Gọi tên theo nhóm

Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh là 5 địa phương được vinh danh trong nhóm chất lượng điều hành Tốt của PCI 2025.

Khi chúc mừng các địa phương này, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cũng nhấn mạnh, vị trí các địa phương cũng được ghi rõ là xếp theo bảng chữ cái.

Như vậy, không có địa phương nào được vinh danh đơn lẻ cũng như không có bảng xếp hạng đơn bậc từ 1 đến 34 như thông lệ. PCI năm 2025 đã chuyển sang công bố nhóm chất lượng điều hành gồm sáu mức là Rất tốt, Tốt, Khá, Trung bình, Tương đối thấp và Thấp.

Những cái tên trong nhóm tiếp sau, với chất điều hành Khá gồm An Giang, Đồng Nai, Gia Lai, Huế, Hưng Yên, Khánh Hòa, Lạng Sơn, Lào Cai, Lâm Đồng, Ninh Bình, Thái Nguyên, TP. HCM và Tuyên Quang.

Các địa phương không có tên đương nhiên sẽ nằm ở 3 nhóm còn lại, là Trung bình, Tương đối thấp và Thấp dù PCI 2025 không nhắc trực tiếp đến các địa phương này.

Đặc biệt, điểm số PCI tổng hợp của từng tỉnh cũng không được công khai trong báo cáo phát hành tại Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số PCI 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) sáng nay, ngày 15/5.

Không còn là cuộc đua ai hơn ai

Chia sẻ về sự thay đổi này, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký VCCI, đại diện nhóm nghiên cứu PCI cho biết, mục tiêu của PCI từ nay không còn là tạo ra một cuộc đua "ai hơn ai" mà là công cụ chẩn đoán giúp mỗi địa phương nhận diện đúng điểm nghẽn, học hỏi đúng thực hành tốt và hành động đúng trọng tâm.

Thực tế, khi một bảng xếp hạng đơn bậc được công bố, sự chú ý của dư luận và chính quyền địa phương thường dồn vào vị trí thứ hạng tổng quát thay vì nội dung cải cách thực chất. Các chuyên gia PCI cho rằng, điều này dễ dẫn đến hai hệ quả không mong muốn là tâm lý thành tích chủ nghĩa ở một số nơi cùng động cơ can thiệp vào quá trình doanh nghiệp phản hồi khảo sát nhằm cải thiện thứ hạng.

Vì vậy, PCI 2025 là năm đầu tiên của cách thức công bố mới, giữ lại hình thức xếp hạng theo nhóm cùng việc vinh danh các tỉnh từ nhóm Khá đến Rất tốt vẫn duy trì được động lực cải cách, đồng thời chuyển trọng tâm từ câu hỏi “ai hơn ai” sang câu hỏi “cải thiện điều gì”.

Hai lý do còn lại lý giải cho sự điều chỉnh này là sau sáp nhập, các địa phương xuất phát từ những điều kiện rất khác nhau, trong đó một số tỉnh được hợp nhất từ hai hoặc ba địa phương cũ có quy mô dân số, diện tích, khối lượng công việc và mức độ phức tạp trong tổ chức bộ máy lớn hơn nhiều so với các tỉnh không sáp nhập. Sự chênh lệch về điều kiện vận hành này khiến việc xếp hạng đơn bậc trở nên thiếu công bằng và không phản ánh đúng thực chất nỗ lực điều hành của từng địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp.

Ngoài ra, các chuyên gia PCI cho biết, phương pháp phân nhóm dựa trên điểm trung bình và độ lệch chuẩn khắc phục được hạn chế về việc chênh lệch điểm quá nhỏ, rất khó để khẳng định một cách thuyết phục rằng tỉnh này tốt hơn tỉnh kia khi thực hiện xếp hạng đơn tỉnh.

Điều đáng nói, phương pháp công bố theo nhóm cũng đang được World Bank áp dụng với Business Ready (B-READY) từ năm 2024, thay vì hệ thống xếp hạng gây tranh cãi từng áp dụng cho tiền thân là Doing Business. Chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) do OECD thực hiện cũng chuyển trọng tâm sang công bố điểm số trung bình và phân nhóm trình độ theo sáu cấp độ. Tương tự, Chỉ số Hiệu quả Logistics (LPI 2025) của World Bank không công bố một bảng xếp hạng tổng hợp duy nhất cho các quốc gia mà dựa vào kết quả các chỉ số thành phần.