Ngày 18/9/2026, nhánh phải hầm số 4 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) được đào thông sau hơn 5 tháng thi công.

Công nghệ thi công hầm hiệu quả

Hầm số 4 dài 347 m, được triển khai thi công từ tháng 4/2026, với lực lượng thường xuyên trên công trường hơn 100 người, tốc độ đào trung bình khoảng 4 m/ngày. Đây cũng là một trong những hạng mục được sử dụng để đào tạo, chuyển giao quy trình công nghệ thi công hầm NATM từ Tập đoàn Đèo Cả cho Tập đoàn 568 - đối tác tham gia thi công Dự án.

Cuối tháng 9/2026, trong chuyến kiểm tra Dự án, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã thị sát hầm số 4 tại xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Tại đây, Bộ trưởng ghi nhận việc tổng thầu tổ chức hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm và chuyển giao công nghệ thi công hầm cho các nhà thầu cùng tham gia.

Theo ông Phạm Duy Hiếu, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả, phụ trách quản lý thi công Dự án và giám sát chuyển giao công nghệ, khu vực hầm số 4 có địa chất núi đá vôi với hệ thống hang động, tiềm ẩn khả năng gặp các hang rỗng karst trong quá trình đào.

Đặc điểm này đòi hỏi lực lượng thi công phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá điều kiện địa chất tại gương đào, từ đó điều chỉnh biện pháp đào và gia cố phù hợp với tình hình thực tế.

“Điều kiện địa chất này đòi hỏi lực lượng thi công phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá tại gương đào, kịp thời điều chỉnh biện pháp đào và gia cố phù hợp với thực tế hiện trường, bảo đảm an toàn và chất lượng công trình”, ông Hiếu cho biết.

Quá trình chuyển giao tại hầm số 4 được thực hiện đồng thời với thi công. Đội ngũ tiếp nhận không chỉ được cung cấp tài liệu kỹ thuật mà còn trực tiếp tham gia từng công đoạn dưới sự hướng dẫn của lực lượng kỹ thuật có kinh nghiệm.

Tại các gương đào, công việc được tổ chức theo trình tự từ kiểm tra hiện trường, đánh giá địa chất, xác định biện pháp đào đến gia cố và kiểm soát chất lượng. Khi điều kiện địa chất thay đổi, tổ đội thi công phải báo cáo bộ phận kỹ thuật và ban chỉ huy để đánh giá, lựa chọn biện pháp xử lý trước khi tiếp tục thi công.

Cách thức này giúp nhân sự của nhà thầu tiếp nhận làm quen với quy trình tổ chức công trường cũng như cách xử lý những tình huống có thể phát sinh trong quá trình đào hầm. Việc đào thông nhánh phải hầm số 4 là kết quả thực tế đầu tiên để đánh giá khả năng áp dụng quy trình được chuyển giao trên công trường.

Tuy nhiên, mức độ làm chủ công nghệ của lực lượng tiếp nhận sẽ còn phải được kiểm chứng trong quá trình triển khai các hạng mục tiếp theo, đặc biệt ở những vị trí có điều kiện địa chất phức tạp hơn.

Gắn đào tạo với thực hành trên công trường

Hoạt động chuyển giao tại hầm số 4 nằm trong chương trình đào tạo công nghệ thi công hầm được Tập đoàn Đèo Cả triển khai từ cuối tháng 9/2025 với 130 học viên là kỹ thuật viên, kỹ sư và cán bộ quản lý của các doanh nghiệp, nhà thầu đối tác.

Theo chương trình, khoảng 750 giờ được dành cho thực hành, tập trung vào các công đoạn khoan, đào, gia cố, phun bê tông, chống thấm, cùng công tác quản lý an toàn và kiểm soát chất lượng trong quá trình thi công hầm.

Thay vì chỉ đào tạo lý thuyết, học viên được tiếp cận trực tiếp môi trường công trường, thực hiện các công việc theo quy trình và xử lý những tình huống phát sinh dưới sự hướng dẫn của đội ngũ kỹ thuật.

Đây là yếu tố đáng chú ý đối với thi công hầm xuyên núi, khi điều kiện địa chất thực tế có thể khác với dự báo từ hồ sơ khảo sát. Ngoài việc nắm quy trình kỹ thuật, lực lượng trực tiếp thi công còn phải có khả năng quan sát, đánh giá hiện trường, nhận diện rủi ro và phối hợp xử lý tình huống.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả, mục tiêu của hoạt động chuyển giao là giúp đội ngũ tiếp nhận biến kiến thức được đào tạo thành năng lực tổ chức thi công trên thực tế.

Sau hầm số 4, hoạt động đào tạo và chuyển giao dự kiến tiếp tục được triển khai tại hầm số 3 thuộc Dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng). Biện pháp thi công tại từng công trình sẽ được lựa chọn trên cơ sở điều kiện địa chất cụ thể thay vì áp dụng cứng một quy trình duy nhất.

Một trong những giải pháp kỹ thuật đang được Đèo Cả đưa vào chương trình đào tạo là “Phương pháp thi công hầm đường bộ bằng cách tăng không gian tiếp cận”, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích số 5069 vào tháng 7/2026.

Giải pháp này phân chia tiết diện hầm thành nhiều phần, kết hợp phun bê tông lót sau khi khai đào và bố trí thêm các không gian tiếp cận, qua đó có thể hình thành nhiều mũi thi công cùng lúc.

Việc tăng không gian tiếp cận giúp nhà thầu có thêm phương án bố trí nhân lực, thiết bị và tổ chức thi công. Tuy nhiên, hiệu quả của giải pháp vẫn phụ thuộc vào điều kiện địa chất, thiết kế cũng như khả năng tổ chức thực tế tại từng công trình.

Các kinh nghiệm phục vụ đào tạo, chuyển giao được tích lũy qua quá trình thi công nhiều công trình hầm như Đèo Cả, Cổ Mã, Cù Mông và Hải Vân 2, sau đó tiếp tục được điều chỉnh, hoàn thiện tại các dự án mới.

Dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng) có tổng chiều dài 121,06 km, tổng mức đầu tư 26.184 tỷ đồng, được triển khai theo 2 giai đoạn.

Giai đoạn 1 xây dựng 2 hầm xuyên núi Đông Khê dài 500 m và Thất Khê dài 200 m, hiện các hạng mục trong và ngoài hầm đã cơ bản hoàn thiện. Giai đoạn 2 dự kiến xây dựng thêm 3 hầm xuyên núi với quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, nền đường rộng 22 m.

Trong bối cảnh nhiều dự án cao tốc đang được triển khai tại các khu vực địa hình đồi núi, nhu cầu về lực lượng kỹ sư, công nhân và nhà thầu có kinh nghiệm thi công hầm ngày càng lớn. Việc gắn đào tạo với thực hành trên công trường là một cách bổ sung nhân lực và từng bước mở rộng số lượng nhà thầu trong nước có khả năng tham gia các hạng mục đòi hỏi kỹ thuật chuyên sâu.