Ngày 15/11, tại Trường THCS New School (Vạn Phúc, Hà Đông, Hà Nội), Vòng Chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 - khu vực miền Bắc diễn ra với sự tham gia của 700 học sinh đến từ gần 50 trường học. Các đội tuyển tranh tài ở bốn bảng Sơ cấp, Trung cấp, Cao cấp và Ưu tú, thực hiện những thử thách lập trình robot gắn với chủ đề đô thị thông minh.

Được phát động cách đây bốn tháng, AIROC 2026 dành cho học sinh từ 6 đến 18 tuổi, thu hút 2.000 thí sinh đăng ký trên phạm vi toàn quốc. Sự hưởng ứng của các nhà trường, giáo viên và phụ huynh cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của giáo dục STEM, đồng thời phản ánh nhu cầu đưa khoa học, công nghệ đến gần hơn với học sinh thông qua hoạt động thực hành.

Điểm nhấn của cuộc thi là chủ đề “Synapse City”, mô phỏng một thành phố tương lai đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường. Các đội tuyển phải lập trình robot thực hiện những nhiệm vụ như khoanh vùng ô nhiễm, vận chuyển các khối trung hòa đến vị trí cần xử lý và thu hồi những khối ô nhiễm về phòng thí nghiệm để phân tích.

Trong thời gian giới hạn, học sinh phải tiếp nhận đề bài, xây dựng chương trình, kiểm thử, xử lý lỗi và vận hành robot trên sa bàn. Những thử thách đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy thuật toán, khả năng phân tích, kỹ năng lập trình và tinh thần làm việc nhóm.

Đáng chú ý, AIROC 2026 sử dụng hệ sinh thái robot giáo dục Leanbot kết hợp công nghệ Digital Twin và không gian mô phỏng Pythaverse, giúp học sinh thử nghiệm, điều chỉnh thuật toán trong môi trường số trước khi triển khai trên thiết bị thực tế.

Thông qua đó, học sinh được tiếp cận phương pháp học tập gắn với thực hành, rèn luyện khả năng xác định vấn đề, tìm kiếm giải pháp và điều chỉnh sai sót. Tinh thần này được thể hiện qua thông điệp “Code to Think - Code to Run”, khuyến khích chuyển hóa tư duy thành những sản phẩm công nghệ cụ thể.

Phát biểu tại lễ trao giải, ông Nguyễn Viết Khiêm, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trưởng Ban Tổ chức AIROC 2026 nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và tự động hóa đang làm thay đổi sâu sắc nhiều lĩnh vực của đời sống, sản xuất và quản trị xã hội.

Trong bối cảnh đó, giáo dục cần chú trọng phát triển tư duy độc lập, năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng và làm chủ công nghệ cho học sinh, thay vì chỉ tập trung truyền thụ kiến thức.

Theo ông Nguyễn Viết Khiêm, giá trị lớn nhất của cuộc thi không nằm ở những chiếc cúp hay tấm huy chương mà ở năng lực học sinh tích lũy được qua từng thử thách. Mỗi lần chương trình vận hành chưa chính xác là cơ hội để các em tìm hiểu nguyên nhân, điều chỉnh thuật toán, rèn luyện tính kiên trì và khả năng giải quyết vấn đề.

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, việc trang bị kiến thức, kỹ năng công nghệ cho học sinh ngay từ bậc phổ thông có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển nguồn nhân lực trong tương lai.

Những sân chơi như AIROC góp phần đưa giáo dục STEM gắn với các tình huống thực tiễn, khuyến khích học sinh chủ động nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng kiến thức. Đặc biệt, các bài toán về xử lý ô nhiễm và quản trị đô thị giúp người học hình dung rõ hơn vai trò của khoa học, công nghệ trong giải quyết những thách thức của xã hội.

Cuộc thi có sự phối hợp của Viện Nghiên cứu Thiết kế Trường học, Bộ Khoa học và Công nghệ, Hội Tự động hóa Việt Nam cùng các doanh nghiệp, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và công nghệ. Sự tham gia của nhiều tổ chức góp phần tăng cường kết nối giữa nhà trường với môi trường ứng dụng công nghệ, mở rộng cơ hội trải nghiệm cho học sinh.

Sau vòng thi khu vực miền Bắc, những đội tuyển đáp ứng điều kiện tuyển chọn sẽ tiếp tục chuẩn bị cho Vòng Chung kết Quốc tế AIROC 2026, dự kiến diễn ra tại Phú Thọ vào cuối tháng 11, mở ra cơ hội giao lưu, học hỏi và tranh tài với các đội tuyển quốc tế.

Theo Ban Tổ chức, dù đạt giải cao hay chưa có kết quả như mong đợi, mỗi học sinh tham gia đều có cơ hội tích lũy kiến thức, rèn luyện bản lĩnh và nuôi dưỡng niềm đam mê khoa học, công nghệ.