Tinh gọn phải đi cùng hiệu quả

Tại hội nghị toàn quốc về nghiệp vụ quản lý nhà nước và tổ chức hoạt động của hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện diễn ra ngày 29/9 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết yêu cầu đặt ra hiện nay là tổ chức lại hoạt động của các hội, quỹ theo hướng tinh gọn, thực chất và phù hợp hơn với những thay đổi trong bộ máy hành chính.

Theo Thứ trưởng, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang tạo ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động của các hội, quỹ. 

Qua theo dõi, Bộ Nội vụ ghi nhận nhiều tổ chức đã chủ động cơ cấu lại văn phòng, giảm khâu trung gian, sắp xếp đơn vị trực thuộc và điều chỉnh phương thức hoạt động để thích ứng với tình hình mới.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Chiến Thắng, tinh gọn bộ máy không nên được hiểu đơn thuần là giảm số lượng đầu mối. Điều cần quan tâm hơn là đánh giá từng bộ phận, từng đơn vị có còn đáp ứng yêu cầu thực tế, hoạt động có hiệu quả và phù hợp với tôn chỉ, mục đích của hội hay không. Những tổ chức không còn cần thiết hoặc hoạt động kém hiệu quả cần được xem xét, sắp xếp lại theo quy định.

Từ yêu cầu này, Thứ trưởng đề nghị các hội rà soát toàn bộ hệ thống đơn vị có tư cách pháp nhân trực thuộc, kể cả những tổ chức đã được thành lập từ nhiều giai đoạn trước. Việc thành lập đơn vị trực thuộc được thực hiện theo điều lệ và quy định pháp luật, song trách nhiệm quản lý sau khi thành lập phải được đặt lên hàng đầu.

“Chúng ta lập ra được thì phải quản lý được”, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh.

Theo ông, thực tế có những hội sở hữu số lượng lớn tổ chức trực thuộc nhưng khả năng theo dõi, hướng dẫn và kiểm soát hoạt động chưa tương xứng. Khi một đơn vị trực thuộc hoạt động lệch khỏi tôn chỉ, mục đích, phát sinh vi phạm hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, trách nhiệm của hội chủ quản cũng cần được xem xét.

Do đó, các hội cần phân loại rõ đơn vị nào đang hoạt động hiệu quả, đúng định hướng và có đóng góp thực chất để tiếp tục duy trì; đơn vị nào không còn phù hợp thì nghiên cứu phương án sắp xếp, sáp nhập hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định. Quá trình này cần tiến hành đồng bộ đối với cả bộ phận trung gian và các tổ chức trực thuộc.

Cùng với bài toán tổ chức bộ máy, quản lý tài chính, tài sản và các nguồn lực xã hội huy động cũng được Bộ Nội vụ đặc biệt lưu ý. Theo Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng, hội và quỹ xã hội, quỹ từ thiện khi vận động, tiếp nhận nguồn lực phải bảo đảm dòng tiền được quản lý minh bạch, sử dụng đúng mục đích và đúng đối tượng. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ, nguồn lực huy động cho mục tiêu xã hội, nhân đạo có thể bị sử dụng sai mục đích hoặc phát sinh những vấn đề ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức.

Vì vậy, quá trình tiếp nhận, quản lý, phân phối và quyết toán nguồn tài chính cần được thực hiện nghiêm túc, bám sát tôn chỉ, mục đích và quy định hiện hành.

Song song với đó, Bộ Nội vụ khuyến nghị các hội tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu, điều hành, thực hiện chế độ báo cáo và trao đổi nghiệp vụ. Mức độ ứng dụng có thể khác nhau tùy điều kiện, song hướng đi chung là giảm thủ tục thủ công, nâng khả năng quản trị và tăng tính minh bạch trong hoạt động.

Phát huy nguồn lực chuyên gia trong xây dựng chính sách

Một nội dung được Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh là vai trò của các hội trong quá trình tham gia xây dựng thể chế, chính sách. Nhiều hội hiện quy tụ đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm thực tiễn trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học công nghệ, văn hóa, môi trường và nhiều ngành chuyên môn khác.

Theo Thứ trưởng, đây là nguồn lực có thể đóng góp trực tiếp vào quá trình nghiên cứu, đánh giá thực tiễn và đề xuất giải pháp chính sách. Các hội cần chủ động hơn trong việc góp ý, phản biện và kiến nghị trên tinh thần xây dựng, gắn với phạm vi chuyên môn và tôn chỉ hoạt động của mình.

Ngược lại, các bộ, ngành có thể nghiên cứu cơ chế giao nhiệm vụ cho những hội có năng lực phù hợp, chẳng hạn xây dựng báo cáo thực trạng, nghiên cứu chuyên đề hoặc đề xuất chính sách, đi kèm nguồn lực để tổ chức thực hiện.

Tại hội nghị, ông Trương Xuân Quý, Phó trưởng ban thường trực Ban Công tác Hội quần chúng, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trình bày những điểm cốt lõi của Chỉ thị 11-CT/TW về phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn mới.

Theo ông Quý, sau 14 năm thực hiện Chỉ thị 17-CT/TW, nhiều hội đã có chuyển biến về tổ chức và phương thức hoạt động, song vẫn còn tình trạng hoạt động hình thức, dàn trải, phụ thuộc vào ngân sách, trong khi năng lực tự chủ, tự quản và huy động nguồn lực xã hội còn hạn chế.

Chỉ thị mới yêu cầu lấy hội viên, người dân và lợi ích quốc gia, dân tộc làm trung tâm, đồng thời coi hiệu quả đóng góp cho xã hội và mức độ hài lòng là thước đo chất lượng hoạt động. Đội ngũ làm việc tại hội cũng cần nâng kỹ năng quản trị, năng lực số, tinh thần phục vụ và trách nhiệm giải trình, chuyển mạnh từ tư duy hoàn thành công việc sang tạo ra kết quả cụ thể.

Về vấn đề xử lý đơn, thư liên quan đến hội, quỹ, ông Phạm Trung Giang, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức phi chính phủ, Bộ Nội vụ cho rằng cần phân biệt rõ tranh chấp nội bộ với các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước.

Theo ông Giang, cơ quan tiếp nhận không nên chỉ căn cứ vào tên gọi của đơn thư để xác định thẩm quyền mà phải xem xét nội dung và yêu cầu cụ thể. Những vấn đề thuộc phạm vi điều lệ, quy chế cần được hội, quỹ chủ động giải quyết; còn các nội dung liên quan đến quyết định hành chính, hành vi công vụ hoặc dấu hiệu vi phạm pháp luật phải được chuyển và xử lý đúng cơ quan có thẩm quyền.