Khi di sản bước vào thế giới công nghệ

Giữa nhịp sống hiện đại, khi trò chơi điện tử trở thành một hình thức giải trí quen thuộc của giới trẻ, một sinh viên sinh năm 2007 đã lựa chọn cách kể chuyện khác biệt về phở Hà Nội. Thay vì giới thiệu món ăn truyền thống qua những hình ảnh hay thước phim thông thường, Vũ Chiến Thắng, sinh viên chuyên ngành Đồ họa Game, Trường Đại học CMC, đưa người chơi bước vào không gian quán phở, trực tiếp chế biến món ăn và khám phá những giá trị văn hóa ẩn sau từng bát phở.

Sản phẩm mang tên “Hương phở - A Father's Legacy” (Di sản của người cha), đã vượt qua hơn 600 tác phẩm dự thi, giành giải Nhì Cuộc thi Sáng tạo IP văn hóa từ di sản Phở Hà Nội 2026.

Đằng sau thành tích ấy là câu chuyện về một người trẻ lựa chọn công nghệ để tiếp cận di sản, đồng thời gợi mở khả năng chuyển hóa những chất liệu văn hóa truyền thống thành sản phẩm sáng tạo có tiềm năng phát triển trong môi trường số.

Điều đặc biệt, ý tưởng của “Hương phở” bắt đầu từ chính không gian sống quen thuộc của tác giả. Vũ Chiến Thắng kể rằng, anh biết đến cuộc thi khá muộn, khi thời hạn nhận bài chỉ còn khoảng hai tuần. Tuy nhiên, ý tưởng xây dựng trò chơi về phở Hà Nội đến rất tự nhiên bởi gia đình anh đang kinh doanh một quán phở bình dân gần các trường đại học, nơi thường xuyên đón những thực khách trẻ.

Ngôi nhà cũ của gia đình, cũng là không gian quán phở hiện tại, trở thành nguyên mẫu để Thắng xây dựng bối cảnh trò chơi. “Tôi muốn đưa những hình ảnh đời thực, gần gũi nhất vào game để thế hệ trẻ thấy di sản không hề xa lạ”, Thắng chia sẻ.

Từ chất liệu đời sống ấy, chàng sinh viên phát triển một câu chuyện mang đậm tính nhân văn, lấy cảm hứng từ “Bát phở thứ 100” trong chương trình Quà tặng cuộc sống.

Trong trò chơi, người tham gia hóa thân thành người con trai vừa trưởng thành, tiếp quản quán phở của cha. Ngày đầu đứng bếp, nhân vật phải tự tay hoàn thiện từng bát phở, phục vụ khách hàng và đối diện những tình huống đời thường.

Điểm nhấn của câu chuyện là cuộc gặp gỡ với hai bà cháu có hoàn cảnh khó khăn đến ăn phở. Thông qua những tương tác giản dị, trò chơi dẫn dắt người tham gia khám phá giá trị của lòng nhân ái, sự sẻ chia và trách nhiệm gìn giữ nghề truyền thống.

Theo Thắng, tên gọi “Hương phở” gợi nhắc ký ức tuổi thơ của một đứa trẻ lớn lên bên gian bếp của bố. Trong khi đó, “A Father's Legacy” thể hiện sự tiếp nối giữa các thế hệ, từ công thức chế biến, kỹ năng làm nghề đến những giá trị đạo đức được truyền lại.

Với tác giả, điều người con kế thừa quan trọng nhất chính là cái tâm của người làm nghề. Cách lựa chọn nội dung ấy khiến “Hương phở” mang dáng dấp của một câu chuyện gia đình được kể bằng ngôn ngữ trò chơi điện tử. Người chơi khám phá văn hóa ẩm thực thông qua trải nghiệm trực tiếp, đồng thời cảm nhận những giá trị tinh thần gắn với nghề nấu phở.

Hai tuần sáng tạo và hành trình số hóa ký ức Hà Nội

Để hiện thực hóa ý tưởng, Vũ Chiến Thắng lựa chọn phát triển “Hương phở” dưới dạng trò chơi có cốt truyện tuyến tính, kết hợp mô phỏng nấu ăn. Sản phẩm sử dụng phong cách đồ họa 2.5D, kết hợp nhân vật 2D cách điệu với không gian 3D, tái hiện quán phở mang nét hoài niệm của Hà Nội.

Những bức tường cũ, bàn ghế gỗ, vật dụng trên bàn ăn cùng các chi tiết quen thuộc trong quán phở được đưa vào môi trường số. Người chơi có thể thực hiện những thao tác như chần bánh phở, xếp thịt, thêm hành, chan nước dùng và phục vụ kèm quẩy.

Để tạo nên không gian chân thực, Thắng nhờ mẹ chụp ảnh nhiều góc của quán phở gia đình, từ mặt tiền đến từng chi tiết nội thất. Những hình ảnh ấy trở thành tư liệu để anh dựng lại bối cảnh bằng đồ họa 3D.

Quá trình sáng tạo còn đòi hỏi sự cân nhắc trong lựa chọn các yếu tố văn hóa. Thắng chú trọng tái hiện đặc trưng của phở Hà Nội qua bánh phở, lát thịt, hành lá, nước dùng trong và quẩy ăn kèm. Những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé góp phần định hình bản sắc của món ăn trong thế giới trò chơi.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là thời gian thực hiện quá ngắn. Toàn bộ sản phẩm được Thắng độc lập phát triển trong hơn hai tuần trên nền tảng Godot Engine. Để bảo đảm tiến độ, anh chủ động ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ, kết hợp những kỹ thuật tối ưu quy trình do bản thân nghiên cứu nhằm rút ngắn thời gian dựng hình và lập trình.

Theo Thắng, khó khăn nằm ở việc cân bằng giữa nội dung câu chuyện và trải nghiệm tương tác. Một trò chơi có cốt truyện hấp dẫn nhưng cách chơi thiếu sức hút sẽ khó giữ chân người tham gia. Ngược lại, sản phẩm có kỹ thuật tốt nhưng thiếu chiều sâu văn hóa cũng khó tạo dấu ấn.

Vì vậy, anh lựa chọn cấu trúc cô đọng, có mở đầu và kết thúc trọn vẹn, tương tự một bộ phim ngắn. Các thao tác nấu phở được giản lược có chủ đích để tập trung vào những trải nghiệm cốt lõi. Nếu có thêm thời gian, Thắng mong muốn mô phỏng sâu hơn những công đoạn như ninh xương, chuẩn bị nguyên liệu từ sáng sớm, qua đó giúp người chơi hiểu đầy đủ hơn sự công phu của nghề nấu phở. Thành quả sau hơn hai tuần là một trò chơi hoàn chỉnh trong phạm vi dự án dự thi, kết hợp trải nghiệm chế biến món ăn với câu chuyện về tình cảm gia đình và văn hóa ứng xử.

Giải Nhì cuộc thi trở thành dấu mốc đáng nhớ đối với chàng sinh viên. “Khi biết tin đạt giải Nhì giữa hơn 600 tác phẩm dự thi, mình thực sự vỡ òa và bất ngờ vì ban đầu chỉ nghĩ làm để thử sức”, Thắng chia sẻ.

Trước thành tích này, Thắng từng giành giải Nhất quốc gia Cuộc thi Vô địch Thiết kế Đồ họa Thế giới - ACP World Championship 2026, trở thành Đại sứ ACP Việt Nam và đại diện Việt Nam tham dự vòng chung kết thế giới tại Hoa Kỳ. Những trải nghiệm trong lĩnh vực thiết kế, đồ họa và công nghệ trở thành nền tảng để anh thử sức với một hướng sáng tạo mới: đưa di sản văn hóa vào sản phẩm giải trí tương tác.

Từ sản phẩm dự thi đến tiềm năng kinh tế sáng tạo

Câu chuyện của “Hương phở” đặt ra một vấn đề đáng quan tâm trong phát triển công nghiệp văn hóa: Làm thế nào để những giá trị di sản quen thuộc trở thành nguồn cảm hứng hình thành sản phẩm sáng tạo, có khả năng tiếp cận công chúng và phát triển trên thị trường?

Với trò chơi điện tử, chất liệu văn hóa có thể được chuyển hóa thành hệ thống nhân vật, bối cảnh, cốt truyện và trải nghiệm tương tác. Đây là những thành tố quan trọng để phát triển một sản phẩm IP văn hóa, tức tài sản trí tuệ hình thành từ hoạt động sáng tạo.

Từ một quán phở bình dân, Vũ Chiến Thắng đã xây dựng sản phẩm có tên gọi, câu chuyện, phong cách đồ họa và cách chơi riêng. Giá trị của dự án vì vậy nằm ở khả năng chuyển hóa những trải nghiệm đời thường thành nội dung số có bản sắc.

Dù vậy, giải thưởng mới là bước khởi đầu. Để trở thành sản phẩm có khả năng khai thác thương mại, “Hương phở” vẫn cần được tiếp tục hoàn thiện, mở rộng nội dung, tối ưu kỹ thuật và tiếp cận người dùng trên nhiều nền tảng.

Bản thân tác giả cũng nhìn nhận rõ khoảng cách giữa một dự án sáng tạo của sinh viên và sản phẩm có thể phát triển lâu dài trên thị trường. Theo Thắng, người trẻ có lợi thế về tư duy đổi mới và khả năng làm chủ công nghệ, nhưng khó khăn lớn là tìm kiếm nguồn lực, sự cố vấn chuyên môn và cơ hội thương mại hóa. Anh mong muốn có thêm những sân chơi cùng cơ chế ươm tạo để các ý tưởng sáng tạo từ trường đại học có điều kiện phát triển thành sản phẩm thực tế.

Đối với “Hương phở”, Thắng dự định tiếp tục mở rộng nội dung và hướng tới phát hành trên nhiều nền tảng số, đặc biệt là thiết bị di động, nếu nhận được sự đồng hành và hỗ trợ nguồn lực. Hiện trò chơi đã tích hợp phiên bản tiếng Anh trong phần cài đặt. Đây là một bước chuẩn bị để sản phẩm có thể tiếp cận người chơi ngoài Việt Nam. Thắng kỳ vọng trò chơi có thể trở thành phương tiện giới thiệu văn hóa ẩm thực Hà Nội tại các không gian trải nghiệm du lịch, góp phần tạo thêm cách tiếp cận di sản cho du khách.

Hướng phát triển này cũng gợi mở khả năng kết nối giữa công nghiệp nội dung số với du lịch văn hóa. Thay vì chỉ tiếp nhận thông tin qua hình ảnh, lời thuyết minh, du khách có thể tương tác với những câu chuyện về món ăn, nghề truyền thống và đời sống địa phương thông qua sản phẩm công nghệ. Tất nhiên, tiềm năng ấy cần được kiểm chứng bằng trải nghiệm thực tế của người dùng, khả năng vận hành và mô hình khai thác phù hợp.

Đáng chú ý, sau “Hương phở”, Vũ Chiến Thắng tiếp tục hướng sự quan tâm đến một di sản khác của Hà Nội: nghề dệt lụa Vạn Phúc. Dự án đang được anh triển khai cùng nhóm nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học CMC, với mục tiêu đầu tư bài bản hơn về quy mô và chất lượng.

Từ phở Hà Nội đến lụa Vạn Phúc, lựa chọn của chàng sinh viên cho thấy những chất liệu văn hóa truyền thống vẫn có sức hấp dẫn đối với thế hệ trẻ khi được tiếp cận bằng phương thức sáng tạo phù hợp.

Trong bối cảnh AI đang hỗ trợ rút ngắn nhiều công đoạn kỹ thuật, cơ hội hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo ngày càng rộng mở. Tuy nhiên, công nghệ tự thân chưa đủ để tạo nên sản phẩm có bản sắc. “Công nghệ chỉ là công cụ, trái tim của sản phẩm vẫn phải là sự sáng tạo và tình yêu văn hóa của con người”, Thắng bày tỏ.

Từ gian bếp gia đình đến thế giới trò chơi điện tử, “Hương phở” là một thử nghiệm đáng chú ý về cách người trẻ tiếp cận di sản bằng công nghệ. Câu chuyện ấy cũng gợi mở một hướng đi cho kinh tế sáng tạo: Khi những giá trị văn hóa được nghiên cứu, chuyển hóa thành sản phẩm có bản sắc và được đầu tư phát triển phù hợp, di sản có thêm cơ hội tiếp cận công chúng, đồng thời tạo nền tảng hình thành những tài sản trí tuệ mang giá trị kinh tế.

Với Vũ Chiến Thắng, hành trình ấy mới bắt đầu từ một bát phở, một quán ăn gia đình và mong muốn kể câu chuyện Hà Nội bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.