Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi số, các quốc gia và doanh nghiệp đang đứng trước áp lực phải tái định hình mô hình tăng trưởng để duy trì năng lực cạnh tranh.

Đối với Việt Nam, đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng vĩ mô hàng năm trên 10%. Đây không chỉ là bài toán về công nghệ, mà còn là bài toán về năng suất lao động, năng lực quản trị, hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và hệ sinh thái công nghệ.

Các hội thảo chuyên đề song song đã quy tụ giới hoạch định chính sách, các tập đoàn công nghệ toàn cầu như IBM, Cisco, Intel... cùng các doanh nghiệp số hàng đầu Việt Nam như FPT, VNPT, MISA… để trực diện tháo gỡ các bài toán thực chiến khốc liệt nhất của nền kinh tế thực.

Giải pháp công nghệ cho các bài toán lớn, mở khóa sứ mệnh tăng trưởng vĩ mô

Để nền kinh tế vượt qua bẫy thu nhập trung bình, kinh tế số bắt buộc phải gánh vác vai trò động cơ hạt nhân, hướng tới mục tiêu đóng góp vững chắc 25% – 30% vào GDP quốc gia. Xung lực này không đến từ việc gia công giá trị thấp mà phụ thuộc vào hai động lực cốt lõi: tăng cường Năng suất trong các ngành kinh tế thực (nông nghiệp, sản xuất, logistics) và chuyển hóa bề dày di sản bản địa thành thặng dư của chuỗi công nghiệp nội dung số.

Tại Hội thảo"Giải pháp công nghệ cho các bài toán lớn", các địa phương đã minh chứng sức mạnh của quản trị dựa trên dữ liệu (Data-driven). Hệ thống camera AI tại TP. Huế đã giúp phát hiện 65.000 vi phạm, tạo nguồn thu 12 tỷ đồng cho ngân sách minh bạch. Tại Khánh Hòa, quy hoạch Trung tâm dữ liệu xanh đã góp phần giúp GRDP quý I/2026 bứt phá tăng 8,37%. 

Tiến trình này đang vấp phải tình trạng phân mảnh dữ liệu sâu sắc, hình thành các "ốc đảo dữ liệu" (Data Silos) biệt lập giữa các ngành. Đáng báo động là rủi ro "số hóa hình thức" – doanh nghiệp chi ngân sách lớn mua phần mềm đắt tiền nhưng giữ nguyên cách làm thủ công cũ kỹ, hay tình trạng "công nghệ hóa hời hợt" lạm dụng kỹ xảo làm méo mó bản sắc văn hóa. Hệ thống CĐS thường bị mắc kẹt ở một nhóm tiên phong nhỏ lẻ, gây xung đột thói quen và làm cạn kiệt tài nguyên đầu tư của tổ chức.

Để giải quyết tận gốc, ông Ngô Thanh Hiền (CTO IBM Vietnam) đề xuất xây dựng các "Lakehouse" quốc gia mở và liên thông, minh chứng từ hệ thống Hóa đơn điện tử của Tổng cục Thuế Việt Nam đã xử lý mượt mà, bảo mật hơn 20,3 tỷ hóa đơn cho 850.000 doanh nghiệp và 65.000 hộ kinh doanh; hoặc case study India SRDH (Ấn Độ) liên thông 13 bộ ban ngành để tạo ra mã định danh công dân duy nhất giúp chống gian lận an sinh xã hội.

Về di sản, TS. Phan Thanh Hải (Giám đốc Sở VH&TT Huế) đề xuất chuỗi chuyển hóa: Di sản → Dữ liệu → Tri thức → Sáng tạo → Sản phẩm → Giá trị kinh tế, biến Festival bốn mùa thành phòng thí nghiệm kinh tế đêm số hóa. Để công nghệ không bị bỏ hoang, ông Lâm Quang Nam (VINASA) kiến nghị ban hành Khung chuẩn kỹ năng số quốc gia (DSS) 3 lớp (Foundation, Professional, Sector) để toàn dân và doanh nghiệp hấp thụ được công nghệ.

Chủ quyền AI và bệ phóng hạ tầng số, năng lượng xanh

Việt Nam đang trải qua cơn sốt bùng nổ AI với tốc độ tăng trưởng mảng AI doanh nghiệp đạt tới 31%/năm (CAGR) giai đoạn 2026-2034, tỷ lệ dân số online sử dụng AI chạm mốc 78%. Tuy nhiên, một thực trạng khắc nghiệt được phơi bày: 74% doanh nghiệp ứng dụng AI mới ở mức cơ bản và đang lệ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng quốc tế. Hầu hết các tổ chức đều huấn luyện mô hình trên GPU thuê ngoài, lưu dữ liệu ngoài lãnh thổ và gọi API từ Big Tech Mỹ, tạo ra khoảng trống lớn về an ninh công nghệ.

Những thách thức Việt Nam đang gặp phải như vấn đề năng lượng. Sự bùng nổ của các Trung tâm dữ liệu siêu quy mô (Hyperscale DC) tạo áp lực dòng điện cực đại lên lưới điện quốc gia khi tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện thương phẩm liên tục chạy nhanh hơn tốc độ tăng GDP. Thách thức quản trị công: Tình trạng đầu tư rời rạc, thiếu quy hoạch tổng thể đồng bộ giữa các sở ngành gây lãng phí ngân sách và rủi ro bảo mật do không ưu tiên an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế kiến trúc lõi.

Đặc biệt, giải bài toán tự chủ quốc gia, ông Đặng Triều Dương khẳng định FPT Smart Cloud đã đầu tư 200 triệu USD xây dựng tổ hợp FPT AI Factory trang bị hơn 1.000 GPU NVIDIA H100/200, cam kết vận hành 100% trên đất Việt để cung cấp giải pháp Sovereign Cloud bảo vệ luồng dữ liệu nhạy cảm.

“Nếu lớp móng không phải của Việt Nam - thì hai lớp trên chỉ là lâu đài xây trên cát”, ông Đặng Triều Dương, FPT Smart Cloud cho hay.

Từ góc độ quản lý công, bà Võ Thị Trung Trinh (Giám đốc Trung tâm CĐS TP.HCM) đưa ra bài học xương máu về áp dụng nguyên tắc "Quản trị tập trung, giám sát phân cấp" và "Kế thừa, tiết kiệm" để tối ưu hóa tài sản công

Kỷ nguyên doanh nghiệp tự hành, doanh nghiệp 1 người

Thế giới công nghệ đang bước vào điểm gãy (tipping point) khi AI dịch chuyển từ hình thái Copilot (trợ lý tương tác hỗ trợ) sang AI Engineer và Agentic AI (AI tự hành). Xu hướng "Doanh nghiệp một người" (One-Person Company - OPC) bùng nổ mạnh mẽ với minh chứng từ Trung Quốc khi đạt ngưỡng 16 triệu OPC (chỉ riêng năm 2025 có 7,32 triệu OPC đăng ký mới, tăng 42,3%). McKinsey ước tính làn sóng AI Agents này sẽ đóng góp từ 2,6 đến 4,4 nghìn tỷ USD giá trị kinh tế toàn cầu.

Để ứng dụng, doanh nghiệp phải chuyển đổi từ tự động hóa quy trình rời rạc sang xây dựng khung "Quản trị Quyết định" (Decision Governance). Yêu cầu bắt buộc là đồng bộ và kết hợp chéo giữa dữ liệu nội bộ (Internal Data) với dữ liệu thị trường (External Data) thông qua một bộ công cụ chiến đấu đồng bộ (Claude AI để phân tích policy, ChatGPT kiểm tra tính nhất quán, Power BI giám sát rủi ro và Python để audit thuật toán).

Đại diện FPT Digital vạch ra lộ trình 3 bước thực tế dựa trên bộ khung trưởng thành CASAN 5 cấp độ: Định vị vị trí hiện tại → Khởi động thí điểm nhanh vào một quy trình có điểm "đau" lớn nhất mang lại ROI cao → Đo lường bằng KPI và nhân rộng.

Doanh nghiệp dễ rơi vào trạng thái bị "hệ miễn dịch quản trị" đào thải AI do nhân sự hiểu sai nhu cầu hoặc prompt sai mục tiêu. Nguy hiểm nhất là sự xuất hiện của các "ốc đảo quyết định" (Decision Silos) bị chôn vùi dưới nhiều tầng mã code và rủi ro bùng nổ "Nợ kỹ thuật" (Technical Debt). Việc AI tạo mã nguồn tự động với tốc độ ánh sáng sẽ sinh ra các mớ code khổng lồ, thiếu cấu trúc mà con người không thể hiểu nổi để bảo trì, đe dọa trực tiếp tính an toàn của các hệ thống lõi (Mission-critical) – nơi sai một dòng code đồng nghĩa với thiệt hại hàng triệu USD. Mô hình thương mại cũng bị thách thức khi phải dịch chuyển từ "tính tiền theo giờ nhân sự" sang "tính tiền theo token hoặc outcome".

Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch VINASA đề xuất bộ khung kiến trúc Enterprise Decision Plane Architecture (EDPA) nhằm tách biệt "Quyết định" ra khỏi vùng mờ của mã nguồn, bắt đầu bằng một Decision Sidecar linh hoạt. Ông Nguyễn Tiến Huy (CEO Pencil Group) khuyến nghị áp dụng tư duy "Red teaming" giám sát real-time.

Trách nhiệm của ngành công nghiệp số là phải đóng gói các thuật toán, công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn phức tạp nhất thành các hệ sinh thái giải pháp đơn giản dưới dạng "Plug & Play" với cấu trúc chi phí tối thiểu, trao chiếc gậy phép AI vào tay hàng triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) và hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam (tương tự cách hệ sinh thái MISA eShop đang tiếp sức cho 91.000 hộ kinh doanh bứt phá năng suất).