Tiếp tục kỳ họp thứ hai, sáng 27/10 Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật này.

Đây là bộ luật đặc biệt quan trọng, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh khi điều hành phiên thảo luận.

Lần sửa đổi này, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm cả khi thảo luận ở tổ và hội trường là đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: phản bội Tổ quốc; giết người; khủng bố; sản xuất trái phép chất ma túy.

Quá trình thảo luận, đa số các ý kiến đại biểu tán thành chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình; một số ý kiến đại biểu còn băn khoăn và đề nghị cần cân nhắc, đánh giá về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đặc biệt là đối với Tội mua bán trái phép chất ma tuý và Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị giữ hình phạt tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy. Bởi, hiện nay tình hình mua bán trái phép chất ma túy có số lượng rất lớn.

“Tại sao sản xuất trái phép chất ma túy còn giữ hình phạt tử hình, mà tội mua bán trái phép chất ma túy lại không giữ hình phạt này?”, ông Hòa đặt vấn đề và đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình với tội mua bán ma túy.

Theo ông Hòa, khi nào tình hình ma túy của Việt Nam giảm hẳn, giảm nhiều thì đề xuất bỏ hình phạt tử hình cả ở tội sản xuất và tội mua bán ma túy.

“Nếu cần thiết và khi có nhiều ý kiến khác nhau, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho lấy phiếu biểu quyết của đại biểu để đảm bảo công bằng, khách quan hơn", đại biểu Hòa góp ý.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang (TPHCM) cũng nêu thực tế  tình hình mua bán ma túy ở Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp, tính chất đặc biệt nghiêm trọng.

Theo ông Sang, hành vi sản xuất trái phép chất ma túy thường ở nước ngoài, nhưng ma túy vào Việt Nam, muốn đến người nghiện phải thông qua hành vi mua bán trái phép chất ma túy.

“Ma túy đang hàng ngày, hàng giờ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỗi gia đình và cộng đồng. Mua bán hàng trăm kg ma túy, thậm chí hàng ngàn kg ma túy mà không tử hình, tôi cho rằng không có sức răn đe”, ông Sang nêu quan điểm.

Thêm nữa, đại biểu lo lắng nếu bỏ án tử hình với tội này thì “Việt Nam có nguy cơ trở thành trung chuyển và tiêu thụ ma túy”.

Bỏ án tử hình với mua bán trái phép chất ma túy, theo đại biểu, cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến mục tiêu vào năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy.

Đại biểu Sang đề nghị không bỏ án tử hình nhưng để hạn chế án tử hình thì nâng định lượng chịu trách nhiệm hình sự đối với các khung trong tội này để chỉ những đối tượng chủ mưu, cầm đầu, mua bán số lượng quá lớn mới chịu trách nhiệm hình sự về hình phạt tử hình.

Vị đại biểu TP.HCM đề nghị đến năm 2030, sau tổng kết Nghị quyết 18, khi đã có đầy đủ cơ sở, nhất là cơ sở thực tiễn để trình Quốc hội bỏ hình phạt tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy cũng không muộn và thuyết phục hơn.

Vẫn theo đại biểu Sang, cần giữ lại hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi để răn đe, nghiêm trị tội phạm này. Bởi, đây là hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền trẻ em, gây lo lắng, bức xúc cho Nhân dân.

Báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết việc tiếp tục thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế. Việc này cũng phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự.

 Bộ trưởng Bộ Công an cũng cho biết, từ năm 1985 đến nay đã giảm hình phạt tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại Bộ luật hiện hành.

Làm rõ hơn lý do đề xuất bỏ hình phạt tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng nhấn mạnh mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm nhưng từ thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc.

“Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình với họ là chưa thực sự phù hợp”, Bộ trưởng Lương Tam Quang nói.

Bộ trưởng cũng cho biết thực tiễn đấu tranh chuyên án cho thấy đối tượng nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng.

Do vậy, nếu bỏ hình phạt tử hình với tội danh này được Quốc hội thông qua, đối tượng sẽ không chống đối, tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này.

“Chúng ta không phải xử lý một đối tượng mà phải xử lý tận gốc rễ của vấn đề, phải xử lý đường dây, xử lý các đối tượng từ nơi xuất phát. Do vậy, chúng tôi đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy”, Bộ trưởng giải thích.

Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhìn nhận đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc.

Tuy nhiên xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, theo Bộ trưởng Bộ Công an, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.

Bộ trưởng cũng cho biết thực tế nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành.

Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe với loại tội phạm này, theo lý giải của Bộ trưởng.