Ghi nhận ý kiến đóng góp để thực hiện hiệu quả chính sách

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, khu vực nông nghiệp (bao gồm nông, lâm, thủy sản) tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ vững chắc của nền kinh tế, đóng góp 11,64% GDP với kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 70 tỷ USD và tạo sinh kế cho hơn 14 triệu hộ dân nông thôn.

Tuy nhiên, đi liền với quy mô và tiềm năng to lớn đó, nông nghiệp cũng là lĩnh vực nhạy cảm nhất, chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh.

Chỉ tính riêng năm 2025, cả nước đã hứng chịu tình trạng "bão chồng bão, lũ chồng lũ" vô cùng khắc nghiệt. Hơn 545 nghìn ha lúa và hoa màu bị thiệt hại; hơn 5,2 triệu gia súc, gia cầm bị chết và cuốn trôi; tổng thiệt hại kinh tế lên tới gần 99.000 tỷ đồng.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ "hỗ trợ khắc phục hậu quả sau rủi ro" sang "quản trị rủi ro chủ động", trong đó bảo hiểm nông nghiệp là công cụ tài chính then chốt nhằm chuyển giao rủi ro từ phía người nông dân sang khu vực doanh nghiệp bảo hiểm và xa hơn nữa là thị trường tái bảo hiểm, thị trường tài chính quốc tế.

Chính vì vậy, sau một giai đoạn thực hiện thí điểm, ngày 18/4/2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp. Sự ra đời của Nghị định với các quy định đặc thù, phù hợp với thực trạng, điều kiện và rủi ro trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam như hợp đồng bảo hiểm nông nghiệp; đồng bảo hiểm, tái bảo hiểm nông nghiệp; loại hình sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp; kiểm soát rủi ro, để phòng hạn chế tổn thất và phòng, chống gian lận bảo hiểm nông nghiệp...; và đặc biệt là các quy định về chính sách hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp đã góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch, thống nhất cho việc triển khai thực hiện bảo hiểm nông nghiệp.

Tuy nhiên, qua tổng kết, đánh giá thực tiễn triển khai trong giai đoạn vừa qua (2018-2025), mặc dù có nhiều kinh nghiệm đã được rút ra sau giai đoạn thực hiện thí điểm, kết quả triển khai vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng và tiềm năng.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, nguyên nhân khách quan đến từ tính chất phức tạp, rủi ro cao của nghiệp vụ; năng lực tài chính và mạng lưới của doanh nghiệp bảo hiểm còn hạn chế; nhận thức của người dân chưa cao.

Song, nguyên nhân chủ quan cũng xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong chính sách và công tác phối hợp giữa các ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp còn chưa thực sự chủ động, quyết liệt.

Trên cơ sở phân tích các tồn tại, khó khăn đó, Bộ Tài chính đã phối hợp cùng các Bộ, ngành trình Chính phủ ban hành Nghị định số 346/2026/NĐ-CP ngày 5/9/2026 (gọi tắt Nghị định 346).

Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh: “Hội nghị hôm nay là cơ hội để chúng ta phổ biến, cập nhật những quy định mới, đồng thời Bộ Tài chính sẵn sàng lắng nghe, ghi nhận ý kiến đóng góp từ quý vị để thực hiện thống nhất, đầy đủ và hiệu quả chính sách này”.

Nhiều thay đổi mang tính đột phá

Tại Hội nghị, ông Bùi Thanh Hải, đại diện Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm - Bộ Tài chính, đã trình bày những nội dung chính của Nghị định số 346.

Theo đó, Nghị định số 346 gồm 20 Điều (sửa đổi, bổ sung quy định hiện hành 12 Điều; bổ sung quy định mới 4 Điều; bãi bỏ, thay thế 3 Điều), tập trung vào 6 nhóm nội dung gồm: Sản phẩm bảo hiểm và triển khai của doanh nghiệp bảo hiểm; đối tượng và mức hỗ trợ; rủi ro và địa bàn hỗ trợ; thủ tục hành chính; tổ chức thực hiện và chế độ báo cáo.

Trong đó, điểm sửa đổi, bổ sung nổi bật là doanh nghiệp bảo hiểm chủ động thiết kế sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp, tự chịu trách nhiệm. Trước đây, doanh nghiệp bảo hiểm phải được Bộ Tài chính phê chuẩn quy tắc, điều khoản, biểu phí trước khi triển khai.

Bảo hiểm theo chỉ số có thêm quy định về nguồn dữ liệu và minh bạch, bảo hiểm theo tổn thất thực tế; bảo hiểm theo chỉ số (năng suất, thời tiết, viễn thám, sản phẩm hệ thống mới)…

Đặc biệt, mức hỗ trợ tối đa tăng, điều kiện hỗ trợ tổ chức được quy định rõ. Cụ thể, cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo: từ 90% lên 95%; cá nhân khác từ 20% lên 50%; tổ chức sản xuất nông nghiệp từ 20% lên 30%.

Mở rộng đối tượng bảo hiểm được hỗ trợ gồm bổ sung cây trồng, vật nuôi, nuôi trồng thủy sản và cây lâm nghiệp chính, chủ lực thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương công bố. Mức hỗ trợ thực tế do HĐND cấp tỉnh quyết định theo tình hình và khả năng cân đối ngân sách.

Bên cạnh đó, danh mục rủi ro hỗ trợ được cập nhật theo pháp luật chuyên ngành, bao gồm thiên tai; dịch bệnh động vật; dịch hại thực vật. Bỏ điều kiện riêng yêu cầu thiên tai hoặc dịch bệnh phải được cơ quan nhà nước công bố/xác nhận để thuộc diện rủi ro hỗ trợ.

Ngoài ra, Nghị định 346 cũng sửa đổi, bổ sung 3 thủ tục hành chính, gồm cập nhật theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện và tăng công khai, minh bạch…

Doanh nghiệp đánh giá cao Nghị định 346

Ông Đỗ Hoàng Phương, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt đánh giá rất cao những điểm đổi mới của Nghị định 346. Theo ông, Nghị định đã nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho người tham gia; mở rộng các loại hình sản phẩm mới, đặc biệt là bảo hiểm theo chỉ số thời tiết và chỉ số viễn thám; tăng tính chủ động cho địa phương trong việc xác định đối tượng và phạm vi hỗ trợ và rút ngắn thời gian giải ngân kinh phí hỗ trợ.

“Đây là những thay đổi mang tính đột phá, tạo tiền đề để doanh nghiệp bảo hiểm phát triển sản phẩm mới, mở rộng độ bao phủ và nâng cao hiệu quả triển khai chính sách.

Quan trọng hơn, Nghị định 346 đã tạo nền tảng cho việc xây dựng một hệ sinh thái bảo hiểm nông nghiệp hiện đại, góp phần bảo vệ sinh kế người dân, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững”, ông Đỗ Hoàng Phương nhận định.

Đề nghị sớm hướng dẫn cụ thể về quy trình thực hiện chính sách

Về phía địa phương, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ chia sẻ, để các quy định mới của Nghị định 346 sớm phát huy hiệu quả, thành phố sẽ tập trung rà soát vùng sản xuất, đối tượng có nhu cầu tham gia bảo hiểm; xác định địa bàn, đối tượng, loại rủi ro và mức hỗ trợ phù hợp, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.

Ưu tiên phát triển các mô hình bảo hiểm đối với cây lúa, tôm nước lợ, cá tra tại vùng sản xuất tập trung, gắn với hợp tác xã, liên kết chuỗi giá trị và nhu cầu thực tế của người sản xuất.

Đồng thời, tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân, hợp tác xã hiểu rõ chính sách, quyền lợi và thủ tục tham gia bảo hiểm; đồng thời, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia.

Để địa phương có cơ sở triển khai thống nhất, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hướng dẫn cụ thể về quy trình thực hiện chính sách, xác định rủi ro, giám định tổn thất và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan, nhất là đối với bảo hiểm theo chỉ số và lĩnh vực nuôi trồng thủy sản.

Đồng thời, bà cũng đề nghị các bộ, ngành quan tâm hướng dẫn cơ chế tài chính, hỗ trợ xây dựng dữ liệu và đào tạo nhân lực; khuyến khích doanh nghiệp bảo hiểm phát triển sản phẩm phù hợp với điều kiện sản xuất và những rủi ro đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.