Đây là băn khoăn của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) được nêu trong góp ý cho dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu gửi Bộ Công thương.

Đề nghị bỏ yêu cầu sở hữu 40 cửa hàng bán lẻ của thương nhân đầu mối

Theo dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối phải sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng bán lẻ và kho tiếp nhận có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m3.

Đối với thương nhân thuộc diện chuyển tiếp, điều kiện về kho được áp dụng sau ngày 31/12/2028. Điều kiện về cửa hàng được thực hiện theo lộ trình, với yêu cầu tối thiểu 10 cửa hàng thuộc sở hữu trong năm 2028 và 40 cửa hàng từ ngày 1/1/2029. Đáng chú ý, thương nhân có Giấy phép hoặc Giấy xác nhận còn hiệu lực dài hơn lộ trình vẫn phải đáp ứng các điều kiện mới.

Dự thảo cũng quy định mức tổng nguồn tối thiểu 300.000 m3/năm, không bao gồm nhiên liệu hàng không, áp dụng từ kỳ phân giao năm 2027. Việc không thực hiện đủ tổng nguồn tối thiểu trong hai năm liên tiếp là căn cứ xem xét thu hồi Giấy xác nhận, tính trên kết quả thực hiện từ năm 2027.

Góp ý về các quy định này, VCCI cho rằng dự thảo tiếp tục đặt trọng tâm vào điều kiện đầu vào về sở hữu tài sản, chưa bám sát yêu cầu tại Thông báo số 488/TB-VPCP về việc không chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào như kho chứa, cảng, phương tiện vận tải và hệ thống cửa hàng.

Theo VCCI, năng lực bảo đảm nguồn cung đã được kiểm soát thông qua yêu cầu tổng nguồn tối thiểu tại Điều 24 và dự trữ lưu thông 20 ngày tại Điều 23. Trong khi đó, dự thảo chưa làm rõ yêu cầu sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng mang lại lợi ích quản lý bổ sung như thế nào.

VCCI đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của yêu cầu sở hữu 40 cửa hàng đối với cấu trúc thị trường. Theo phản ánh của doanh nghiệp, thị trường xăng dầu có mức độ tập trung cao, nguồn cung chủ yếu thuộc về một số đầu mối lớn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu mỗi đầu mối sở hữu tối thiểu 40 cửa hàng có thể tạo động lực mua lại các cửa hàng độc lập để đạt ngưỡng quy định, thúc đẩy tích hợp dọc và thu hẹp mạng lưới bán lẻ độc lập. Điều này có thể ảnh hưởng đến cạnh tranh ở khâu bán lẻ, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự đa dạng của hệ thống cung ứng, nhất là khi thị trường gặp khó khăn về nguồn hàng.

Đồng tình với quan điểm này, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (Vinpa) cho biết, theo quy định hiện hành, thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu phải có tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu hoặc sở hữu chung, đồng sở hữu. Đồng thời, doanh nghiệp phải có ít nhất 40 tổng đại lý hoặc đại lý bán lẻ xăng dầu trong hệ thống phân phối.

Vì vậy, ông Bảo cho rằng không cần thiết nâng số cửa hàng thuộc sở hữu lên 40, bởi hệ thống cửa hàng bán lẻ xăng dầu của doanh nghiệp có thể bao gồm cả cửa hàng sở hữu, thuê dài hạn và nhượng quyền, miễn bảo đảm quy mô và tính ổn định của mạng lưới.

Nếu buộc doanh nghiệp sở hữu 40 cửa hàng, nhiều đơn vị sẽ phải chạy đua mua lại cửa hàng để đáp ứng điều kiện. Điều này chắc chắn làm phát sinh thêm chi phí và thủ tục, trong khi chưa chắc cải thiện được năng lực cung ứng.