Theo thống kê của Cục Hải quan, xuất khẩu gạo Việt Nam 4 tháng đầu năm 2026 đạt 3,37 triệu tấn, mang về 1,58 tỷ USD.

Sản lượng gạo xuất khẩu giảm nhẹ 1,4%, nhưng do giá gạo xuất khẩu của Việt Nam giảm gần 10%, khiến kim ngạch xuất khẩu gạo Việt Nam giảm 10,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Sơ bộ nửa đầu tháng 5/2026, xuất khẩu đạt 473.000 tấn, trị giá 220 triệu USD, lũy kế đến 15/5 đạt 1,8 tỷ USD.

Giá xuất khẩu gạo bình quân trong tháng 4 đạt 464 USD/tấn, giảm 2,2% so với tháng 3 và giảm 7,3% so với cùng kỳ năm trước. Mức giá này nằm ở quanh vùng thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Tính chung 4 tháng đầu năm, giá xuất khẩu gạo bình quân đạt 468 USD/tấn, giảm 9% so với cùng kỳ năm 2025. 

Đà giảm của giá gạo xuất khẩu kéo dài suốt từ năm 2024 đến nay sau khi Ấn Độ xoá bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo.

Sức ép lên giá càng lớn hơn sau khi khách hàng lớn của Việt Nam là Philippines và Indonesia liên tiếp đưa ra các biện pháp hạn chế nhập khẩu gạo vào năm ngoái.  

Theo các nhà xuất khẩu trong nước, những ngày gần đây, động thái tăng tốc thu mua dồn dập từ đối tác Đông Nam Á đang khiến cục diện giao thương lúa gạo trở nên sôi động.

Trong đó, Philippines tiếp tục tăng mạnh nhập khẩu gạo Việt Nam trong bối cảnh nguy cơ El Niño đe dọa sản xuất nội địa, khiến quốc gia này có thể phải mua tới gần 5 triệu tấn gạo trong năm 2026.

Riêng tháng 4/2026, nước này đã nhập hơn 510.000 tấn gạo của nước ta với giá trị khoảng 225 triệu USD, chiếm tới 46,4% tổng lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam trong tháng.

Đáng chú ý, chỉ trong giai đoạn từ ngày 1/5 đến 11/5, có tới 23 trong tổng số 25 tàu cập các cảng TP.HCM  và Mỹ Thới để xếp hàng xuất khẩu gạo đều hướng tới Philippines. Tổng lượng gạo dự kiến bốc xếp trong đợt này khoảng 168.650 tấn.

Lũy kế 4 tháng, xuất khẩu sang  Philippines đạt 1,69 triệu tấn, trị giá hơn 740 triệu USD, tăng 14,1% về lượng và tăng 1,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Với kết quả này, Philippines vẫn là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 50,1% về sản lượng và chiếm 46,9% về trị giá trong tổng xuất khẩu của ngành lúa gạo.

Dữ liệu từ Cục Công nghiệp Thực vật Philippines cho thấy, nước này đã nhập khẩu 1,7 triệu tấn gạo trong 4 tháng đầu năm, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn nhất với 86% tổng lượng nhập khẩu.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), nguyên nhân lớn đến từ áp lực nguồn cung nội địa của Philippines khi thời tiết cực đoan và nguy cơ El Niño đang ảnh hưởng mạnh tới sản xuất lúa gạo.

Một số doanh nghiệp nhận định, giai đoạn giá gạo thấp đã kết thúc và thị trường đang bước vào chu kỳ tăng giá, do lo ngại El Nino và căng thẳng Trung Đông khiến các nước đẩy mạnh dự trữ lương thực. Bên cạnh đó, giá phân bón tăng do xung đột Trung Đông cũng góp phần đẩy giá gạo lên mặt bằng mới.

Trong khi đó, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026 - 2027 dự báo giảm 5 triệu tấn so với niên vụ trước, còn 537,8 triệu tấn, trong đó Ấn Độ giảm 2 triệu tấn, Myanmar giảm 1 triệu tấn, ngược lại, tiêu thụ gạo lại tăng 3,8 triệu tấn, lên 541,4 triệu tấn. Nhu cầu tiêu thụ tăng cao tại Ấn Độ, châu Phi.

Do nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh nên dự trữ gạo toàn cầu cũng giảm 3,8 triệu tấn, còn 192,9 triệu tấn. Tuy nhiên, đi ngược với xu hướng chung, Trung Quốc lại là nước có dự trữ tăng 3 triệu tấn, lên tới 108 triệu tấn, chiếm 56% tổng dự trữ gạo toàn cầu.