Dòng vốn mới, khẩu vị mới

Bắt đầu từ ngày hôm qua (21/9), thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, theo phân loại của FTSE Russell. Một sự kiện đặc biệt, đánh dấu cột mốc mới trong sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cờ đỏ sao vàng chúc mừng Việt Nam nhân sự kiện này cũng đã xuất hiện trên bảng điện tử của Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE - Mỹ), với lời chúc mừng về một vị thế mới của Việt Nam trong hệ thống thị trường vốn toàn cầu.

Câu chuyện không chỉ là xếp hạng, mà là sau đó, hàng tỷ USD vốn dự báo sẽ được đổ vào thị trường Việt Nam. Việc cả hai “gã khổng lồ” quản lý tài sản hàng đầu thế giới là BlackRock và Vanguard, đều có trụ sở tại Mỹ, đến Việt Nam trong dịp này để tham dự Hội nghị Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell, là một minh chứng.

Nhiều thông tin dự báo rằng, trong vòng 12 tháng tới, bắt đầu từ tháng 9 này, Vanguard sẽ đưa khoảng 2 tỷ USD vào thị trường Việt Nam. Trong khi đó, bà Fiona Bassett, Tổng giám đốc điều hành Tổ chức FTSE Russell, trong cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh, FTSE Russell sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam phát triển thị trường vốn, thu hút dòng vốn nước ngoài và hội nhập sâu hơn với thị trường vốn quốc tế.

Chưa thể chắc chắn sẽ có bao nhiêu tỷ USD đổ vào thị trường vốn Việt Nam trong thời gian tới, nhưng cơ hội là có thật. Hơn thế, điều quan trọng, bên cạnh các cơ hội trên thị trường vốn, rất nhiều kế hoạch đầu tư, kinh doanh của các nhà đầu tư Mỹ đã được hiện thực hóa tại Việt Nam trong thời gian qua.

Mới nhất là thông tin hãng xe điện Tesla của tỷ phú Elon Musk lập pháp nhân tại Việt Nam, với vốn điều lệ khoảng 3 triệu USD. Rõ ràng, không phải ngẫu nhiên mà một “gã khổng lồ” tiếp theo của Mỹ lại đến Việt Nam. Tiềm năng của thị trường xe điện Việt Nam là rất hấp dẫn, với dự báo từ Mordor Intelligence là sẽ đạt quy mô 8,84 tỷ USD vào năm 2031, tăng mạnh so với mức 3,71 tỷ USD của năm 2026.

Cũng vì sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam, năm ngoái, tỷ phú Elon Musk cũng đã đưa SpaceX đến, lập Công ty Starlink và đã chính thức nhận giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông vệ tinh vào đầu năm nay.

Trong khi đó, trong cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào cuối tháng 8 vừa qua, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Tập đoàn Qualcomm (Mỹ) Cristiano Amon cho biết, Qualcomm muốn đưa Việt Nam thành trung tâm R&D AI lớn thứ ba của tập đoàn trên toàn cầu.

Qualcomm đã đầu tư, hoạt động hơn 20 năm ở Việt Nam và vào tháng 5/2025, đã chính thức đưa trung tâm R&D tại Hà Nội đi vào hoạt động, hướng đến phát triển nhiều công nghệ lõi, như AI, công nghệ ô tô, Internet vạn vật…

Những động thái này cho thấy “khẩu vị” đầu tư của các nhà đầu tư Mỹ đang có những thay đổi. Nếu trước đây, các khoản đầu tư tập trung vào xây dựng các dự án sản xuất, thì giờ đây, câu chuyện đã rất khác. Việt Nam đang được đặt vào nhiều vị trí khác trong chiến lược của các tập đoàn Mỹ: từ trung tâm sản xuất, R&D đến hạ tầng công nghệ, thị trường…

Mở rộng không gian cho dòng vốn dài hạn

Trước khi “đổi khẩu vị”, Mỹ vẫn luôn là nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, cho dù kỳ vọng của Việt Nam còn lớn hơn thế. Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, tính đến hết tháng 8/2026, Mỹ có 1.594 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký 12,5 tỷ USD, xếp thứ 11 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam.

Tuy vậy, số vốn này chưa ghi nhận hết khoản đầu tư thực tế của các nhà đầu tư Mỹ tại Việt Nam. Lý do là vì nhiều dự án đã được nhà đầu tư Mỹ đầu tư thông qua nước thứ ba. Dự án của P&G là một ví dụ. Thậm chí, dự án hàng tỷ USD của Intel tại TP.HCM cũng được đầu tư qua pháp nhân Hồng Kông…

Hơn thế, chỉ là “chưa được như kỳ vọng” thôi, còn thực tế, lần lượt những tên tuổi lớn của Mỹ, như Intel, GE, Boeing, Coca-Cola, Nike, Microsoft, Citigroup, P&G, MetLife, UPS, ExxonMobil, AES... đều đã và đang đầu tư vào Việt Nam. Gần đây, khi làn sóng đầu tư công nghệ cao vào Việt Nam tăng mạnh, Jabil, Marvell, Qualcomm, rồi cả NVIDIA… cũng đều đang tăng tốc đầu tư vào Việt Nam.

Cargill cũng tương tự. Adidas, Nike… cũng đang tích cực dịch chuyển sản xuất về Việt Nam. Apple cũng thế. Bởi vậy, khi đánh giá về dòng đầu tư Mỹ, các chuyên gia và cả các nhà hoạch định chính sách đều cho rằng những nhà đầu tư Mỹ đã có những đóng góp to lớn đối với quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển kinh tế của Việt Nam.

Intel là một ví dụ điển hình. Nếu không có cam kết đầu tư 1 tỷ USD của Intel 20 năm trước đây, sẽ không có làn sóng các đại gia công nghệ như Samsung, LG, Microsoft đổ vào Việt Nam thời gian qua. Intel chẳng khác nào như một “ngòi nổ” kích hoạt các khoản vốn không chỉ lớn, mà còn có chất lượng vào Việt Nam.

Hơn thế, bản thân dự án Intel cũng đã và đang có những đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội Việt Nam. Theo chia sẻ của ông Kenneth Tse, Tổng giám đốc Intel Products Việt Nam vào dịp Intel kỷ niệm 20 năm hoạt động tại Việt Nam, cho đến nay, Intel đã cam kết đầu tư tại Việt Nam 4,1 tỷ USD, gấp gần 3 lần so với thời điểm ban đầu (1,5 tỷ USD). Nhà máy của Intel tại TP.HCM đã trở thành cơ sở lắp ráp và kiểm định lớn nhất trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của Intel. Hơn 4 tỷ sản phẩm đã được xuất xưởng từ nhà máy Intel, với khoảng 110 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, đánh dấu những thành công to lớn của nhà đầu tư này tại Việt Nam.

Không chỉ các nhà đầu tư này, đã thành thông lệ, năm nào cũng có một đoàn nhà đầu tư Mỹ thuộc USABC (Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN) đến Việt Nam để tìm kiếm cơ hội đầu tư mới. Tháng 4 năm nay, một phái đoàn hùng hậu 52 doanh nghiệp Mỹ đã đến. Điều đáng chú ý là theo USABC, đây không chỉ là những tên tuổi lớn của Mỹ, mà còn là những doanh nghiệp đang dẫn dắt chuỗi cung ứng toàn cầu. Lĩnh vực mà họ quan tâm đã mở rộng sang các ngành mang tính cốt lõi của nền kinh tế trong tương lai như năng lượng, công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ tài chính, y tế…

Cơ hội lớn cho sự tăng tốc

Vốn đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam đang có nhiều cơ hội để tăng tốc, không chỉ trong lĩnh vực sản xuất mà cả các lĩnh vực khác. Nhiều “ông lớn” Mỹ đang “đặt cược” vào tiềm năng của thị trường Việt Nam, trong đó, bán dẫn, AI sẽ là lĩnh vực được hai bên thúc đẩy, dựa trên các thỏa thuận hợp tác trước đó.

Trên nền tảng này, chuyến công du của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Mỹ để tham dự Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 81, đồng thời có các hoạt động song phương quan trọng tại đây sẽ tạo thêm động lực đưa quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục phát triển thực chất, hiệu quả. Đây chính là điểm tựa chiến lược để hợp tác đầu tư hai nước phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Khẳng định mối quan tâm của các nhà đầu tư Mỹ đối với điểm đến đầu tư tại Việt Nam, ông Mark Gillin, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham) cho biết, Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm sản xuất hàng đầu của châu Á. “Giai đoạn tiếp theo là trở thành một điểm đến hàng đầu về đổi mới sáng tạo”, ông Mark Gillin nói và bày tỏ sự hoan nghênh khi mới đây Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và hướng đến thu hút đầu tư trong các lĩnh vực công nghệ cao, R&D, đổi mới sáng tạo, cũng như phát triển chuỗi cung ứng trong nước…

“Chúng tôi cũng hoan nghênh việc Việt Nam chú trọng thúc đẩy số hóa dịch vụ công, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả triển khai các dự án. Những cải cách này sẽ giúp giảm bớt sự bất định, cắt giảm chi phí và tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho việc mở rộng và phát triển hoạt động kinh doanh”, ông Mark Gillin nói và nhấn mạnh rằng, điều mà các nhà đầu tư quan tâm luôn là tính ổn định và khả năng dự đoán của môi trường đầu tư.

Để đón dòng đầu tư từ Mỹ, thì đây chính là điểm mà Việt Nam cần tiếp tục cải cách. Cùng với việc thị trường chứng khoán được nâng hạng, Trung tâm Tài chính quốc tế đang được phát triển, thì bên cạnh dòng vốn đầu tư trực tiếp, dự báo, một lượng lớn nguồn lực tài chính từ Mỹ cũng sẽ chảy vào Việt Nam trong thời gian tới. Đây chính là lúc vốn từ Mỹ tăng tốc vào Việt Nam.