Biến núi rác thành tổ hợp điện rác hiện đại 

Có lẽ ít ai nghĩ rằng, trên vùng đất từng gắn với những đoàn xe chở rác nối đuôi nhau mỗi ngày, với những núi rác chất cao và nỗi ám ảnh về mùi hôi, nước rỉ rác, nay lại hiện hữu một công trình khiến nhiều người ngỡ như đang đặt chân tới một khu công nghiệp công nghệ cao ở châu Âu.

Buổi sáng ở Nhà máy điện rác Seraphin không bắt đầu bằng hình ảnh quen thuộc của một bãi chôn lấp. Thay vào đó là mặt hồ phẳng lặng phản chiếu khối kiến trúc trắng đồ sộ, những hàng cọ thẳng tắp, thảm cỏ được cắt tỉa gọn gàng, những tuyến đường nội bộ sạch bóng và những vườn cây xanh mướt bao quanh khuôn viên. Xa xa là tòa nhà xử lý rác với những mảng tường trắng hiện đại vươn cao nổi bật giữa không gian xanh, tạo nên một diện mạo hoàn toàn khác với hình dung quen thuộc về một nhà máy xử lý chất thải.

Bên trong nhà máy, khu trưng bày mô hình, phòng điều khiển trung tâm và hệ thống dây chuyền tự động cho thấy toàn bộ quy trình tiếp nhận rác, đốt phát điện, xử lý khí thải được kiểm soát theo thời gian thực.

Sự đối lập ấy chính là điều khiến nhiều đoàn khách trong và ngoài nước khi tới Seraphin đều bất ngờ. Ít người tin rằng nơi mình đang đứng từng là khu vực chịu áp lực rất lớn từ bài toán xử lý rác thải của Hà Nội.

Trong nhiều năm, cùng với sự phát triển nhanh của đô thị, mỗi ngày Hà Nội phát sinh khoảng 7.500 đến hơn 7.600 tấn rác sinh hoạt. Phần lớn lượng rác này được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, vừa tiêu tốn quỹ đất, vừa tạo áp lực lâu dài đối với môi trường và đời sống người dân. Những bãi rác ngày càng đầy lên cũng đồng nghĩa với những thách thức ngày càng lớn đối với một đô thị hơn 8 triệu dân.

Giữa bối cảnh đó, Tập đoàn AMACCAO lựa chọn một hướng đi hoàn toàn khác. Thay vì tiếp tục mở rộng những bãi chôn lấp, doanh nghiệp đề xuất xây dựng một nhà máy điện rác hiện đại, biến rác thải thành nguồn năng lượng sạch, từng bước hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn.

Ý tưởng ấy được hiện thực hóa bằng Dự án Nhà máy điện rác Seraphin  tại Xuân Sơn, thị xã Sơn Tây, nay thuộc phường Tùng Thiện. Công trình được khởi công từ tháng 3/2022. Sau hơn ba năm thi công liên tục, đến ngày 1/5/2025, nhà máy chính thức tiếp nhận và xử lý rác cho thành phố. Chỉ hai tháng sau, ngày 1/7/2025, Seraphin hòa lưới điện quốc gia, đánh dấu cột mốc phát điện thương mại đầu tiên. Đến ngày 18/9/2025, nhà máy chính thức được khánh thành. Toàn bộ quá trình hoàn thành chỉ trong 3 năm 2 tháng, nhanh hơn đáng kể so với nhiều dự án điện rác trên thế giới thường cần từ 5 đến 8 năm để đưa vào vận hành.

Sau gần một năm vận hành, hiệu quả của Nhà máy điện rác Seraphin đã được kiểm chứng bằng những con số ấn tượng. Nhà máy đã xử lý hơn 609.000 tấn rác thải sinh hoạt, đồng thời phát lên lưới điện quốc gia trên 226.000 MWh điện năng. Nếu toàn bộ lượng rác này được xử lý theo phương pháp chôn lấp truyền thống sẽ cần khoảng 4 ha đất, tương đương gần 6 sân bóng đá tiêu chuẩn với độ cao khoảng 15 m và độ sâu khoảng 8 m. Ngược lại, nguồn điện tạo ra đủ đáp ứng nhu cầu sử dụng của khoảng 150.000 hộ gia đình trong một năm, cho thấy giá trị kép về môi trường và năng lượng mà mô hình điện rác mang lại.

Điểm tạo nên sức hút của Seraphin không nằm ở quy mô kiến trúc hay cảnh quan xanh mát, mà ở công nghệ phía sau những bức tường trắng hiện đại ấy. 

Mỗi ngày, nhà máy tiếp nhận và xử lý khoảng 2.250 tấn rác sinh hoạt, tương đương gần một phần ba lượng rác phát sinh của Hà Nội. Thay vì được đưa tới các bãi chôn lấp như trước đây, toàn bộ lượng rác được đưa vào dây chuyền đốt phát điện sử dụng công nghệ Martin của Cộng hòa Liên bang Đức, một trong những công nghệ xử lý rác tiên tiến hàng đầu thế giới hiện nay. Quá trình này tạo ra công suất phát điện khoảng 37 MW, bổ sung nguồn năng lượng xanh cho hệ thống điện quốc gia.

Theo thiết kế, Seraphin giúp giảm từ 97 đến 98% lượng rác phải chôn lấp. Thực tế vận hành, các chỉ số khí thải, bụi mịn, dioxin và furan đều được kiểm soát theo tiêu chuẩn châu Âu EU2010, góp phần củng cố niềm tin vào mô hình xử lý rác phát điện hiện đại, an toàn và thân thiện với môi trường.

Tại Seraphin, vòng đời của rác không kết thúc sau khi được xử lý. Tro xỉ được tận dụng để sản xuất gạch không nung và bê tông đúc sẵn. Kim loại được thu hồi để tái chế. Điện năng được phát lên lưới quốc gia. Mỗi công đoạn đều hướng tới mục tiêu kéo dài giá trị sử dụng của tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Khẳng định bản lĩnh doanh nghiệp tư nhân Việt

Nếu công nghệ là nền tảng tạo nên Seraphin thì bản lĩnh của doanh nghiệp Việt chính là yếu tố làm nên giá trị khác biệt của công trình này.

Với tổng mức đầu tư gần 5.000 tỷ đồng, Seraphin được triển khai hoàn toàn bằng nguồn vốn tư nhân. Từ khâu thiết kế, tổng thầu, tổ chức thi công đến giám sát đều có sự tham gia của các đơn vị trong nước, khẳng định năng lực làm chủ những dự án hạ tầng môi trường quy mô lớn của doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, tỷ lệ nội địa hóa đạt khoảng 65%, từ vật liệu xây dựng đến nhiều thiết bị quan trọng, góp phần chủ động nguồn cung, giảm chi phí và lan tỏa giá trị tới ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Điều tạo nên dấu ấn của Seraphin - AMACCAO không đơn thuần nằm ở quy mô lớn thứ hai Đông Nam Á hay công nghệ hiện đại hàng đầu khu vực. Giá trị lớn hơn là việc một doanh nghiệp thuần Việt đã chứng minh có thể làm chủ những lĩnh vực vốn trước đây thường được gắn với các tập đoàn nước ngoài.

Theo ông Nguyễn Văn Vinh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn AMACCAO, hành trình xây dựng Seraphin không hề bằng phẳng. Đây là dự án thí điểm đầu tiên Hà Nội giao doanh nghiệp tư nhân thực hiện theo mô hình công tư, trong bối cảnh hành lang pháp lý còn nhiều điểm mới, việc huy động nguồn vốn gặp không ít khó khăn, quy hoạch điện liên tục điều chỉnh và hệ thống thủ tục liên quan đồng thời tới lĩnh vực môi trường và năng lượng. Cùng với áp lực huy động nguồn lực lớn, doanh nghiệp vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu xây dựng một nhà máy điện rác hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô.

Để hoàn thành công trình trong hơn ba năm, hơn 2.000 kỹ sư và công nhân đã duy trì thi công ba ca bốn kíp xuyên lễ, xuyên Tết. Thành quả hôm nay vì thế không chỉ được tạo nên từ công nghệ hay nguồn vốn đầu tư, mà còn từ ý chí, sức bền và khát vọng của những con người trực tiếp xây dựng công trình.

Việc Seraphin đi vào vận hành cũng phản ánh rõ tinh thần của Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời cho thấy khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể đảm nhận những dự án hạ tầng công nghệ cao có quy mô lớn, tạo ra giá trị bền vững cho nền kinh tế. Trong bối cảnh đất nước đang thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới, Seraphin là minh chứng cụ thể cho khả năng hiện thực hóa những chủ trương lớn bằng nội lực của doanh nghiệp Việt.

Điểm đến mới của công nghệ môi trường Việt Nam 

Từ khi đi vào vận hành và chính thức khánh thành, giá trị Nhà máy điện rác Seraphin tạo ra đang tiếp tục được bồi đắp mỗi ngày. Nếu trước đây, người ta tìm đến đây để chứng kiến những câu chuyện về quá tải rác thải và sức ép môi trường, thì nay nơi đây trở thành địa chỉ để tìm hiểu cách một đô thị lớn chuyển đổi từ mô hình chôn lấp truyền thống sang mô hình xử lý hiện đại bậc nhất Đông Nam Á. Những đoàn khách trong và ngoài nước liên tục tới tham quan, khảo sát, nghiên cứu quy trình vận hành của nhà máy, từ khu vực tiếp nhận rác, phòng điều khiển trung tâm đến dây chuyền đốt phát điện và xử lý khí thải. Chính sự cởi mở trong việc chia sẻ kinh nghiệm vận hành đã giúp Seraphin trở thành điểm tham quan, học tập về công nghệ điện rác tại Việt Nam và Đông Nam Á.

Không dừng lại ở vai trò là điểm tham quan và nghiên cứu, Seraphin đang từng bước trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực cho ngành điện rác Việt Nam. Nhiều chương trình đào tạo kỹ sư, cán bộ vận hành đã được tổ chức ngay tại nhà máy nhằm chuẩn bị đội ngũ nhân lực chất lượng cao phục vụ các dự án điện rác trong tương lai. Qua đó, doanh nghiệp hướng tới mục tiêu từng bước hiện thực hóa khát vọng người Việt làm chủ công nghệ xử lý chất thải hiện đại và phát triển ngành công nghiệp môi trường theo hướng bền vững.

Còn nhớ, tại lễ khánh thành Nhà máy điện rác Seraphin vào tháng 9/2025, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông, khi đó là Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, khẳng định việc đưa nhà máy vào vận hành là dấu mốc quan trọng trong hành trình xây dựng Thủ đô sáng, xanh, sạch, đẹp. Theo ông, trong bối cảnh Hà Nội phát sinh hơn 7.600 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, chuyển từ chôn lấp sang xử lý bằng công nghệ hiện đại là yêu cầu tất yếu. Với công suất xử lý 2.250 tấn rác và phát điện khoảng 37 MW mỗi ngày, Seraphin là lời giải thuyết phục cho bài toán rác thải đô thị, góp phần hiện thực hóa mô hình kinh tế tuần hoàn. Ông đồng thời ghi nhận Tập đoàn AMACCAO, doanh nghiệp thuần Việt đã mạnh dạn đầu tư, ứng dụng công nghệ châu Âu để xây dựng một trong những nhà máy điện rác hiện đại hàng đầu khu vực. 

Trên nền tảng những kết quả đạt được, tháng 6/2026, Tập đoàn AMACCAO đã khởi công dự án Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công ngay bên cạnh Seraphin. Khi đi vào hoạt động, dự án sẽ cùng Seraphin gia tăng năng lực xử lý rác cho Hà Nội, góp phần giảm áp lực lên các bãi chôn lấp, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình xử lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh.

Từ một vùng đất từng gắn với hình ảnh của những núi rác, Nhà máy điện rác Seraphin hôm nay đã khoác lên diện mạo hoàn toàn mới. Những hàng cây xanh, mặt hồ trong khuôn viên, những khối nhà hiện đại và dây chuyền công nghệ vận hành khép kín đã thay đổi cách nhìn về một nhà máy xử lý chất thải. Quan trọng hơn, công trình cho thấy rác thải hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành điện năng, vật liệu xây dựng và những giá trị mới phục vụ phát triển kinh tế.

Mỗi ngày, hàng nghìn tấn rác vẫn được đưa về điện rác Seraphin. Điều khác biệt là thứ còn lại sau quá trình xử lý không phải những núi rác ngày một cao hơn, mà là nguồn điện sạch, vật liệu tái sử dụng và một cách tiếp cận mới đối với phát triển đô thị. Từ một vùng đất gắn với những bãi chôn lấp, Seraphin - AMACCAO hôm nay cho thấy công nghệ có thể thay đổi cách con người nhìn về rác thải, còn doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể tạo ra những công trình hạ tầng môi trường mang tầm khu vực bằng chính năng lực và khát vọng của mình.