Một thông tin kinh tế đáng chú ý vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, đó là cán cân thương mại đã đổi chiều sang xuất siêu 1,27 tỷ USD trong tháng 9/2026 sau nhiều tháng xuất siêu.

Thông tin này cũng đã được đề cập nhiều tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9 và họp trực tuyến với các địa phương.

Báo cáo Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã nhấn mạnh việc kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%, cao hơn mục tiêu cả năm (15-16%); nhập khẩu đạt 453,7 tỷ USD, tăng 36,7%.

“Cán cân thương mại trong tháng 9 đã đảo chiều sang xuất siêu 1,27 tỷ USD”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

 Việc thương mại hàng hóa tiếp tục tăng trưởng mạnh, xuất siêu quay trở lại trong tháng 9 cũng được cả Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng nhắc tới như một điểm sáng của nền kinh tế.

Tuy vậy, cả hai vị Bộ trưởng đều nhấn mạnh, dù xuất siêu đã quay trở lại trong tháng 9, nhưng tính chung 9 tháng, cán cân thương mại vẫn đang thâm hụt 19,42 tỷ USD.

Thực tế, sau nhiều tháng nhập siêu lớn (tháng 7/2026, nhập siêu 3,59 tỷ USD), tháng 8/2026, nhập siêu đã “hạ nhiệt”, với con số chỉ là 0,11 tỷ USD. Cán cân thương mại đã dần dần đảo chiều và đây là kết quả đáng ghi nhận.

Mặc dù vậy, trong báo cáo trình lên Chính phủ, Bộ Tài chính cho biết, một trong những khó khăn, thách thức của nền kinh tế vẫn là dù xuất nhập khẩu tăng trưởng cao nhưng nhập siêu vẫn lớn.

Trong đó, theo nhóm hàng, nhập siêu chủ yếu đến từ máy vi tính, điện tử, với con số nhập siêu trong tháng 9 là 4,58 tỷ USD, giảm 53,1% so với tháng trước, nhưng tính chung 9 tháng vẫn nhập siêu 65,3 tỷ USD, tăng 100,6% so với cùng kỳ.

Nguyên, nhiên liệu (xăng dầu, khí đốt...) cũng là mặt hàng có nhập siêu lớn, riêng trong tháng 9 đã lên tới 2,33 tỷ USD.

Theo thị trường, cán cân thương mại vẫn chưa hài hoà, bền vững với một số đối tác lớn. Số liệu thống kê cho thấy, từ đầu năm đến nay, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 140 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 187,34 tỷ USD. 

Hiện nay, Việt Nam đang xuất siêu sang Hoa Kỳ 122,62 tỷ USD, tăng 23,8% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu sang EU 36,06 tỷ USD, tăng 25,3%; xuất siêu sang Nhật Bản 2,65 tỷ USD, tăng 85,9%.

Ngược lại, nhập siêu từ Trung Quốc 121,48 tỷ USD, tăng 43%; nhập siêu từ Hàn Quốc 43,75 tỷ USD, tăng 90,4%; nhập siêu từ ASEAN 15,49 tỷ USD, tăng 48,1%.

Theo khu vực doanh nghiệp, 9 tháng, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài xuất siêu 14 tỷ USD (giảm 58,3%), trong khi doanh nghiệp trong nước nhập siêu 33,42 tỷ USD, tăng 100,2%.

Khối doanh nghiệp trong nước chủ yếu là nhập siêu máy móc, thiết bị (14,64 tỷ USD, tăng 42,9%); xăng dầu (8,31 tỷ USD, tăng 80%); than (4,87 tỷ USD, tăng 35,7%); máy vi tính, điện tử (3,85 tỷ USD, tăng 64%).

Không chỉ vậy, điều đáng quan tâm, theo Bộ Tài chính, hầu hết các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp trong nước như nông sản, thủy sản, gỗ, nhất là dệt may, da giày... đều giảm hoặc tăng thấp trong khi đã vào mùa cao điểm xuất khẩu phục vụ tiêu dùng cuối năm tại các thị trường lớn.

Cụ thể, trong tháng 9, xuất khẩu thủy sản ước đạt 1,13 tỷ USD, giảm 0,7% so với tháng trước; rau quả đạt 1,13 tỷ USD, giảm 17,8%; gỗ và sản phẩm từ gỗ đạt gần 1,5 tỷ USD, giảm 5,2%; dệt may đạt 3,4 tỷ USD, giảm 14,9%; giày dép đạt 1,84 tỷ USD, giảm 8,6%... (dệt may, da giày chiếm khoảng 9% kim ngạch xuất khẩu tháng 9).

Việc các mặt hàng xuất khẩu chủ lực có xu hướng giảm có thể sẽ ảnh hưởng tới kim ngạch xuất nhập khẩu và cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam những tháng cuối năm, qua đó ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế.

Liên quan đến việc kiểm soát nhập siêu, Bộ Tài chính cũng đã đề nghị các bộ ngành, địa phương phối hợp với Bộ Tài chính bóc tách nhập khẩu của các doanh nghiệp nhập siêu lớn, theo dõi tiến độ chuyển hóa thành hàng xuất khẩu; có giải pháp xử lý nhập siêu.