Ngày 14/6, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra tiến độ Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Theo báo cáo của Ban điều hành dự án, tuyến cao tốc dài hơn 90 km, có tổng mức đầu tư hơn 36.100 tỷ đồng.

Đây là dự án được đầu tư hoàn toàn bằng vốn của doanh nghiệp và vốn huy động, không sử dụng ngân sách nhà nước, do liên danh nhà đầu tư mà Tập đoàn Đèo Cả là đại diện đứng đầu thực hiện.

Vẫn còn hai "điểm nghẽn"

Đến nay, Dự án đã huy động gần 1.100 nhân sự, khoảng 400 máy móc, thiết bị, tổ chức 64 mũi thi công trên toàn tuyến. Giá trị sản lượng thực hiện đạt khoảng 1.300 tỷ đồng, tương đương hơn 6% giá trị xây lắp.

Nhằm rút ngắn khoảng 6 tháng so với tiến độ hợp đồng, Doanh nghiệp dự án đã xây dựng phương án tổ chức thi công đồng loạt trên toàn tuyến.

Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu vẫn là hai điểm nghẽn lớn. Hiện diện tích mặt bằng được bàn giao đạt trên 90%, song vẫn còn khoảng 117 ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng; trong đó khoảng 20,6 ha ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến chính, phân bố tại TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp.

Doanh nghiệp dự án kiến nghị Bộ Xây dựng làm việc với các địa phương để hoàn thành bàn giao phần diện tích này trong tháng 7/2026.

Khó khăn thứ hai là nguồn vật liệu. Dự án cần khoảng 3,7 triệu m³ cát và 3 triệu m³ đá, nhưng đến nay mới tập kết được khoảng 150.000 m³ cát, chủ yếu nhập khẩu từ Campuchia.

Nhà đầu tư đề nghị các địa phương có nguồn vật liệu như Đồng Tháp và Vĩnh Long đẩy nhanh việc giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu theo cơ chế đặc thù của Chính phủ; đồng thời cập nhật, công bố giá vật liệu sát diễn biến thị trường để bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Phát biểu tại buổi kiểm tra, Bộ trưởng Trần Hồng Minh ghi nhận và biểu dương nỗ lực của Tập đoàn Đèo Cả cùng các đơn vị thi công trong việc nhanh chóng triển khai dự án, tổ chức thi công đồng bộ và đạt sản lượng tích cực trong thời gian ngắn.

Bộ trưởng đánh giá cao việc doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư một dự án PPP hoàn toàn bằng nguồn vốn doanh nghiệp và vốn huy động, góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68 của Trung ương.

Đồng thời ghi nhận sự chủ động của Đèo Cả trong tìm kiếm nguồn vật liệu, tổ chức thi công và áp dụng công nghệ cọc xi măng đất (CDM) để xử lý nền đất yếu, góp phần nâng cao chất lượng công trình và đẩy nhanh tiến độ.

Hướng tới mô hình "cao tốc số"

Một trong những nội dung được Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặc biệt đánh giá cao là việc Đèo Cả tiên phong ứng dụng công nghệ số trong quản lý và tổ chức thi công.

Theo đó, doanh nghiệp đang xây dựng mô hình quản lý số ngay từ giai đoạn thi công, hướng tới hình thành "cao tốc số", trong đó toàn bộ dữ liệu từ thiết kế, thi công, nghiệm thu, thanh toán đến vận hành, bảo trì được quản lý thống nhất trên một nền tảng số.

Hệ thống tích hợp môi trường dữ liệu chung (CDE), mô hình thông tin công trình (BIM) và công nghệ bản sao số (Digital Twin), cho phép cập nhật, kiểm soát và truy xuất dữ liệu theo thời gian thực.

Tại công trường, kỹ sư, tư vấn giám sát và nhà thầu thực hiện nhật ký thi công, nghiệm thu, báo cáo trực tiếp trên nền tảng số; trong khi hệ thống điều hành tập trung giúp theo dõi đồng thời tiến độ, chất lượng, chi phí, nhân lực và thiết bị trên toàn tuyến.

Theo tính toán của doanh nghiệp, việc triển khai đồng bộ hệ thống số trong 24 tháng thi công có thể tiết kiệm khoảng 167 tỷ đồng nhờ giảm nhân lực gián tiếp, tối ưu thời gian khai thác thiết bị và giảm mạnh khối lượng hồ sơ giấy.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh đánh giá đây là mô hình tiêu biểu trong triển khai Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc ứng dụng BIM, Digital Twin và nền tảng dữ liệu số không chỉ nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo lợi thế rõ rệt về năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng.

Bộ trưởng giao Thứ trưởng Phạm Minh Hà nghiên cứu, đánh giá để từng bước nhân rộng mô hình trong toàn ngành; đồng thời đề nghị xem xét đưa năng lực ứng dụng công nghệ số trở thành một trong những tiêu chí đánh giá nhà đầu tư, nhà thầu thực hiện các dự án hạ tầng trong thời gian tới.

Biến công trường thành giảng đường

Cùng với chuyển đổi số, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cũng đánh giá cao mô hình đào tạo thực chiến mà Tập đoàn Đèo Cả đang triển khai.

Theo Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng, người lao động được đào tạo ngay trên công trường, từ công nhân kỹ thuật, kỹ sư đến đội ngũ quản lý. Mô hình lấy thực tiễn thi công làm môi trường đào tạo, kết hợp giữa học và làm, lựa chọn nhân sự từ công trường để tiếp tục bồi dưỡng, phát triển.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho rằng đây là mô hình liên kết hiệu quả giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp.

"Công trường không chỉ là nơi thi công mà còn có thể trở thành môi trường đào tạo trực tiếp cho sinh viên, kỹ sư trẻ và công nhân kỹ thuật, giúp người học sớm tiếp cận công nghệ, thiết bị hiện đại cũng như quy trình tổ chức thi công thực tế", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng đề nghị tiếp tục mở rộng hợp tác giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nhằm hình thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và công nhân kỹ thuật chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông trong giai đoạn mới.

Theo Bộ trưởng, Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận không chỉ góp phần nâng cao năng lực kết nối giữa TP.HCM với Đồng bằng sông Cửu Long mà còn cho thấy một hướng tiếp cận mới trong đầu tư hạ tầng giao thông, với sự tham gia mạnh mẽ của khu vực tư nhân, ứng dụng chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực ngay trên công trường.