Tại dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đang được Bộ Công thương lấy ý kiến của các Bộ ngành, hiệp hội, địa phương, Bộ Công thương đưa 3 kịch bản mục tiêu về quy mô thương mại.

Theo đó, ở kịch bản thấp, kim ngạch xuất khẩu năm 2030  đạt 765 tỷ USD; kịch bản trung bình đạt 953,7 tỷ USD và kịch bản cao đạt 1.041 tỷ USD.

Các kịch bản này đặt ra yêu cầu mở rộng quy mô xuất khẩu đi đôi với nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo và tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đối chiếu với kết quả xuất khẩu của năm 2025 là 475 tỷ USD, ở kịch bản cao, quy mô xuất khẩu của nước ta sẽ tăng hơn gấp đôi. 

Một trong những mục tiêu trọng tâm của dự thảo Chiến lược được đề cập là nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong nước, đồng thời gia tăng hàm lượng chế biến, công nghệ trong hàng xuất khẩu.

Cụ thể, nâng tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước phấn đấu đạt 28-30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước vào năm 2030 và tăng lên 38-40% vào năm 2045.

Hiện, sau chặng đường 9 tháng năm 2026, xuất khẩu cả nước đạt 434,3 tỷ USD, nhưng tỷ trọng của doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm 19,3% tổng kim ngạch xuất khẩu trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) chiếm 80,7%.

Cùng với đó là nâng tỷ trọng hàng chế biến, chế tạo hoặc đã tinh chế trong tổng kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 89-90% vào năm 2030 và trên 92% vào năm 2045. Trong khi đó, tỷ lệ giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị xuất khẩu hàng chế biến, chế tạo phấn đấu đạt khoảng 50% vào năm 2030 và trên 55% vào năm 2045.

Dự thảo cũng nêu rõ, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa giai đoạn 2026-2030 phấn đấu tăng bình quân 15-16%/năm, trong khi nhập khẩu tăng 12-13%/năm. Cán cân thương mại hướng tới duy trì thặng dư bền vững, với tỷ lệ xuất siêu bình quân đạt 3-6% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu nằm trong nhóm 10 quốc gia có kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu lớn nhất thế giới, với tỷ lệ xuất siêu đạt 7-10%.

Theo bà Nguyễn Cẩm Trang, đại diện Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực quan trọng. Do đó, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới cần được xác định phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu cao hơn giai đoạn trước, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực sản xuất đến phát triển vận tải và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp cho rằng, mở rộng quy mô xuất khẩu phải đi đôi với củng cố nền tảng sản xuất trong nước. Trong đó, cần chú trọng các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp sản xuất công nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, từng bước giảm phụ thuộc vào nguyên phụ liệu nhập khẩu, nâng cao năng lực sản xuất và tăng khả năng làm chủ các khâu trong chuỗi giá trị.

“Khi doanh nghiệp trong nước có khả năng cung ứng linh kiện, nguyên phụ liệu và sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, mức độ chủ động của chuỗi sản xuất sẽ được cải thiện, đồng thời tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các mạng lưới cung ứng quốc tế”, ông Quân nhấn mạnh.