Xuất khẩu hàng Việt sang EU trước loạt khung pháp lý mới

Tiêu dùng

EU đồng loạt triển khai các quy định mới về kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, dự kiến sẽ có tác động tới một loạt các sản phẩm xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam như dệt may, hàng điện tử, cà phê, gỗ....

TIN LIÊN QUAN

Hàng hóa xuất khẩu sang EU phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn mới về bao bì xanh, thiết kế sinh thái...

Nguồn tin từ Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại các thị trường thuộc Liên minh châu Âu (EU) cho biết, từ giữa năm 2026, EU đã đồng loạt đưa vào áp dụng hoặc thúc đẩy nhiều khung pháp lý mới đáng chú ý theo hướng siết chặt điều kiện đối với hàng hóa nhập khẩu, trải rộng từ biện pháp kiểm soát thép đến các tiêu chuẩn xanh về bao bì, thiết kế sinh thái và chống suy thoái rừng.

Các khung pháp lý mới này làm tăng rào cản với hàng hóa xuất khẩu của nước ta, đặt các ngành sản xuất trước yêu cầu thích ứng, tuân thủ nghiêm ngặt, từ hàng công nghiệp đến nông, lâm sản.

Sắt, thép sẽ khó hơn

Đối với mặt hàng thép, từ ngày 1/7/2026, EU chính thức áp dụng biện pháp tự vệ mới thay thế cơ chế hết hiệu lực vào ngày 30/6/2026 nhằm bảo vệ thị trường trước tình trạng dư thừa công suất thép toàn cầu.

Theo quy định mới, EU áp dụng hạn ngạch nhập khẩu thép được miễn thuế ở mức 18,3 triệu tấn mỗi năm. Lượng thép vượt hạn ngạch sẽ chịu thuế tự vệ 50%, tăng gấp đôi so với mức 25% trước đây.

Quyết định mới cũng bổ sung tiêu chí "melt and pour" (nấu chảy và đổ khuôn), theo đó xuất xứ của sản phẩm thép được xác định tại nơi thép được nấu chảy và đúc thành hình rắn lần đầu, thay vì chỉ căn cứ vào công đoạn gia công cuối cùng, nhằm hạn chế tình trạng chuyển tải xuất xứ thông qua nước thứ ba.

Ngày 30/6, Ủy ban châu Âu cũng công bố hạn ngạch nhập khẩu dành cho từng đối tác, trong đó khoảng một nửa được phân bổ cho các quốc gia đã ký hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU.

Ngày 30/6, Ủy ban châu Âu đã công bố mức hạn ngạch được phân bổ cụ thể cho từng đối tác nhập khẩu của EU, trong đó phân nửa là dành cho các đối tác đã có thỏa thuận thương mại tự do với EU.

Theo đánh giá, quy định mới này có thể tác động khác nhau tới các doanh nghiệp Việt Nam tùy thuộc mức độ chủ động về nguồn nguyên liệu và chuỗi sản xuất. Nhóm nhập phôi hoặc thép cuộn cán nóng (HRC) về cán lại sẽ bất lợi do nguyên liệu bị quy về xuất xứ nước nấu chảy ban đầu, trong khi nhóm sản xuất khép kín từ thượng nguồn được hưởng lợi.

Không chỉ ngành thép, EU cũng đồng loạt triển khai nhiều quy định mới về kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, dự kiến ảnh hưởng trực tiếp tới các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày, điện tử, cà phê và gỗ.

Cụ thể, từ ngày 19/7/2026, Quy định Thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững (ESPR) bắt đầu áp dụng một số nghĩa vụ quan trọng đối với doanh nghiệp lớn, trong đó có quy định cấm tiêu hủy hàng may mặc và giày dép tồn kho chưa bán.

Tiếp đó, từ ngày 12/8/2026, phần lớn quy định của Quy định về Bao bì và Rác thải bao bì (PPWR) chính thức có hiệu lực, yêu cầu doanh nghiệp giảm sử dụng nhựa, tăng tỷ lệ vật liệu tái chế, tối ưu hóa thiết kế bao bì và kiểm soát chặt các chất có nguy cơ cao như PFAS trong bao bì tiếp xúc thực phẩm.

Ngoài ra, Chỉ thị (EU) 2024/825 về chống "tẩy xanh" (greenwashing) áp dụng từ ngày 27/9/2026 và Quy định về Chống phá rừng (EUDR) dự kiến áp dụng từ cuối năm 2026.

Gia tăng chi phí tuân thủ

EU là thị trường xuát khẩu lớn thứ 3 của nước ta, sau Mỹ và Trung Quốc, năm ngoái thị trường này nhập khẩu từ Việt Nam 51,6 tỷ USD, tăng 18,3% so với năm trước.

Còn trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu sang EU đạt 31,8 tỷ USD, tăng 16,3%, thặng dư thương mại với thị trường này tăng 15,2% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 21,9 tỷ USD.

Với những quy định mới được đưa vào thực thi từ giữa năm nay sẽ tác động trực tiếp tới nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Một mặt, chi phí chuyển đổi sang vật liệu đáp ứng tiêu chuẩn xanh, xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải và đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc... dự kiến sẽ gia tăng.

Mặt khác, các hoạt động rà soát toàn bộ chuỗi cung ứng, kiểm soát vật liệu đầu vào, hoàn thiện hệ thống dữ liệu về phát thải và xuất xứ, điều chỉnh thiết kế sản phẩm và bao bì theo hướng đáp ứng các tiêu chuẩn về kinh tế tuần hoàn cũng là thách thức rất lớn cả về kỹ thuật, công nghệ và năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Bộ Công thương nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện tại, minh bạch về xuất xứ, dữ liệu phát thải, vật liệu đầu vào và khả năng tái chế đang dần trở thành những điều kiện cơ bản để hàng hóa được lưu thông tại thị trường EU.

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp cần rà soát danh mục hàng xuất khẩu sang EU theo từng mốc hiệu lực nêu trên. Về dài hạn, việc đầu tư cho năng lực truy xuất nguồn gốc và quản lý dữ liệu phát thải nên được nhìn nhận là một phần trong chiến lược cạnh tranh tại thị trường EU, thay vì chỉ là giải pháp ứng phó với từng quy định riêng lẻ.

#xuất khẩu sang EU # rào cản mới từ EU # gia tăng chi phí tuân thủ