Tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, sáng 22/4 Quốc hội thảo luận tại hội trường dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam (Dự thảo).

Tạo điểm rơi kích cầu tiêu dùng

Dự thảo đề xuất ngày 24/11 hàng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương.

Trong ngày này, các thiết chế văn hóa, thể thao công lập miễn phí vé vào cửa phục vụ người dân, cũng như khuyến khích thanh thiếu niên tham gia các hoạt động văn hóa.

Trước đó, thảo luận tại tổ, đa số ý kiến đại biểu nhất trí lựa chọn ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, gắn với Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì, có ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Một số vị đại biểu nhất trí quy định người lao động được nghỉ làm hưởng nguyên lương vào Ngày Văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, đề nghị không quy định trực tiếp nội dung này trong Nghị quyết mà cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động để bảo đảm đúng thẩm quyền, thống nhất hệ thống pháp luật.

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) cho rằng, việc cho phép người lao động được nghỉ lễ hưởng nguyên lương không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa mà còn trực tiếp tạo ra một điểm rơi để kích cầu tiêu dùng văn hóa, thúc đẩy du lịch nội địa.

Ông Hà góp ý, thay vì chỉ giới hạn việc miễn giảm phí ở các cơ sở công lập, nghị quyết nên bổ sung cơ chế khuyến khích các cơ sở văn hóa, giải trí khu vực tư nhân cùng tham gia chiến dịch giảm giá, từ đó tạo thành một ngày hội kích cầu công nghiệp văn hóa trên toàn quốc.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) gợi ý, nên chăng quy định ngày 24/11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam” và người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương vào Bộ luật Lao động để tương đồng với các ngày lễ khác.

Quy định như vậy, theo ông Hòa, sẽ mang giá trị pháp lý cao hơn nghị quyết.

Ưu đãi mạnh hơn về tài chính, thuế

Thảo luận về công nghiệp văn hóa, đại biểu Trần Thị Vân (Bắc Ninh) nhận định đây là ngành kinh tế tiềm năng. Tuy nhiên, công tác bảo tồn văn hóa chủ yếu triển khai theo hướng bảo tồn tĩnh, tập trung vào lưu giữ, phục dựng và bảo vệ nguyên trạng di sản.

Theo đại biểu Vân, cách tiếp cận này, tuy giữ được bản sắc nhưng lại bộc lộ nhiều hạn chế. Như, văn hóa bị tách khỏi đời sống đương đại, khó tiếp cận, đặc biệt là với thế hệ trẻ, thiếu cơ chế chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị kinh tế và phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách nhà nước.

Nếu chúng ta đưa được văn hóa vào sản phẩm công nghiệp sáng tạo thì có khả năng lan tỏa rất nhanh, rất rộng và rất mạnh, vị đại biểu Bắc Ninh nói.

Dẫn chứng bộ phim Mưa đỏ; MV Bắc Bling; phim hoạt hình Việt Nam cậu bé người sói Wolfoo… bà Vân nhận định, “văn hóa truyền thống hoàn toàn có thể trở thành chất liệu sáng tạo hấp dẫn trong thời đại số, vừa góp phần bảo tồn, vừa đem lại giá trị kinh tế.

Văn hóa chỉ thực sự sống khi được đặt vào dòng chảy của thị trường và sáng tạo, bà Vân nhấn mạnh.

Vẫn theo vị đại biểu Bắc Ninh thì phát triển công nghiệp văn hóa mặc dù được xác định là động lực kinh tế mới, nhưng các chính sách trong dự thảo nghị quyết mới chỉ dừng lại ở mức khuyến khích, chưa tạo được động lực tài chính đủ mạnh để thu hút khu vực tư nhân và đầu tư quốc tế.

Bà cũng đề xuất thí điểm các đặc khu sáng tạo văn hóa tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Lạt, Huế hay Bắc Ninh.

Đại biểu, Thượng tọa Thích Đức Thiện quan tâm đến nội dung quy định các chính sách đột phá thu hút hồi hương cổ vật, đấu giá và đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm về nước.

Theo ông, các cơ chế đột phá này là rất cần thiết để chiến lược hồi hương cổ vật đạt kết quả tốt trong thời gian tới.

Thực tế được Thượng tọa Thích Đức Thiện đề cập là hiện nay có một số lượng lớn cổ vật quý hiếm của Việt Nam đang bị lưu lạc ở nước ngoài.

“Những cổ vật quý hiếm này rất cần được hồi hương về nước bởi chúng có những giá trị vô cùng quan trọng về chứng tích lịch sử, khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam, cũng như xác lập chủ quyền quốc gia. Hồi hương các cổ vật quý hiếm này về nước góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tăng sức mạnh mềm của Việt Nam, và góp phần phát triển kinh tế, xã hội cho đất nước", theo đại biểu. 

Dự thảo đã quy định miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan và không phải chịu thuế giá trị gia tăng cho những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, các bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm khi được đấu giá, mua đưa về Việt Nam.

Thượng tọa Thích Đức Thiện đánh giá đây là những chính sách đột phá, nhằm thu hút mạnh mẽ nguồn lực cho hồi hương cổ vật; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước phát hiện, mua, hiến tặng, chuyển giao cho Nhà nước di vật, cổ vật có nguồn gốc Việt Nam ở nước ngoài về nước.

Đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét quy định các chính sách ưu đãi tài chính trực tiếp như khấu trừ thuế thu nhập đối với giá trị cổ vật quý hiếm đặc biệt hồi hương, cũng như cơ chế Nhà nước đồng tài trợ trong những trường hợp đấu giá cổ vật đặc biệt quý hiếm để bảo đảm cổ vật được trở về Việt Nam. Đồng thời, cần có cơ chế vinh danh cấp Nhà nước cho người hồi hương cổ vật có giá trị đặc biệt về nước.