Thị trường chứng khoán đã bước vào những phiên biến động mạnh trong đầu tháng 3/2026. Đánh giá về tình hình, chuyên gia Chứng khoán SSI cho rằng, nhịp điều chỉnh 12% trong sáu phiên giao dịch đầu tiên của tháng 3 đang tạo nền tảng cho khả năng hồi phục trong ngắn hạn.

Dữ liệu lịch sử từ năm 2010 cho thấy thị trường có xu hướng phục hồi mạnh sau những nhịp giảm sâu tương tự: VN-Index ghi nhận mức tăng trong 80% những trường hợp tương tự chỉ sau 2-4 tuần, với mức sinh lời trung bình 6,6% sau 1 tháng và 30% sau 1 năm. Đáng chú ý, tháng 3 chỉ chứng kiến diễn biến tiêu cực vỏn vẹn hai lần năm 2015 và 2020 và ngay cả trong tháng 3/2022, chỉ số vẫn tăng điểm bất chấp xung đột Nga-Ukraine và giá dầu leo lên 127 USD/thùng.

SSI cho biết, kể từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2026, phần lớn các nhóm ngành đã ghi nhận mức phục hồi đáng kể. Điều này góp phần làm gia tăng áp lực chốt lời trong tháng 3 do ảnh hưởng tâm lý từ giá dầu tăng, với một số điểm tương đồng như giai đoạn đầu năm 2022. 

Trong giai đoạn hiện tại, biến động khu vực Trung Đông cũng tác động mạnh đến nhiều nhóm ngành, trong đó, diễn biến tích cực sẽ xuất hiện ở các ngành Dầu khí, Phân bón, Cao su. Trong khi, nhóm Nhựa, Điện, Hàng không, Bất động sản và Tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng kém tích cực. 

Trong thời gian tới, yếu tố cơ bản tiếp tục đóng vai trò nâng đỡ. Triển vọng lợi nhuận quý I/2026 duy trì tích cực, với các nhóm Tiêu dùng, Vật liệu xây dựng, Phân bón, Chứng khoán và Dầu khí được kỳ vọng ghi nhận tăng trưởng khả quan. Kế hoạch lợi nhuận năm 2026 cũng khá lạc quan khi nhiều ngân hàng, doanh nghiệp bán lẻ và bất động sản đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20-30%. 

Bên cạnh đó, mốc đánh giá nâng hạng thị trường vào ngày 7/4 sắp tới là chất xúc tác quan trọng. Việt Nam được đánh giá có vị thế thuận lợi để vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ và tiến tới chính thức gia nhập rổ FTSE Emerging vào tháng 9. 

Thông báo liên quan đến việc nâng hạng thị trường vào ngày 7/4 được kỳ vọng sẽ là yếu tố hỗ trợ tâm lý tích cực cho thị trường. SSI tin rằng Việt Nam có khả năng vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ và đang đi đúng lộ trình để chính thức được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging vào tháng 9. Diễn biến này, nếu được xác nhận, sẽ củng cố câu chuyện nâng hạng, gia tăng kỳ vọng dòng vốn thụ động và cải thiện vị thế của thị trường Việt Nam trong phân bổ toàn cầu.

Tuy vậy, thị trường vẫn đối mặt với một số rủi ro ngắn hạn, bao gồm áp lực thanh khoản và việc chênh lệch giữa tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán và mặt bằng lãi suất có xu hướng thu hẹp. 

Nhóm phân tích SSI cho biết, định giá thị trường đã điều chỉnh về mức P/E dự phóng 2026 là 12,2 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm là 14 lần. Dù vậy, việc chênh lệch giữa lợi suất thu nhập (earnings yield) và lãi suất thu hẹp có thể khiến dư địa tăng của thị trường bị kiềm chế phần nào.

Tóm lại, trong giai đoạn hiện tại, thị trường nhiều khả năng tiếp tục ưu ái những nhà đầu tư kiên nhẫn, khi phần thưởng không đến từ sự hưng phấn ngắn hạn, mà từ việc nắm giữ các cổ phiếu có nền tảng cơ bản vững chắc qua các nhịp biến động.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư phù hợp là tập trung vào: Các doanh nghiệp hưởng lợi từ xu hướng giá hàng hóa; Các công ty dự kiến ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong quý I; Nhóm cổ phiếu gắn với câu chuyện nâng hạng thị trường và các cổ phiếu mang tính phòng thủ.