Bảo đảm chi cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi ngân sách hàng năm

Ngày 20/4, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội về Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, việc ban hành Nghị quyết có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, tạo khung khổ pháp lý, cơ chế, chính sách đột phá để khơi thông, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội đầu tư cho phát triển văn hóa.

Bà Thanh trình Quốc hội 10 nhóm chính sách lớn, trong đó về nguồn lực, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hàng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.

Chính phủ cũng đề xuất áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5% đối với sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, triển lãm, thể dục, thể thao, biểu diễn nghệ thuật. Miễn 100% thuế nhập khẩu, phí hải quan để đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài được mua đấu giá đem về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày; thí điểm mô hình đô thị di sản.

Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam (Dự thảo) quy định, tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa và phát triển trọng tâm một số ngành, lĩnh vực công nghiệp văn hóa, bao gồm du lịch văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, trò chơi điện tử trên mạng được hỗ trợ thuế thu nhập.

Cụ thể là miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động của doanh nghiệp. Việc xác định thời gian miễn, giảm thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp. Miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học nhận được từ doanh nghiệp.

Dự thảo cũng quy định, cho phép các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa, thể thao áp dụng cơ chế tuyển dụng không qua thi tuyển đối với các vận động viên, nghệ sĩ tài năng, du học sinh tốt nghiệp ở nước ngoài bằng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao đã giành huy chương, giải thưởng khu vực, quốc tế. Người được tuyển dụng được hưởng các chính sách thu hút, trọng dụng người tài theo quy định của pháp luật.

Đánh giá tổng thể để đảm bảo tính khả thi của nguồn lực

Thảo luận tại tổ ngay sau đó, nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình về việc cần có các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển văn hóa.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn (Hà Nội) thể hiện quan điểm cơ bản bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao, ủng hộ việc ban hành nghị quyết này. “Đây là một dự thảo có ý nghĩa rất lớn, bởi nó cho thấy một bước chuyển rất quan trọng trong tư duy làm chính sách: từ chỗ coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực cần được quan tâm sang chỗ xác lập văn hóa như là một lĩnh vực cần có cơ chế đặc thù, cần có nguồn lực đặc thù và cần có cách tiếp cận phát triển đặc thù. Dự thảo đã đi vào khá đúng những điểm nghẽn của văn hóa hiện nay từ nguồn lực đầu tư, đất đai, hạ tầng công nghiệp văn hóa, nhân lực đặc thù đến cơ chế đặt hàng sáng tạo và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống”, ông Sơn nhìn nhận.

Về nội dung cụ thể, đại biểu Sơn cho rằng, nên có chính sách dành một tỷ lệ nhất định, có thể là 1% tổng mức đầu tư của các công trình hạ tầng công cộng, các công trình xây dựng công sử dụng vốn nhà nước hoặc vốn nhà nước chi phối, để đầu tư cho các hạng mục văn hóa nghệ thuật gắn với chính công trình đó.

Theo vị đại biểu Hà Nội, đây là một đề xuất không mới với thế giới, nhưng rất mới và cần thiết ở trong nước. “Bởi lẽ trong quá trình phát triển vừa qua, chúng ta đã dành rất nhiều nguồn lực cho giao thông, cho quảng trường, cho công viên, cho trường học, cho bệnh viện, nhà ga, sân vận động, trụ sở, khu đô thị và các công trình hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Điều đó rất đúng và cần thiết, nhưng có một thực tế là trong không ít trường hợp, chúng ta mới chỉ chú trọng đến công năng xây dựng, mà chưa quan tâm đúng mức đến chiều sâu văn hóa và thẩm mỹ của các không gian công cộng”, ông Sơn phân tích.

Cũng về nguồn lực, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) nói, Dự thảo quy định, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần, đồng thời còn kèm theo hàng loạt cơ chế ưu đãi lớn khác. Đây là nhóm chính sách sẽ phát sinh nguồn lực tài chính lớn, vì thế ông Sơn đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục phân tích, đánh giá tổng thể để bảo đảm tính khả thi như: huy động từ nguồn nào, tỷ lệ trung ương và địa phương thế nào, có làm giảm dư địa cho các lĩnh vực cấp thiết khác không?

Đại biểu Trương Minh Huy Vũ (TP.HCM) nhận xét, Dự thảo Nghị quyết đã giải quyết được nhiều vấn đề đang đặt ra về phát triển công nghiệp văn hóa, như ưu tiên đất đai, tài sản công cho các công trình văn hóa, hay bố trí  2% tổng chi ngân sách cho văn hóa.

Với kinh nghiệm của TP.HCM, ông Vũ nhấn mạnh, văn hóa không chỉ là xài tiền, mà công nghiệp văn hóa còn kiếm ra rất nhiều tiền. Ông Vũ góp ý, Điều 4 về cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa mới chỉ quy định về huy động, mà chưa nói rõ về nhà đầu tư chiến lược, cần làm rõ hơn nhà đầu tư chiến lược lĩnh vực này.

Với quỹ văn hóa, nghệ thuật, Dự thảo quy định, Nhà nước thí điểm thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật ở Trung ương và một số địa phương. Quỹ hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả, chống thất thoát, lãng phí vốn.

Quy định này, theo một số vị đại biểu là tiến bộ, song cần hoàn thiện hơn về huy động các nguồn vốn, đặc biệt là dòng vốn quốc tế.

Theo nghị trình, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam sẽ được Quốc hội thông qua vào cuối kỳ họp này.