Thời sự Đầu tư
5 sáng kiến chiến lược kết nối Việt Nam với Tây Nam Trung Quốc
Hồng Vân - 20/11/2026 16:17
Tại Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc ngày 20/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 5 sáng kiến nhằm mở rộng không gian hợp tác, kết nối hạ tầng, sản xuất, thương mại và công nghệ.

Sáng 20/11, tại thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, Bộ Công thương Việt Nam phối hợp với Chính quyền nhân dân tỉnh Vân Nam tổ chức Diễn đàn Kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và ông Vương Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị nhân dân Trung Quốc, dự và phát biểu chỉ đạo.

Diễn đàn diễn ra trong khuôn khổ chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Tuần lễ Cấp cao APEC 2026 và làm việc song phương tại Trung Quốc. Đây là diễn đàn kết nối Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc có quy mô lớn nhất từ trước tới nay, với gần 800 đại biểu và gần 600 doanh nghiệp hai nước tham dự.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thăm quan gian trưng bày của doanh nghiệp tại diễn đàn.

Mở rộng không gian hợp tác

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng đánh giá sự tham dự đông đảo của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước cho thấy nhu cầu, tầm quan trọng của kết nối chiến lược Việt Nam - Trung Quốc nói chung, Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc nói riêng.

Theo Bộ trưởng, dưới sự định hướng của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước, quan hệ hợp tác toàn diện Việt Nam - Trung Quốc đang phát triển lên tầm cao mới. Hợp tác thương mại, đầu tư, công nghiệp và năng lượng tiếp tục là những trụ cột quan trọng. Bộ Công thương đã thiết lập quan hệ phối hợp chặt chẽ với Vân Nam, Quảng Tây, Trùng Khánh và mong muốn tiếp tục thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác với Tứ Xuyên, Quý Châu.

Tuy nhiên, năm 2025, thương mại giữa Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc mới đạt 66,7 tỷ USD, chưa tương xứng với tiềm năng của khu vực có quy mô kinh tế 3.150 tỷ USD và hơn 350 triệu người tiêu dùng. Bộ trưởng cho rằng kết nối chiến lược cần được tính toán trên cơ sở vị trí, vai trò và lợi thế bổ sung giữa các ngành, lĩnh vực của Việt Nam với toàn khu vực Tây Nam Trung Quốc, đặt trong tổng thể quan hệ Việt Nam - Trung Quốc và liên kết khu vực.

Gần 30 doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có nhiều doanh nghiệp đạt Thương hiệu Quốc gia và các doanh nghiệp lớn như Vietnam Airlines, Viglacera, Tập đoàn TH, Tập đoàn Trung Nguyên, giới thiệu thương hiệu, sản phẩm và năng lực hợp tác. Các địa phương Việt Nam cũng quảng bá sản phẩm đặc trưng, danh mục Dự án ưu tiên thu hút đầu tư.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Vương Dũng khẳng định quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Trung Quốc - Việt Nam tiếp tục được nâng lên tầm cao mới; Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Trung Quốc.

Ông đề xuất ba định hướng hợp tác, gồm củng cố kết nối chiến lược và hạ tầng; tăng cường phối hợp công nghiệp, phát huy lợi thế bổ trợ; đẩy mạnh giao lưu nhân dân, văn hóa, giáo dục và hợp tác địa phương.

Đại diện Bộ Thương mại Trung Quốc cũng nhấn mạnh hợp tác kinh tế, thương mại tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ hai nước. Theo thống kê của phía Trung Quốc, nước này đã 22 năm liên tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam; số dự án đầu tư mới của Trung Quốc vào Việt Nam trong 3 năm liên tiếp đứng đầu. Hợp tác đầu tư đang mở rộng từ gia công, chế tạo truyền thống sang điện tử, năng lượng mới và chế tạo thông minh.

Đặc biệt, phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên triển khai hợp tác trên cơ sở 3 định hướng xuyên suốt: kết nối đồng bộ hạ tầng với thể chế và thị trường; cùng nâng cao năng lực sản xuất và tự chủ của mỗi nền kinh tế; lấy lợi ích lâu dài của người dân, doanh nghiệp hai nước làm thước đo.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn.

Trên cơ sở đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất 5 sáng kiến chiến lược.

Thứ nhất, cùng xây dựng hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vận hành thông suốt, kết nối với các trung tâm kinh tế Tây Nam Trung Quốc.

Thứ hai, hình thành các cụm liên kết sản xuất xuyên biên giới với sự tham gia thực chất của doanh nghiệp hai nước, trước mắt tập trung vào các chuỗi thiết bị điện, linh kiện ô tô và chế biến nông sản.

Thứ ba, thí điểm chuỗi thương mại nông sản tin cậy, kết nối từ vùng sản xuất đến hệ thống phân phối.

Thứ tư, xây dựng chương trình hợp tác xanh gắn năng lượng với sản xuất và an toàn sinh thái, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu thủy văn trên các dòng sông chung.

Thứ năm, thiết lập mạng lưới cùng nghiên cứu, cùng ứng dụng và cùng đào tạo nhân lực.

Để các sáng kiến sớm đi vào thực tiễn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hai bên lựa chọn danh mục dự án ưu tiên giai đoạn 2027-2030, xác định rõ cơ quan chủ trì, đối tác, nguồn lực và thời hạn thực hiện. Mỗi kỳ Diễn đàn cần dành thời gian đánh giá kết quả triển khai, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Kết nối hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng xuyên biên giới

Kết nối hạ tầng giao thông, logistics và các hành lang kinh tế xuyên biên giới là một trong những trọng tâm hợp tác được đề cập tại Diễn đàn.

Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy cho biết, Việt Nam định hướng xây dựng Lào Cai thành trung tâm kết nối giao thương với vùng Tây Nam Trung Quốc và ASEAN, trong khi Trung Quốc định hướng Vân Nam trở thành trung tâm hướng ra Nam Á, Đông Nam Á. Hai địa phương đang thúc đẩy kết nối tại cặp cửa khẩu quốc tế Lào Cai - Hà Khẩu, với gần 182 km đường biên giới chung.

Ký kết hợp tác giữa doanh nghiệp 2 bên.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu Lào Cai tăng gần 35%, trong đó xuất khẩu tăng trên 70%. Tỉnh đề xuất đẩy nhanh kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn, xây dựng cửa khẩu thông minh, mở rộng vận tải container liên vận và thu hút doanh nghiệp Tây Nam Trung Quốc đầu tư vào khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh, kết nối đường sắt khổ tiêu chuẩn giữa hai nước là ưu tiên chiến lược. Các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng khi hình thành sẽ rút ngắn thời gian logistics, kết nối các trung tâm công nghiệp, vùng nguyên liệu Trung Quốc với hệ thống cảng biển Việt Nam. Bộ trưởng đề nghị doanh nghiệp hai bên tăng cường đầu tư hạ tầng logistics, công trình phụ trợ, đồng thời hợp tác đào tạo nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm khai thác đường sắt.

Các địa phương Tây Nam Trung Quốc cũng đề xuất mở rộng hợp tác trong công nghiệp chế tạo, xe năng lượng mới, pin động lực, vật liệu mới, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo và thương mại nông sản.

Đáng chú ý, Diễn đàn đã tiếp nhận đăng ký 58 biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) của doanh nghiệp trong các lĩnh vực logistics, vận tải hàng không, đường sắt, năng lượng, khu công nghiệp, nông sản thực phẩm và thương mại qua biên giới. Đây là bước tiếp nối hai bản ghi nhớ cấp bộ ký ngày 15/4/2026 về hợp tác xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới và phát triển chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng.

Các thỏa thuận và đề xuất tại Diễn đàn được kỳ vọng tạo thêm động lực kết nối hạ tầng, mở rộng chuỗi cung ứng và cụ thể hóa hợp tác Việt Nam - Tây Nam Trung Quốc thành những dự án thiết thực.

Tin liên quan
Tin khác