Hơn 600 ý tưởng sáng tạo từ di sản phở Hà Nội

Sáng 14/11, tại Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức khai mạc không gian trưng bày sáng tạo di sản ẩm thực phở và trao giải Cuộc thi Sáng tạo IP văn hóa từ di sản văn hóa phi vật thể “Phở” Hà Nội.

Với thông điệp “Sáng tạo từ di sản - Lan tỏa tinh hoa Phở Hà Nội”, sự kiện hướng tới kết nối những giá trị văn hóa truyền thống với tư duy thiết kế đương đại, tìm kiếm các sản phẩm sáng tạo có khả năng ứng dụng vào thực tiễn, qua đó mở rộng không gian phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Đây cũng là hoạt động góp phần bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “Phở” đã được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đồng thời hướng tới xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO ghi danh phở Việt Nam vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Phở từ lâu đã trở thành biểu tượng đặc trưng của văn hóa ẩm thực Việt Nam, kết tinh những giá trị về lịch sử, tri thức dân gian, kỹ thuật chế biến và phong cách sống được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Đối với Hà Nội, phở còn mang dấu ấn riêng của đời sống đô thị, hiện diện trong ký ức, sinh hoạt thường ngày và trải nghiệm của nhiều thế hệ người dân. Từ những quán phở truyền thống đến các không gian ẩm thực phục vụ du khách, món ăn này góp phần tạo nên bản sắc và sức hấp dẫn của điểm đến Thủ đô.

Việc phở Hà Nội và phở Nam Định được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận những giá trị văn hóa được cộng đồng thực hành, gìn giữ và trao truyền, đồng thời tạo cơ sở để các địa phương tiếp tục triển khai hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị di sản.

Trên nền tảng đó, Cuộc thi Sáng tạo IP văn hóa từ di sản văn hóa phi vật thể “Phở” Hà Nội năm 2026 được tổ chức nhằm tìm kiếm những ý tưởng mới trong xây dựng hệ thống nhận diện, hình ảnh và các sản phẩm IP văn hóa lấy cảm hứng từ di sản ẩm thực.

Sau hơn hai tháng phát động, từ ngày 24/7 đến 30/9/2026, cuộc thi đã thu hút hơn 600 tác phẩm của các tác giả, nhóm tác giả tham gia. Đây là kết quả đáng chú ý đối với một cuộc thi được tổ chức lần đầu tiên, cho thấy sự quan tâm của cộng đồng sáng tạo đối với những giá trị văn hóa gần gũi trong đời sống.

Các tác phẩm dự thi thể hiện sự đa dạng về ý tưởng và hình thức, từ hội họa, ký họa, thiết kế, truyện tranh đến trò chơi, website và những sản phẩm ứng dụng khác. Một số ý tưởng đã được hoàn thiện, sản xuất thành đồ lưu niệm, trong khi nhiều tác phẩm đang ở giai đoạn phát triển và có thể tiếp tục được đầu tư để đưa vào thực tiễn.

Thông qua cuộc thi, hình ảnh phở Hà Nội được tiếp cận bằng những ngôn ngữ sáng tạo mới, tạo sự kết nối giữa di sản ẩm thực với mỹ thuật, thiết kế, truyền thông, xuất bản, sản phẩm lưu niệm và các lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Sau nhiều vòng đánh giá, Ban tổ chức lựa chọn 20 tác phẩm xuất sắc để trao giải, gồm một giải Nhất, hai giải Nhì, ba giải Ba, 11 giải Khuyến khích và ba giải do nhà tài trợ trao tặng, gồm Giải Sáng tạo, Giải Ứng dụng và Giải Truyền thông.

Giải Nhất thuộc về tác phẩm “Cho một phở tái” của tác giả Tôn Nữ Mai Trang, sinh viên Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp.

Tác phẩm lấy hình ảnh bát phở tái làm trung tâm, kết hợp các nguyên liệu, gia vị quen thuộc như chanh, hồi, quế, hành và quẩy. Đặc biệt, việc lồng ghép hình ảnh cầu Thê Húc cùng họa tiết vân mây cổ tạo nên sự giao thoa giữa di sản ẩm thực và những biểu tượng văn hóa Hà Nội.

Cách thể hiện này cho thấy khả năng khai thác chất liệu truyền thống bằng tư duy mỹ thuật hiện đại, đồng thời mở ra hướng phát triển những sản phẩm sáng tạo mang bản sắc riêng từ di sản phở.

Đưa di sản phở trở thành nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trương Minh Tiến, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO Hà Nội, nhấn mạnh giá trị văn hóa đặc biệt của phở Việt Nam nói chung và phở Hà Nội nói riêng.

Theo ông Trương Minh Tiến, phở là di sản ẩm thực tiêu biểu, được hình thành, gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ. Việc di sản được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận những giá trị truyền thống, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo vệ, phát huy di sản trong bối cảnh mới.

Liên quan đến quá trình xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh phở Việt Nam, ông Tiến cho biết, sau khi Hà Nội được Chính phủ đồng ý giao chủ trì thực hiện, Thành phố đã tích cực xây dựng lộ trình và triển khai những bước công việc theo quy định.

Trong đó, việc mời các địa phương, đơn vị có thực hành di sản phở tham gia kiểm kê, tư liệu hóa được xác định là nhiệm vụ bước đầu, tạo tiền đề cho quá trình nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ. Các công việc tiếp theo gồm tổ chức hội thảo khoa học làm rõ quá trình hình thành, phát triển của phở Việt Nam, xây dựng phim tư liệu và triển khai những hoạt động khảo sát, đánh giá liên quan.

Theo ông Tiến, cùng với việc hoàn thiện hồ sơ khoa học, nhiệm vụ quan trọng là duy trì thực hành và trao truyền di sản trong cộng đồng, đặc biệt tại những cơ sở, thương hiệu phở lâu đời ở Hà Nội, Nam Định và các địa phương khác.

Quá trình trao truyền cần gắn với phát triển nghề, tạo điều kiện để những giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại. Việc ứng dụng các yếu tố sáng tạo vào chế biến, kinh doanh và quảng bá phở cần được khuyến khích, song phải bảo đảm gìn giữ những giá trị cốt lõi của di sản.

Ở góc độ phát triển du lịch, ông Tiến cũng lưu ý yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ tại các cơ sở kinh doanh phở. Dù không gian quán ăn có thể giản dị, mộc mạc, việc bảo đảm vệ sinh, sự gọn gàng và tính chuyên nghiệp vẫn là những yếu tố quan trọng để tạo ấn tượng tốt với du khách.

Đánh giá về cuộc thi, ông Trương Minh Tiến ghi nhận sự hưởng ứng tích cực của các tác giả, nhóm tác giả, đặc biệt là lực lượng sáng tạo trẻ. Theo ông, mỗi tác phẩm là một cách tiếp cận riêng đối với di sản, góp phần chuyển tải những giá trị truyền thống bằng ngôn ngữ sáng tạo đương đại.

Ông kỳ vọng các tác phẩm có giá trị sẽ tiếp tục được hoàn thiện, phát triển và ứng dụng vào thực tiễn, từng bước hình thành những sản phẩm IP văn hóa có bản sắc, sức lan tỏa và giá trị kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Ngô Thị Xuân Ngọc, Trưởng phòng Phát triển sản phẩm và Quản lý thương hiệu, Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam khẳng định mong muốn đồng hành lâu dài cùng các cơ quan quản lý, nghệ nhân và cộng đồng trong hành trình gìn giữ, phát huy giá trị di sản phở Việt Nam, hướng tới xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh di sản.

Theo bà Ngô Thị Xuân Ngọc, với hơn 30 năm hoạt động tại Việt Nam, Acecook luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với phở Việt. Doanh nghiệp mong muốn đóng góp bằng những hành động thiết thực như hỗ trợ nguồn lực, kết nối các bên liên quan, triển khai hoạt động quảng bá, trải nghiệm nhằm đưa phở Việt đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.

Đồng hành cùng Cuộc thi Sáng tạo IP văn hóa từ di sản “Phở” Hà Nội năm 2026, Acecook kỳ vọng những ý tưởng được tôn vinh sẽ tiếp tục được hoàn thiện, ứng dụng và lan tỏa tại các sự kiện, lễ hội và chương trình quảng bá phở trong thời gian tới.

Bà Ngô Thị Xuân Ngọc nhấn mạnh định hướng kết nối giá trị truyền thống với đời sống hiện đại, kết nối các thế hệ và góp phần đưa tinh hoa phở Việt vươn xa hơn. Trong khuôn khổ hoạt động hưởng ứng sự kiện, từ ngày 14 đến 16/11, doanh nghiệp tổ chức gian hàng Phở Đệ Nhất tại Chợ Đồng Xuân, giới thiệu và mang đến cho công chúng cơ hội trải nghiệm các hương vị phở ăn liền.

Sự tham gia của doanh nghiệp cho thấy tiềm năng kết nối hoạt động bảo tồn di sản với phát triển sản phẩm, quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng đưa văn hóa và sáng tạo trở thành nguồn lực phát triển kinh tế của Hà Nội.

Trong khuôn khổ chương trình, bên cạnh lễ trao giải, Ban tổ chức triển khai không gian trưng bày sáng tạo di sản ẩm thực phở, hoạt động trình diễn và thưởng thức phở, tọa đàm “Giữ gìn hương vị Phở Hà Nội” cùng các hoạt động quảng bá, truyền thông.

Trên cơ sở kết quả đạt được, Ban tổ chức mong muốn cuộc thi tiếp tục được duy trì, mở rộng trong những năm tiếp theo, với sự tham gia đông đảo hơn của các nhà sáng tạo, nghệ sĩ, doanh nghiệp và đặc biệt là lực lượng trẻ.

Mùa giải năm 2027 được kỳ vọng sẽ có thêm những ý tưởng mới, từng bước hình thành không gian sáng tạo thường xuyên, nơi di sản trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm văn hóa có giá trị và khả năng ứng dụng cao.

Từ một món ăn truyền thống, phở Hà Nội đang được tiếp cận như nguồn tài nguyên văn hóa có tiềm năng phát triển các sản phẩm sáng tạo, mở rộng hoạt động quảng bá và gia tăng giá trị kinh tế. Việc kết nối bảo tồn di sản với thiết kế, nghệ thuật và công nghiệp sáng tạo được kỳ vọng góp phần đưa hình ảnh phở Hà Nội đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế, tạo thêm động lực phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.