Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (Dự thảo ngày 1/11/2026) đã được chỉnh lý theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.

Dự thảo bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và quy định việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện.

Thông tin trên được nêu tại Dự thảo báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác của Chính phủ (Dự thảo ngày 1/11)  gửi Quốc hội phục vụ phiên thảo luận toàn thể tại hội trường vào sáng 2/11.

Theo Dự thảo được trình Quốc hội sáng 21/10, Chính phủ đề xuất mở rộng nguồn hiến gắn với kiểm soát chặt chẽ điều kiện người hiến với điểm mới đáng chú ý là người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn. Điều kiện là đã đăng ký hiến, hoặc có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.

Dự thảo luật cũng quy định người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống, gồm: Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến cho người là thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.

Với trường hợp này, chỉ thực hiện hiến mô khi không có người hiến trưởng thành phù hợp, sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của người đại diện và người hiến; không áp dụng đối với máu và thành phần máu.

Trường hợp cấp cứu để cứu sống người bệnh là cha, mẹ, anh, chị, em ruột, được lấy mô tái sinh của người không có đăng ký hiến nếu đáp ứng điều kiện về sức khỏe và các điều kiện nêu trên.

Đề xuất người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn sau đó đã gây tranh luận nhiều chiều trong dư luận.

Tại báo cáo ngày 1/11 nói trên, về đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác, Chính phủ cho biết, ý kiến thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ tác động của chính sách cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến; quy định người dưới 18 tuổi có quyền tự mình hủy đăng ký hiến.

Nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị: người dưới 18 tuổi được tự mình hủy đăng ký, từ chối, rút lại sự đồng ý mà không cần sự đồng ý của người đại diện; tôn trọng quyền quyết định của người dưới 18 tuổi khi có ý kiến khác với người đại diện; việc tiếp nhận, xác thực hủy đăng ký phù hợp với độ tuổi, nhận thức; phân loại việc thay đổi đăng ký theo hướng hiến nhiều hơn hoặc ít hơn; có cơ quan bảo vệ trẻ em đồng hành khi hủy đăng ký.

Có ý kiến đề nghị: quy định người từ đủ 14 tuổi  hoặc từ đủ 15 tuổi có năng lực nhận thức được đăng ký hiến sau khi chết, có người làm chứng độc lập, có sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em; đánh giá hệ lụy tâm lý, đạo đức xã hội, nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc; làm rõ phạm vi, giá trị pháp lý của việc đăng ký hiến đối với người dưới 18 tuổi.

Báo cáo nêu rõ, Chính phủ xin tiếp thu và đã chỉnh lý dự thảo Luật (dự thảo ngày 1/11) theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình; bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và quy định việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện. Do đó, các vấn đề về hủy đăng ký, ý kiến khác nhau giữa người dưới 18 tuổi và người đại diện không còn phát sinh.

Về hiến, lấy, ghép mô, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị chỉ cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh như tủy xương, tế bào gốc, không hiến bộ phận cơ thể; thu hẹp phạm vi người nhận ở anh, chị, em ruột hoặc cha, mẹ, anh, chị, em ruột, thống nhất giữa các nhóm tuổi.

Đồng thời nhiều đại biểu đề nghị làm rõ căn cứ thực tiễn, đánh giá tác động trường hợp người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ; phải có sự đồng ý của cha, mẹ đẻ và chỉ hiến cho người cùng dòng máu; không cho người dưới 18 tuổi hiến khi còn sống; giới hạn trường hợp lợi ích điều trị chủ yếu thuộc về người khác; tách riêng điều kiện đối với người thành niên và người chưa thành niên; rà soát thuật ngữ “trẻ em”, “người chưa thành niên”.

Chính phủ cho biết đã tiếp thu và đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng: tách riêng điều kiện đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên và người dưới 18 tuổi. Người từ đủ 18 tuổi trở lên không có đăng ký hiến chỉ được hiến mô cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh, chị, em ruột, con ruột. Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh, trừ máu và thành phần máu, cho anh, chị, em ruột, khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và có văn bản đồng ý của cha đẻ, mẹ đẻ. Dự thào cũng bỏ việc phân nhóm theo mốc 15 tuổi và trường hợp người dưới 15 tuổi hiến cho cha, mẹ; người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.

Dự thảo Luật mới nhất cũng đã được chỉnh lý theo hướng: người hiến dưới 18 tuổi và cha đẻ, mẹ đẻ của người hiến đều phải được tư vấn độc lập. Cơ sở lấy mô thành lập Hội đồng tư vấn gồm chuyên gia y tế, pháp luật, tâm lý; thành viên Hội đồng không được tham gia lấy, ghép mô của trường hợp đó. Bác sĩ quyết định người hiến đủ điều kiện không phải là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc tư vấn cho người hiến, người nhận chỉ là anh, chị, em ruột, nên không phát sinh trường hợp cha, mẹ vừa là người đại diện vừa là người nhận.

Về hình thức thể hiện nguyện vọng, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng người từ đủ 18 tuổi trở lên (dù đã đăng ký hiến, có văn bản đồng ý hiến hay không có cả hai) và người dưới 18 tuổi chỉ được lấy bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn khi có văn bản đồng ý của người đại diện. Đồng thời thu hẹp phạm vi người có quyền đồng ý so với dự thảo trước. Cụ thể, dự thảo thay “thành viên gia đình” bằng “người đại diện của người hiến”; người đại diện chỉ gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột, ông, bà và được xác định theo thứ tự. Người đại diện chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của văn bản thể hiện nguyện vọng.

Theo Chính phủ, quy định này kế thừa Luật hiện hành và phù hợp với truyền thống văn hóa. Quy định cũng phù hợp với thực tiễn: đa số người chết não chưa đăng ký hiến, trong khi một người hiến sau khi chết có thể cứu sống nhiều người bệnh. Trên thực tế, trường hợp có thành viên gia đình không đồng ý thì không thực hiện việc lấy. Chính phủ quy định cụ thể các hình thức thể hiện nguyện vọng và phương thức xác định nguyện vọng của người hiến.