Dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều, chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò mở rộng và dẫn dắt

Ông Phạm Chí Quang,  Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ  cho biết, hiện nay, dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều. Biến động khó lường của kinh tế - tài chính toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông khiến mặt bằng giá dầu và lạm phát neo ở mức cao. IMF đã điều chỉnh dự báo lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6 điểm phần trăm, lên khoảng 4,4%, cao hơn lạm phát thực tế năm 2025 là 4,1%.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ kiểm soát lạm phát tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của các ngân hàng trung ương. Chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia đang trở nên khó dự báo hơn khi các cơ quan điều hành buộc phải điều chỉnh chính sách trước áp lực lạm phát kéo dài. Ngay cả Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), trước đây nhiều dự báo Fed sẽ giảm lãi suất 2 lần trong năm nay song với diễn biến hiện nay, rất có thể sẽ không có lần cắt giảm lãi suất nào của Fed trong năm nay.

Theo ông Quang, sự thay đổi về điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới sẽ dẫn tới sự thay đổi của dòng vốn quốc tế, từ đó tác động tới tỷ giá, đặc biệt là với các nền kinh tế có độ mở sâu như Việt Nam (kim ngạch xuất nhập khẩu gấp 2 lần GDP). 

Tại Việt Nam, Chính phủ và Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, không chỉ trong năm 2026 mà còn trong cả giai đoạn 5 năm tới. Mục tiêu kép - vừa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, vừa hỗ trợ tăng trưởng cao - giống như ‘bộ ba bất khả thi” là thách thức lớn với nhà điều hành. 

Chưa kể, bao giờ chính sách bao giờ cũng có độ trễ nhất định, những bất thường của kinh tế thế giới sẽ còn tác động khó lường đến kinh tế trong nước. Trong khi đó, tại Việt Nam, tâm lý kỳ vọng về lạm phát luôn tồn tại. Tâm lý kỳ vọng là yếu tố rất khó kiểm soát, nếu không xử lý hiệu quả thì hiệu lực của chính sách tiền tệ cũng như các chính sách kinh tế khác rất khó thực thi.

Để kiểm soát tâm lý kỳ vọng lạm phát, ông Quang cho rằng, yếu tố tiên quyết là phải ổn định được kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, không tạo ra các cú sốc về kinh tế. Muốn vậy, phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác.

"Vì vậy, mục tiêu xuyên suốt của NHNN thời gian tới là phải tiếp tục kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa hỗ trợ tăng trưởng trong phạm vi cho phép của chính sách tiền tệ. Động lực để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số cần đến từ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và nâng cao năng suất lao động. Trong đó, chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò mở rộng và dẫn dắt còn chính sách tiền tệ sẽ đóng vai trò hỗ trợ, bổ trợ để neo giữ kỳ vọng về kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô”, ông Quang nhấn mạnh.

NHNN sẽ tiếp tục mạnh tay hỗ trợ thanh khoản

Về vấn đề thanh khoản, lãi suất, ông Phạm Chí Quang cho biết NHNN thời gian qua đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Suốt từ năm 2023 đến nay, NHNN duy trì ổn định lãi suất điều hành nhằm hỗ trợ mặt bằng lãi suất chung và tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp. Từ đầu năm 2026 đến nay, khi lãi suất trên thị trường có dấu hiệu nóng, NHNN đã  triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ thanh khoản thông qua nghiệp vụ thị trường mở và các công cụ điều hành khác.

Cụ thể, NHNN đã bơm ra một lượng tiền lớn hỗ trợ thanh khoản hệ thống qua thị trường mở, kỳ hạn vay được kéo dài tới 2 tháng thay vì chỉ 1-2 tuần trước đây. Ngoài ra, NHNN cũng triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ nhằm bổ sung thêm nguồn hỗ trợ thanh khoản khác bằng VNĐ cho các tổ chức tín dụng. Nhờ các giải pháp này, thanh khoản hệ thống được bảo đảm an toàn tuyệt đối, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng hạ nhiệt và lan tỏa xuống thị trường dân cư.

Từ cuối quý I/2026, NHNN đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng bình ổn mặt bằng lãi suất, cơ cấu lại nguồn vốn và cân đối hoạt động huy động – cho vay. Ngày 9/4, Thống đốc NHNN cùng lãnh đạo các đơn vị đã làm việc trực tiếp với 46 ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam để trao đổi về giải pháp giảm lãi suất. Sau cuộc họp, gần như toàn bộ các ngân hàng đã đồng thuận giảm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 6–12 tháng với mức giảm từ 0,5 - 1%/năm.

Theo thống kê được ông Quang công bố, lãi suất bình quân của các khoản huy động mới phát sinh hiện ở mức khoảng 5,7%, giảm khoảng 0,26% so với cuối tháng 3/2026. Lãi suất cho vay bình quân cũng đã bắt đầu có xu hướng giảm nhẹ. Ông Quang cũng tin tưởng, thanh khoản hệ thống thời gian tới tiếp tục ổn định.

Với tỷ giá, NHNN cho biết, thời gian qua, cơ quan này điều hành linh hoạt, bám sát thị trường và duy trì chênh lệch lãi suất hợp lý giữa đồng Việt Nam và USD để giữ sức hấp dẫn của tiền đồng, qua đó góp phần giảm tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế. 

Đối với tín dụng, NHNN định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15% năm nay, đồng thời tập trung vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng của nền kinh tế và kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro nhằm bảo đảm an toàn hệ thống.

"Trong thời gian tới NHNN sẽ tiếp tục điều hành đồng bộ, linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm hướng tới ba mục tiêu: thúc đẩy tăng trưởng bền vững, không chủ quan với lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô", ông Phạm Chí Quang cho biết.