Đô thị trở thành hạ tầng cho tăng trưởng

Sau khi hợp nhất với Bến Tre và Trà Vinh, Vĩnh Long hình thành một địa phương mới có diện tích hơn 6.296 km², dân số trên 4,25 triệu người. Tuy nhiên, quy mô lớn hơn không đồng nghĩa với tăng trưởng cao hơn. Dư địa phát triển chỉ có thể được khai thác khi địa phương tổ chức lại không gian phát triển, quy hoạch và nguồn lực để tạo ra những động lực mới.

Theo ông Đặng Văn Chính, Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, việc hợp nhất mở ra "cơ hội lịch sử để tái cấu trúc không gian phát triển, mở rộng dư địa tăng trưởng và hình thành một cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long".

Thay vì phát triển rời rạc như trước, lợi thế trung tâm của Vĩnh Long, lợi thế ven biển của Trà Vinh và tiềm năng năng lượng tái tạo của Bến Tre nay có điều kiện liên kết trong một không gian thống nhất.

PGS.TS Trần Quang Tuyến, Trưởng ban Pháp chế của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, sự kết hợp này tạo điều kiện kết nối giữa hành lang kinh tế sông - biển, nội địa - duyên hải, mở ra dư địa phát triển logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và du lịch.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cơ hội chỉ dừng lại ở tiềm năng nếu thiếu những động lực đủ mạnh để chuyển hóa thành tăng trưởng. Điều đó đòi hỏi Vĩnh Long phải mở rộng không gian tư duy phát triển, trong đó đô thị hóa không chỉ là mở rộng khu dân cư hay bổ sung nguồn cung nhà ở, mà phải trở thành nền tảng phục vụ công nghiệp, logistics, dịch vụ và đổi mới sáng tạo.

Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu phát triển của tỉnh giai đoạn 2025-2030. Theo lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long, địa phương đặt mục tiêu GRDP tăng bình quân khoảng 10%/năm, quy mô kinh tế đến năm 2030 đạt gần 590.000 tỷ đồng và GRDP bình quân đầu người đạt gần 170 triệu đồng. Trong chiến lược đó, phát triển đô thị được xác định là một động lực quan trọng để tái cấu trúc không gian kinh tế và hình thành các cực phát triển mới.

Từ dự án bất động sản đến hệ sinh thái kinh tế

Trong nhiều năm, phần lớn dự án bất động sản tại các địa phương chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ bổ sung nguồn cung nhà ở. Tuy nhiên, với những địa phương đang tái cấu trúc mô hình tăng trưởng như Vĩnh Long, vai trò của đô thị đang thay đổi.

Mục tiêu phát triển của tỉnh hướng tới hình thành các trung tâm logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ. Những lĩnh vực này không chỉ cần hạ tầng giao thông mà còn cần môi trường sống đủ sức thu hút doanh nghiệp, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng đô thị cần được phát triển như một hạ tầng của tăng trưởng.

Theo TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, không gian phát triển mới sẽ giúp Vĩnh Long định hình lại mô hình tăng trưởng với đô thị giữ vai trò kết nối các cực phát triển.

Trong khi đó, PGS.TS Hoàng Văn Cường, Phó chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam lại cho rằng, quá trình chuyển dịch sang logistics, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến chỉ phát huy hiệu quả khi địa phương xây dựng được môi trường sống đủ sức giữ chân và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong bối cảnh đó, mô hình đô thị tích hợp được đánh giá là phù hợp khi kết hợp nhà ở, thương mại, giáo dục, dịch vụ và không gian công cộng trong một hệ sinh thái thống nhất. Khi các hoạt động sinh sống, làm việc và tiêu dùng diễn ra trong cùng một không gian, khu đô thị không chỉ phục vụ cư dân mà còn tạo việc làm, thúc đẩy dịch vụ và gia tăng sức hút đối với doanh nghiệp.

Từ góc nhìn của nhiều chuyên gia tham dự hội thảo“Vĩnh Long trong không gian phát triển mới: Động lực đô thị hóa và cơ hội kiến tạo chuẩn sống thế hệ mới”, Khu dân cư Phước Thọ do T&T Group phát triển là một ví dụ theo hướng tiếp cận này. Dự án được quy hoạch với trường học, trung tâm thương mại, công viên, khu thể thao ngoài trời, phố đi bộ và không gian cảnh quan ven sông nhằm tạo môi trường sống đồng bộ, đồng thời mở rộng không gian cho các hoạt động dịch vụ và thương mại.

Một điểm đáng chú ý là sự hiện diện của thương hiệu khách sạn quốc tế Hilton Garden Inn trong khu đô thị. Theo các chuyên gia, giá trị của thương hiệu này không chỉ nằm ở việc bổ sung một cơ sở lưu trú mà còn mang theo hệ thống tiêu chuẩn vận hành, chất lượng dịch vụ và kinh nghiệm quản lý đã được kiểm chứng trên nhiều thị trường. Điều đó được kỳ vọng góp phần nâng chuẩn vận hành của khu đô thị, tạo thêm niềm tin cho nhà đầu tư và khách hàng, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa đối với môi trường đầu tư và hệ sinh thái dịch vụ của địa phương.

Bên cạnh đó, dự án khai thác lợi thế ba mặt giáp sông để phát triển cảnh quan, không gian xanh và mặt nước, thay vì tách đô thị khỏi đặc trưng sinh thái bản địa. Theo các chuyên gia, hướng phát triển này phù hợp với yêu cầu xây dựng đô thị hài hòa giữa tăng trưởng và bảo tồn giá trị sông nước của Vĩnh Long, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút cư dân, doanh nghiệp và nguồn nhân lực chất lượng cao.

PGS.TS Trần Đình Thiên cho hay, Vĩnh Long vẫn cần những bước đi mạnh mẽ hơn, trong đó có việc mời các chuyên gia hàng đầu tham gia hoạch định tầm nhìn phát triển. Theo ông, địa phương cần đặt ra những bài toán lớn về xây dựng đô thị hiện đại, môi trường sống chất lượng, thu hút các sự kiện và nguồn nhân lực quốc tế.

“Chỉ khi dám theo đuổi những mục tiêu như vậy, Vĩnh Long mới có thể tạo dựng vị thế mới và phát huy đầy đủ cơ hội phát triển trong giai đoạn sau hợp nhất”, ông Thiên nói.