Bao bì tiếp xúc phải đáp ứng giới hạn về hóa chất PFAS

Từ ngày 12/8/2026, Quy định của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) chính thức được áp dụng.

EU là thị trường nhập khẩu trên 1 tỷ USD thủy sản Việt Nam mỗi năm, việc tuân thủ quy định về bao bì vì thế càng có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì đà tăng trưởng của ngành.

Với doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu sang EU, yêu cầu đáng chú ý nhất ở thời điểm hiện tại là kiểm soát hóa chất vĩnh cửu (PFAS) trong bao bì tiếp xúc thực phẩm và tăng cường hồ sơ chứng minh sự phù hợp của bao bì.

Các yêu cầu sâu hơn về khả năng tái chế, hàm lượng nhựa tái chế, giảm vật liệu và ghi nhãn sẽ tiếp tục được triển khai theo lộ trình tới năm 2030 và sau đó.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (Vasep), PPWR áp dụng từ 12/8 nhưng không phải tất cả yêu cầu có hiệu lực cùng lúc.

PPWR – Regulation (EU) 2025/40 có hiệu lực pháp lý từ ngày 11/2/2025 và bắt đầu được áp dụng từ ngày 12/8/2026. Đây là quy định chung mới của EU về toàn bộ vòng đời bao bì, từ thiết kế, thành phần vật liệu, sử dụng tài nguyên đến thu gom, tái sử dụng và tái chế chất thải bao bì.

Điểm doanh nghiệp cần lưu ý là PPWR được triển khai theo nhiều giai đoạn. Vì vậy, mốc 12/8/2026 không có nghĩa doanh nghiệp phải ngay lập tức thay toàn bộ bao bì hiện tại bằng bao bì tái chế hoặc bao bì có chứa nhựa tái chế.

Đối với ngành thủy sản, hướng dẫn chuyên ngành của Seafish xác định những vấn đề chính bắt đầu phải lưu ý từ ngày 12/8/2026 gồm giới hạn hóa chất, đặc biệt là PFAS trong bao bì tiếp xúc thực phẩm; đánh giá sự phù hợp và tài liệu kỹ thuật của bao bì; đồng thời trong một số trường hợp còn liên quan đến trách nhiệm đăng ký và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất – EPR.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa trực tiếp nhất đối với doanh nghiệp thủy sản ở thời điểm hiện tại.

PFAS là nhóm hóa chất có đặc tính chống nước, chống dầu, chống thấm và tạo khả năng barrier, vì vậy doanh nghiệp thủy sản cần lưu ý không chỉ bao bì nhựa mà cả màng barrier, giấy có lớp phủ, pad hoặc liner chức năng và các vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. 

Doanh nghiệp nên yêu cầu hồ sơ từ nhà cung cấp bao bì

Vasep nhấn mạnh, một thay đổi đáng lưu ý là doanh nghiệp không nên coi bao bì đơn thuần là một vật tư đầu vào.

Theo hướng dẫn thực hiện PPWR đối với ngành thủy sản, doanh nghiệp cần biết rõ ai là nhà sản xuất theo PPWR đối với từng loại bao bì, đồng thời yêu cầu nhà cung cấp cung cấp Declaration of Conformity – tuyên bố về sự phù hợp và các tài liệu kỹ thuật có liên quan.

Với bao bì tiếp xúc thực phẩm, doanh nghiệp cần yêu cầu bằng chứng cho thấy vật liệu đáp ứng giới hạn PFAS cũng như các yêu cầu hóa chất khác. Thông tin phù hợp sau đó cần được chuyển tới nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối EU trong chuỗi cung ứng khi cần thiết.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vì một sản phẩm xuất khẩu có thể sử dụng nhiều lớp bao bì: túi hoặc màng tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, khay, carton bán lẻ, thùng ngoài, vật liệu giữ nhiệt và màng quấn pallet.

Lúc này, thay vì thay bao bì hàng loạt, doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc lập danh mục và “bản đồ bao bì” cho toàn bộ sản phẩm xuất khẩu sang EU, Vasep lưu ý.

Với từng SKU (mã hàng lưu kho), cần xác định rõ loại bao bì, cấu tạo vật liệu, nhà cung cấp, lớp nào tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, hồ sơ kỹ thuật hiện có và khả năng đáp ứng PFAS.

Lúc này, doanh nghiệp với nhà cung cấp bao bì để có bằng chứng phù hợp với yêu cầu hóa chất của EU, đồng thời ưu tiên xác định những loại bao bì đa lớp, sử dụng nhiều vật liệu hoặc khó tái chế để xây dựng kế hoạch chuyển đổi trước các mốc 2028–2030.

Khi thay máy đóng gói, khuôn khay hoặc ký hợp đồng bao bì dài hạn từ thời điểm này, doanh nghiệp cũng cần tính đến PPWR để tránh đầu tư một giải pháp chỉ đáp ứng hiện tại nhưng phải thay đổi lại sau vài năm.