Tăng quyền chủ động cho cấp thành phố

HĐND TP. Hà Nội vừa thông qua nghị quyết mới cho phép thành phố chủ động hơn trong sắp xếp tổ chức hành chính. Theo đó, Hà Nội sẽ có thêm dư địa để tổ chức bộ máy hành chính phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới sau khi HĐND thành phố thông qua nghị quyết quy định về số lượng, thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc UBND các cấp trên địa bàn.

Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các quy định của Luật Thủ đô 2026, tạo hành lang pháp lý để thành phố chủ động điều chỉnh cơ cấu tổ chức theo yêu cầu quản lý thực tế của một đô thị đặc biệt, trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Theo nghị quyết mới, số lượng cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP. Hà Nội được xác định tối đa 18 sở. Hiện nay, bộ máy chuyên môn của thành phố gồm 15 sở, đồng nghĩa Hà Nội có thể bổ sung thêm tối đa 3 sở nếu phát sinh yêu cầu quản lý mới và được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Ngoài hệ thống sở, thành phố cũng được tổ chức không quá 3 đơn vị hành chính khác trực thuộc UBND thành phố.

Trong tờ trình gửi HĐND, UBND TP. Hà Nội cho biết mô hình tổ chức hiện hành chủ yếu được xây dựng theo khung áp dụng chung cho các địa phương trên cả nước. Tuy nhiên, Hà Nội đang phải xử lý nhiều nhiệm vụ mang tính đặc thù của một đô thị lớn như phát triển đô thị thông minh, quản lý không gian ngầm, điều phối liên kết vùng, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Theo thành phố, khung tổ chức linh hoạt sẽ giúp chủ động điều chỉnh chức năng, sắp xếp đầu mối hoặc thành lập cơ quan mới phù hợp yêu cầu quản lý từng giai đoạn. Hiện Hà Nội đang nghiên cứu thành lập Sở An toàn thực phẩm nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực này theo định hướng của Trung ương.

Cấp xã có thể tổ chức tối đa 5 cơ quan chuyên môn

Bên cạnh cấp thành phố, nghị quyết cũng mở rộng không gian tổ chức bộ máy cho chính quyền cơ sở.

Theo đó, UBND cấp xã được bố trí tối đa 5 cơ quan chuyên môn và không quá 2 tổ chức hành chính khác trực thuộc.

Đề xuất này xuất phát từ những thay đổi sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện đảm nhiệm đã được chuyển giao xuống cấp xã, kéo theo khối lượng công việc tăng mạnh. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực quản lý đòi hỏi cán bộ có chuyên môn sâu và bộ máy đủ năng lực xử lý.

Theo phương án đang được Hà Nội nghiên cứu, cấp xã có thể tổ chức 5 cơ quan chuyên môn gồm Văn phòng HĐND và UBND; hai phòng phụ trách lĩnh vực văn hóa - xã hội; hai phòng đảm nhiệm các lĩnh vực kinh tế, hạ tầng và đô thị.

Cùng với đó, thành phố cũng xem xét mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã hoạt động như một tổ chức hành chính trực thuộc UBND cấp xã. 

Theo UBND thành phố, việc nâng khung số lượng cơ quan chuyên môn sẽ giúp các địa phương xử lý công việc hiệu quả hơn sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời bảo đảm các thủ tục hành chính và nhiệm vụ quản lý nhà nước được thực hiện thông suốt.

Nghị quyết mới cũng điều chỉnh cơ cấu Ủy viên UBND TP. Hà Nội theo hướng gọn hơn so với trước. Cụ thể, UBND thành phố có tối đa 6 Ủy viên. Thành phần gồm người đứng đầu các cơ quan tham mưu về văn phòng, tài chính, nội vụ, tư pháp; Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Giám đốc Công an thành phố.

Quy định này nhằm thay đổi cách tổ chức trước đây khi hầu hết giám đốc sở đều tham gia với tư cách Ủy viên UBND. 

Đối với những vấn đề liên quan đến từng ngành, lĩnh vực cụ thể, UBND thành phố vẫn thực hiện cơ chế lấy ý kiến các sở, ngành và cơ quan chuyên môn theo quy chế làm việc nhằm bảo đảm chất lượng tham mưu trước khi quyết định.

Ngoài các nội dung về cơ cấu tổ chức, nghị quyết còn quy định rõ trình tự, thủ tục thành lập, tổ chức lại, giải thể, đổi tên hoặc điều chỉnh chức năng của cơ quan chuyên môn và tổ chức hành chính thuộc phạm vi quản lý của thành phố cũng như cấp xã.