Chu kỳ bán ròng của khối ngoại đang ghi nhận quy mô và thời gian kéo dài chưa từng có trong 6 năm trở lại đây. Kể từ tháng 4/2023, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lũy kế 365,2 nghìn tỷ đồng trên HoSE, cao gấp 4,6 lần chu kỳ bán ròng giai đoạn 2021–2022. Đáng chú ý, áp lực thoái vốn không chỉ kéo dài mà còn gia tăng mạnh về cường độ trong thời gian gần đây. 

Riêng 15 tháng từ tháng 8/2025 đến 10/2026, giá trị bán ròng lên tới 213,1 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 58,4% tổng lượng bán ròng của toàn chu kỳ, với 14/15 tháng ghi nhận trạng thái bán ròng.

Diễn biến này phản ánh quá trình thu hẹp tỷ trọng đầu tư của dòng vốn ngoại tại thị trường Việt Nam diễn ra trên quy mô lớn, mang tính liên tục và chưa có dấu hiệu đảo chiều rõ rệt. Tuy nhiên, sau hơn ba năm bán ròng với cường độ cao, vấn đề đáng quan tâm không còn đơn thuần là khối ngoại đã rút bao nhiêu vốn, mà là dư địa bán còn lại lớn đến đâu và khi nào áp lực thoái vốn có thể suy giảm.

Theo đánh giá của CTCP Chứng khoán VietinBank (VBSE), áp lực bán ròng kéo dài của khối ngoại chủ yếu phản ánh xu hướng tái phân bổ dòng vốn toàn cầu, thay vì xuất phát từ những bất ổn mang tính hệ thống của thị trường Việt Nam. Mặt bằng lãi suất Mỹ duy trì ở mức cao làm gia tăng sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng USD, trong khi dòng vốn quốc tế tập trung mạnh vào nhóm cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đó, dòng vốn từ nâng hạng FTSE chưa thể giải ngân ngay do phụ thuộc vào lộ trình tái cơ cấu danh mục của các quỹ. Đáng chú ý, tỷ giá USD/VND vẫn duy trì tương đối ổn định ở mức 25.844 đồng/USD ngày 22/10/2026, với VND tăng giá khoảng 1,9% so với cùng kỳ, cho thấy hoạt động bán ròng chứng khoán chưa tạo ra áp lực tương ứng lên thị trường ngoại hối.

Điều này củng cố nhận định rằng chu kỳ bán ròng hiện tại mang nhiều đặc điểm của quá trình điều chỉnh danh mục đầu tư quốc tế, hơn là sự rút vốn do bất ổn vĩ mô trong nước.

Một điểm nữa là không phải toàn bộ sở hữu nước ngoài đều có khả năng chuyển hóa thành áp lực bán trên thị trường. Kết quả bóc tách 67 cổ đông chiến lược tại 59 doanh nghiệp, bao gồm các khoản đầu tư tiêu biểu như Mizuho - VCB, MUFG - CTG, F&N - VNM, GIC - MSN, SBI - TPB, Vietnam Beverage - SAB và ENEOS - PLX, cho thấy 34,8% tổng giá trị sở hữu nước ngoài mang tính chiến lược, dài hạn, ít có khả năng tham gia hoạt động bán khớp lệnh thông thường.

Theo đó, quy mô vốn danh mục có khả năng giao dịch (tạm gọi là “tiền nóng”) ước khoảng 726,9 nghìn tỷ đồng, trong đó riêng HoSE chiếm 671,9 nghìn tỷ đồng. Việc phân tách hai nhóm sở hữu này có ý nghĩa then chốt trong định lượng dư địa bán ròng, bởi áp lực cung tiềm năng cần được đánh giá trên phần vốn có khả năng dịch chuyển, thay vì toàn bộ giá trị sở hữu nước ngoài. 

Dữ liệu lịch sử cho thấy chu kỳ bán ròng của khối ngoại không nhất thiết kết thúc bằng sự suy giảm áp lực bán một cách từ từ, mà có thể đảo chiều tương đối nhanh khi nhu cầu thoái vốn được giải tỏa.

Điển hình trong năm 2022, dòng vốn ngoại chỉ mất khoảng 1 - 2 tháng để chuyển từ trạng thái bán ròng sang cân bằng, trước khi ghi nhận mua ròng 34,7 nghìn tỷ đồng trong 5 tháng tiếp theo. Diễn biến này cho thấy khi áp lực cung suy yếu, dòng vốn ngoại có thể phục hồi nhanh hơn kỳ vọng.

Do đó, VBSE đưa ra 4 kịch bản dự báo về lượng vốn còn có thể bị bán ròng và thời điểm kết thúc chu kỳ. Trong đó, ngay cả ở trong kịch bản căng thẳng nhất, khối ngoại vẫn nắm khoảng 490 nghìn tỷ đồng tiền nóng trên HoSE. 

Nhóm phân tích cho rằng, gần 88% quy mô bán ròng của chu kỳ dự báo đã diễn ra, áp lực thoái vốn có thể kết thúc vào cuối quý I/2027. Theo kịch bản cơ sở (xác suất 50%), khối ngoại còn bán ròng khoảng 51,5 nghìn tỷ đồng (tương đương 2 tỷ USD), chỉ chiếm 7,7% lượng vốn danh mục nước ngoài có khả năng giao dịch trên HoSE.

Các kịch bản tích cực và tiêu cực lần lượt dự báo 15,7 nghìn tỷ đồng và 123,5 nghìn tỷ đồng, đưa giá trị kỳ vọng gia quyền lên khoảng 61 nghìn tỷ đồng. Điều này cho thấy chu kỳ có thể đang bước vào giai đoạn cuối, dù chưa đủ cơ sở khẳng định dòng vốn đã đảo chiều.

Áp lực bán đang dịch chuyển từ nhóm cổ phiếu đã bị thoái vốn sâu sang những doanh nghiệp còn tỷ trọng sở hữu nước ngoài lớn. Trong khi VIC, VHM, VIB, MSB và KBC đã trải qua quá trình giảm sở hữu đáng kể, nguồn cung tiềm năng có xu hướng tập trung tại những cổ phiếu chưa bị giảm tỷ trọng mạnh và phổ biến trong danh mục margin. Sự dịch chuyển này có thể tạo ra mức độ phân hóa lớn giữa các nhóm cổ phiếu, ngay cả khi áp lực bán ròng toàn thị trường dần suy giảm.

Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có đủ khả năng hấp thụ lượng bán ròng còn lại của khối ngoại, với điều kiện áp lực bán được phân bổ tương đối đồng đều theo thời gian. Theo kịch bản cơ sở, giá trị bán ròng dự kiến chỉ tương đương khoảng 2,6% thanh khoản bình quân mỗi phiên, ngay cả khi sử dụng mức thanh khoản tháng 9/2026  - thấp nhất kể từ đầu năm 2025 - làm cơ sở tính toán.

4 yếu tố củng cố cho nhận định này là việc Dòng tiền trong nước đã hấp thụ 365,2 nghìn tỷ đồng khối ngoại bán ra trong hơn 3 năm, trong khi số tài khoản nhà đầu tư cá nhân vượt 14 triệu; lượng bán ròng dự kiến còn lại chỉ tương đương khoảng 14% quy mô đã được hấp thụ; Giao dịch của khối ngoại chỉ chiếm khoảng 11% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, cho thấy vai trò ngày càng lớn của dòng vốn nội; Định giá thị trường thấp hơn mức bình quân 10 năm, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết quý I/2026 tăng 38,2%, tạo nền tảng hỗ trợ sức cầu đầu tư; Áp lực bán chủ yếu tập trung tại các cổ phiếu vốn hóa lớn, có thanh khoản cao và khả năng hấp thụ giao dịch tốt hơn mặt bằng chung. 

VBSE cũng dự báo, nâng hạng FTSE có thể trở thành bước ngoặt giúp dòng vốn ngoại dần đảo chiều trong năm 2027. Theo lộ trình được sử dụng trong báo cáo, đợt nâng tỷ trọng tiếp theo dự kiến diễn ra vào 22/03/2027, với khoảng 1,35 tỷ USD vốn thụ động có thể được giải ngân qua các đợt còn lại.

Đây là yếu tố hỗ trợ thị trường từng bước chuyển từ trạng thái bán ròng kéo dài sang cân bằng hoặc mua ròng từ quý II/2027, dù triển vọng thực tế vẫn phụ thuộc vào tỷ giá, lãi suất quốc tế và tiến độ giải ngân của các quỹ.