Giá vàng thế giới hôm nay (2/2) đang giằng co quanh mốc 4.600 USD/oune, nhiều thời điểm thủng mốc 4.500 USD/ounce. So với mức giá kỷ lục 5.600 USD/ounce ngày 29/1, vàng đã mất giá 18-19%. Thị trường vàng rơi vào đợt bán tháo hoảng loạn kỷ lục nhất lịch sử.

Trong quá khứ, vàng cũng có nhiều lần tăng sốc rồi giảm sâu. Lần gần đây nhất, vàng thế giới đã lập đỉnh hơn 1.900 USD/ounce năm 2011 sau đó liên tục lao dốc, đến năm 2015 vàng có lúc giảm về chỉ còn quanh 1.000 USD/ounce. Tương tự, vàng SJC trong nước cũng giảm từ đỉnh 50 triệu đồng/lượng năm 2011 xuống 30-31 triệu đồng/lượng năm 2015. Sau cú lao dốc năm 2012, mất 9 năm sau - tức mãi đến năm 2020 - vàng mới phục hồi trở lại. 

Câu hỏi đặt ra là liệu cú sập của vàng những ngày qua có phải là "bổn cũ soạn lại"?

Trao đổi với báo chí chiều 2/2 về biến động của thị trường vàng hiện nay, ông Shaokai Fan - Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại Hội đồng Vàng thế giới cho rằng, có sự khác biệt về cú sập của thị trường hiện nay với năm 2012.

Cụ thể, năm 2011 vàng lập đỉnh rồi lao dốc vào năm 2012 do nỗi lo lạm phát từ các gói nới lỏng định lượng (QE) đã không trở thành hiện thực, khiến nhà đầu tư mất đi lý do nắm giữ vàng. Tuy nhiên, bối cảnh năm 2026 hoàn toàn khác biệt.

Thứ nhất, các rủi ro hiện tại như địa chính trị, lãi suất giảm và lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương là những thực tế đang diễn ra và sẽ không sớm biến mất.

Thứ hai, cơ sở nhà đầu tư hiện nay cũng khác xa so với năm 2012. Nếu cách đây 14 năm, thị trường vàng chủ yếu bị chi phối bởi các nhà đầu tư phương Tây thì hiện nay, cơ sở nhà đầu tư đã được "toàn cầu hóa" với sự trỗi dậy của các ngân hàng trung ương mới nổi và nhà đầu tư châu Á, sự tham gia của các nhà phát hành tiền số, của nhà đầu tư tổ chức lẫn tư nhân... Sự đa dạng này tạo nên bệ đỡ vững chắc hơn cho thị trường vàng trước các biến động.

Trả lời câu hỏi của baodautu.vn về việc có hay không các quỹ lớn đang bán xả vàng chốt lời, ông Shaokai Fan cho biết, Hội đồng vàng chưa ghi nhận được dữ liệu nào liên quan đến các quỹ "xả vàng". Ngoài ra, theo thông lệ hàng năm, các quỹ thường mạnh tay mua vào trong tháng Giêng hàng năm.

Năm ngoái, khối Ngân hàng Trung ương tiếp tục là lực quan trọng nâng đỡ thị trường vàng với tổng lượng mua vào năm 2025 đạt 863 tấn. Dù con số này thấp hơn mức trên 1.000 tấn của 3 năm liền kề trước đó, nhưng xu hướng mua ròng vẫn rất tích cực, đặc biệt là trong quý 4 với 230 tấn được bổ sung vào kho dự trữ.

Ông Shaokai Fan điểm tên những "tay chơi" lớn như Ngân hàng Trung ương Ba Lan với 2 năm liên tiếp mua ròng mạnh mẽ và vừa công bố kế hoạch mua thêm. Đáng chú ý là trường hợp của Kazakhstan, quốc gia sản xuất vàng thường có xu hướng bán ra khi được giá, nhưng nay lại tích cực mua vào do lo ngại những bất ổn của năm 2025. Ngoài ra, thị trường còn chứng kiến sự quay trở lại của các ngân hàng trung ương từng vắng bóng như Brazil, Indonesia hay Guatemala.

Nhận định về triển vọng năm 2026, ông Shaokai Fan cho rằng dù giá vàng đang có sự điều chỉnh sau khi vượt mốc 5.000 USD/ounce vào đầu năm, nhưng các yếu tố nền tảng hỗ trợ giá vàng vẫn rất vững chắc. Những căng thẳng địa chính trị, các mối đe dọa an ninh, rủi ro thương mại và đặc biệt là những đồn đoán xung quanh tính độc lập cũng như chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục là động lực chính.

"Thị trường sẽ còn nhiều biến động do sự tham gia của dòng tiền đầu cơ, nhưng các đợt điều chỉnh giá ngắn hạn thường được các nhà đầu tư tổ chức và ngân hàng trung ương xem là cơ hội để tích lũy thêm tài sản", ông Shaokai Fan nhận định. 

Với nhà đầu tư, ông Shaokai Fan cho rằng, trong môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, vàng cần được nhìn nhận với vị trí là tài sản cân bằng trong danh mục đầu tư, thay vì chỉ được nhìn nhận như một kênh đầu cơ ngắn hạn.  

“Vàng không phải là tài sản được thiết kế để “đánh nhanh, thắng nhanh”, mà phát huy hiệu quả khi được nhìn nhận như một công cụ phân bổ tài sản chiến lược. Những nhịp điều chỉnh nếu xảy ra thường đóng vai trò tái cân bằng thị trường hơn là tín hiệu đảo chiều xu hướng dài hạn.