Chiều 29/1,Bộ Công thương tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 với sự tham dự của các chuyên gia và hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp.

Thách thức xuất khẩu 546 - 550 tỷ USD

Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện bối cảnh kinh tế, thương mại trong nước và quốc tế; phân tích cơ hội, thách thức; đề xuất các giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026, năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030.

Năm 2025, với nhiều diễn biến khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan của các nước lớn, trong nước gặp nhiều khó khăn do thiên tai, bão lũ, song kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 vẫn đạt trên 930 tỷ USD, tăng 18,2%. Trong đó xuất khẩu lần đầu tiên đạt 475 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay.

Kết quả này khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở cao và là điểm sáng trong thương mại của toàn cầu. Đặc biệt với mức thặng dư hơn 20 tỷ USD, duy trì xuất siêu 10 năm liên tiếp, đã góp phần tạo nguồn ngoại tệ ổn định, giảm áp lực lên tỷ giá và củng cố dự trữ ngoại hối.

Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), năm 2026, xuất khẩu tiếp tục đối mặt nhiều rào cản mới. Đó là thương mại toàn cầu tiếp tục biến động nhanh và khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, điều chỉnh chính sách thuế quan của các nền kinh tế lớn và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với đó là các yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Bên cạnh những kết quả rất đáng ghi nhận của 2025, ông Nguyễn Anh Sơn thừa nhận, xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức mới, giá trị gia tăng trong sản phẩm còn thấp, khai thác FTA chưa đồng đều, còn phụ thuộc vào một số nhóm hàng chủ lực và một số thị trường...

"Vì vậy, rất cần các chính sách, giải pháp đột phá, khả thi có thể triển khai ngay để tăng trưởng xuất khẩu, nâng cao giá trị nội địa, khai thác hiệu quả các FTA và những điểm nghẽn thể chế, logistics và tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp", ông Sơn nhấn mạnh.

Theo tính toán của Cục Xuất nhập khẩu, để đạt được mục tiêu tăng trưởng theo Nghị quyết 01/NQ-CP, kim ngạch xuất khẩu cả năm cần đạt khoảng 546 - 550 tỷ USD.

Đồng nghĩa với việc bình quân mỗi tháng, Việt Nam phải xuất khẩu được khoảng 45 - 46 tỷ USD. Đây là mục tiêu thách thức, đòi hỏi nỗ lực cao độ của các ngành, các địa phương và doanh nghiệp ngay từ những ngày đầu năm.

Đồng tình quan điểm này, Chuyên gia Kinh tế Cấn Văn Lực cũng cho rằng, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15 - 16% năm 2026 mà Chính phủ giao cho ngành Công thương là rất thách thức.

Mổ xẻ thêm, ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng, xuất khẩu tăng ấn tượng song kim ngạch hiện nay tập trung nhiều vào nhóm hàng điện tử, điện thoại, có thể tạo ra những rủi ro, đặc biệt khi chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng. Cùng với đó là sự mất cân đối của thị trường xuất khẩu khi Mỹ chiếm tới 1/3 tỷ trọng xuất khẩu, gây nên những khó khăn khi Mỹ áp dụng thuế đối ứng.

Ngoài ra, doanh nghiệp FDI đóng vai trò quan trọng với tỷ trọng trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu. 

Nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng

Theo ông Cấn Văn Lực, thúc đẩy xuất nhập khẩu trong giai đoạn tới không thể chỉ dừng ở mục tiêu tăng kim ngạch mà cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng tăng trưởng; đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa chính sách thương mại, xúc tiến xuất khẩu, phát triển logistics, tài chính hỗ trợ và nâng cao chất lượng thể chế và khâu tổ chức thực thi.

Xuất nhập khẩu cần tìm động lực tăng trưởng mới như: phát triển công nghiệp nền tảng, nâng cao giá trị nội địa, xây dựng thương hiệu nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh thương mại điệu tử xuyên biên giới, đa dạng hóa thị trường...

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% theo chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công thương xác định tập trung triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm trong năm 2026.

Đó là phát triển sản xuất, tạo thêm mặt hàng xuất khẩu mới, nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng nội địa, chuyển mạnh từ gia công sang sản xuất, xuất khẩu, chủ động ứng phó với các rào cản thương mại, biện pháp phòng vệ thương mại...

"Bộ Công thương sẽ theo dõi sát điều chỉnh chính sách thương mại của các nước lớn, đổi mới công tác thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và ứng dụng chuyển đổi số; khai thác hiệu quả các FTA, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phát triển các thị trường mới; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực xuất nhập khẩu", Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Nguyễn Anh Sơn nhấn mạnh.