Ngân sách thu 2.500 tỷ đồng/năm từ thuế phòng vệ

Khoảng 2.500 tỷ đồng là tổng số thu ngân sách hằng năm từ các khoản thuế phòng vệ thương mại, gồm thuế chống bán phá giá, thuế tự vệ và thuế chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại mà Việt Nam áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu.

Số thu này có được khi nhà chức trách trong nước tiến hành khởi xướng điều tra 62 vụ việc phòng vệ thương mại (trong đó có 48 vụ chống bán phá giá, 1 vụ chống trợ cấp, 6 vụ tự vệ và 7 vụ chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ), qua đó duy trì 37 biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu, chủ yếu là mía đường, thép cán nóng, gạch ốp lát, bột ngọt…

Theo số liệu được chia sẻ, quy mô doanh thu của các doanh nghiệp sản xuất được bảo vệ thông qua các biện pháp phòng vệ thương mại đạt khoảng 626.000 tỷ đồng, khoảng 67.000 lao động được bảo vệ và tổng số thuế phòng vệ thương mại đóng góp ngân sách nhà nước trong năm 2025 đạt khoảng 2.500 tỷ đồng.

Thuế quan thay đổi, xoay chuyển để thích ứng

Là nền kinh tế có năng lực sản xuất ngày càng mở rộng, Việt Nam tiếp tục thu hút dòng vốn FDI và tận dụng mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường, cắt giảm thuế quan và thúc đẩy xuất khẩu.

Lũy kế đến ngày 15/9/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đã vượt 825 tỷ USD, cao nhất trong gần 9 tháng của các năm từ trước đến nay, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Cùng với quy mô xuất khẩu ngày càng lớn, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều yêu cầu ngặt nghèo từ các thị trường nhập khẩu, từ chi phí gia tăng, quy tắc xuất xứ, yêu cầu chứng minh nguồn gốc hàng hóa đến nguy cơ bị điều tra phòng vệ.

Gần 9 tháng năm 2026, các thị trường nhập khẩu đã khởi xướng 27 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại mới đối với hàng hóa Việt Nam, nhiều hơn 4 vụ so với tổng số vụ việc phát sinh trong cả năm 2025.

Ông Lê Sỹ Giảng, Giám đốc Công ty TNHH GH Consults cho biết, tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh về giá đang gia tăng, các sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng của nước ta tiếp tục chiếm tỷ trọng đáng kể trong các vụ điều tra phòng vệ thương mại.

Trước sự gia tăng của các rào cản thương mại và thay đổi chính sách thuế quan, Việt Nam đang chuyển mạnh sang cách tiếp cận chủ động, tăng cường theo dõi, cảnh báo và chuẩn bị từ sớm để giảm thiểu tác động bất lợi đối với hoạt động xuất khẩu.

Ngành điện tử là một ví dụ. Xuất khẩu tăng nhanh nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao khả năng chủ động về thị trường, nguồn nguyên liệu, linh kiện và xuất xứ.

Trước yêu cầu này, Chính phủ giao Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) phối hợp với Bộ Công thương thiết lập cơ chế cảnh báo sớm đối với những thay đổi liên quan đến thuế quan, quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật, phòng vệ thương mại và nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp.

Theo VEIA, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, các biện pháp phòng vệ thương mại được sử dụng phổ biến hơn, cơ chế cảnh báo sớm có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành điện tử, lĩnh vực có độ mở và tỷ trọng xuất nhập khẩu lớn.

Cảnh báo sớm sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị trước những thay đổi từ thị trường, chủ động điều chỉnh nguồn cung, cơ cấu sản phẩm, thị trường xuất khẩu và hoàn thiện hồ sơ chứng minh xuất xứ.

Trên hết, rào cản về thuế quan không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp xuất khẩu mà đã trở thành vấn đề liên quan đến điều hành kinh tế, ngoại giao thương mại, đầu tư, logistics và phát triển công nghiệp hỗ trợ.