết quả nghiên cứu là căn cứ độc lập góp phần củng cố tín nhiệm trước khách hàng, đối tác, nhà đầu tư và người lao động.

Giá trị của chương trình không chỉ nằm ở vinh danh. Qua nghiên cứu, chuyên đề, phỏng vấn, ấn phẩm và sự kiện, VALUE10 tạo không gian trao đổi về các mô hình, thực hành tạo giá trị trong doanh nghiệp Việt Nam. Năm 2026, chương trình mở rộng truyền thông trên Báo Tài chính - Đầu tư, cổng thông tin chương trình, các nền tảng số và quảng cáo ngoài trời, trong đó có quảng cáo tại sân bay; đồng thời phát triển podcast, phỏng vấn về câu chuyện doanh nghiệp, DNA nhà kiến tạo và những chuyển động của nền kinh tế.

Hướng tới hệ sinh thái doanh nghiệp tạo giá trị bền vững

Khi chất lượng tăng trưởng ngày càng được quan tâm, năng lực tạo giá trị trở thành thước đo quan trọng về sức cạnh tranh và triển vọng dài hạn. Khung đánh giá đa chiều, dựa trên dữ liệu và điều chỉnh theo ngành sẽ làm rõ các nguồn lực tạo nên vị thế doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích sự cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và trách nhiệm với các bên liên quan.

Lễ Công bố và Vinh danh Top 10 Doanh nghiệp tạo giá trị hàng đầu Việt Nam 2026 theo ngành - VALUE10 được tổ chức tại Hà Nội vào tháng 12/2026, trong khuôn khổ chương trình "Doanh nghiệp Việt Nam 2026: Trọng người tài - Kiến tạo giá trị". Sự kiện quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia, đại diện các tổ chức, trường đại học và báo chí; qua đó ghi nhận doanh nghiệp nổi bật và thúc đẩy trao đổi về các mô hình phát triển có ý nghĩa với cộng đồng doanh nghiệp, nền kinh tế.

Doanh nghiệp quan tâm có thể liên hệ Ban Tổ chức hoặc truy cập cổng thông tin của chương trình để nhận hồ sơ khảo sát và hướng dẫn tham gia.