Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cách tân. 

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp. 

Danh sách VIE 10 ngành Tài chính - Chứng khoán và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn 

Ngành Tài chính - Chứng khoán: Niềm tin đổi mới duy trì ở mức rất cao, cam kết đầu tư trở thành tín hiệu dẫn dắt 

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (ISI) của ngành Tài chính - Chứng khoán đạt 78 điểm trong quý I/2026, cao hơn 2 điểm so với mức trung bình các doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát là 76 và nằm trong vùng “Rất cao” theo thang đo chỉ số khuếch tán (Diffusion Index). Mọi giá trị vượt 50 đã phản ánh xu hướng mở rộng; vượt 75 đồng nghĩa với trạng thái lạc quan có hệ thống, không còn là dao động nhất thời. 

Điểm đáng chú ý nằm ở cấu trúc ba cấu phần tâm lý. P1 - Đánh giá hiện tại đạt 73, phản ánh hiệu quả đổi mới trong 6 tháng qua ở mức tích cực nhưng chưa tạo ra cú bật quá mạnh. Điều này phù hợp với đặc thù của ngành tài chính - chứng khoán, nơi đổi mới không chỉ nằm ở số hóa giao dịch, mà còn phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ lõi, an toàn dữ liệu, quản trị rủi ro và năng lực tuân thủ. Trong khi đó, P2 - Kỳ vọng tương lai đạt 77, cho thấy doanh nghiệp tin tưởng hơn vào triển vọng tăng trưởng nhờ công nghệ tài chính. Nổi bật nhất là P3 - Cam kết đầu tư đạt 83, cao hơn rõ rệt so với hai cấu phần còn lại, cho thấy doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển từ nhận thức sang hành động, chuẩn bị nguồn lực cho một chu kỳ cạnh tranh mới.  

Từ áp lực toàn cầu đến động lực đổi mới của ngành tài chính  

Bối cảnh toàn cầu đang tạo thêm sức ép và động lực cho quá trình này. Ngành tài chính thế giới vẫn duy trì quy mô lớn, với doanh thu ngân hàng toàn cầu đạt khoảng 5,5 nghìn tỷ USD năm 2024, nhưng cổ phiếu ngân hàng vẫn bị định giá thấp hơn gần 70% so với các ngành khác. Nghịch lý này cho thấy quy mô không còn đủ để bảo đảm niềm tin của thị trường nếu mô hình tăng trưởng chưa chứng minh được năng lực thích ứng với công nghệ mới. Trong làn sóng đó, AI, đặc biệt là GenAI, đang trở thành đòn bẩy tái cấu trúc ngành. Dữ liệu quốc tế cho thấy GenAI có thể tạo thêm khoảng 200–340 tỷ USD mỗi năm cho ngành ngân hàng toàn cầu, trong khi 86% tổ chức ngân hàng đã triển khai hoặc chuẩn bị triển khai ứng dụng GenAI. Điều này cho thấy AI đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để bước vào lớp năng lực vận hành cốt lõi.  

Tại Việt Nam, ngành tài chính – chứng khoán đang tăng tốc trên hai trục: fintech mở rộng quy mô và thị trường vốn được củng cố về độ sâu. Quy mô thị trường fintech Việt Nam được dự báo tăng lên 62,7 tỷ USD năm 2033, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 14,2%/năm. Sự mở rộng này phản ánh dư địa lớn của các dịch vụ tài chính số, từ thanh toán, ví điện tử, cho vay số, quản lý tài sản đến các nền tảng hỗ trợ tài chính doanh nghiệp. 

Cùng lúc, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt. Năm 2025, VN-Index tăng 38%, giá trị giao dịch bình quân đạt gần 29,44 nghìn tỷ đồng/phiên, số tài khoản nhà đầu tư vượt 11 triệu, tăng 24,7% so với cùng kỳ. Vốn hóa thị trường đạt khoảng 9,68 triệu tỷ đồng, tương đương 84,1% GDP năm 2024, trong khi giá trị niêm yết trái phiếu vượt 2,6 triệu tỷ đồng. Việc chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn ngoại, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, hạ tầng giao dịch, chuẩn dữ liệu và năng lực giám sát. 

Kết quả khảo sát doanh nghiệp VIE của Viet Research cho thấy đổi mới sáng tạo đã bước vào lõi chiến lược của doanh nghiệp tài chính - chứng khoán. Có 72% doanh nghiệp coi đổi mới sáng tạo là yếu tố cốt lõi trong chiến lược dài hạn, 22% xem đây là ưu tiên chiến lược quan trọng được lồng ghép vào kế hoạch kinh doanh và vận hành. Như vậy, 94% doanh nghiệp nhìn nhận đổi mới ở cấp độ chiến lược, thay vì chỉ là hoạt động hỗ trợ. 

Trong ba năm tới, mở rộng thị trường là mục tiêu ưu tiên cao nhất với 92%, tiếp đến là tuân thủ quy định môi trường/xã hội với 88% và tạo sự khác biệt cạnh tranh với 85%. Các mục tiêu như nâng cao hiệu quả vận hành (78%) và tăng trưởng doanh thu (75%) cũng duy trì ở mức cao. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang sử dụng đổi mới sáng tạo như một công cụ kép: vừa mở rộng quy mô, vừa nâng chuẩn vận hành và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, tỷ lệ ưu tiên cải thiện trải nghiệm khách hàng mới đạt 38%, cho thấy đây vẫn là khoảng trống cần được chú ý nhiều hơn trong giai đoạn thị trường cạnh tranh sâu hơn. 

Từ ưu tiên chiến lược đến cam kết đầu tư: đổi mới đang chuyển hóa thành hành động 

Khảo sát VIE của Viet Research cũng ghi nhận một bước tiến quan trọng: Có 78% doanh nghiệp xác định đổi mới sáng tạo là ưu tiên sống còn trong chiến lược phát triển 5 năm tới; 82% dự kiến tăng đầu tư mạnh và bài bản cho đổi mới trong ba năm tới; 15% sẽ tăng đầu tư có chọn lọc. Cấu trúc này cho thấy cam kết đổi mới đã được phản ánh rõ trong định hướng ngân sách. 

Dù vậy, thách thức của ngành không nhỏ. Hạ tầng công nghệ lõi, chất lượng dữ liệu, nhân lực số, an ninh mạng và khung pháp lý cho các mô hình mới như tài sản số, token hóa chứng khoán hay tư vấn đầu tư bằng AI vẫn là những bài toán cần tiếp tục hoàn thiện. Trong giai đoạn tới, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về doanh nghiệp có nhiều sản phẩm số nhất, mà thuộc về doanh nghiệp khai thác dữ liệu tốt hơn, tự động hóa sâu hơn, quản trị rủi ro chặt chẽ hơn và tạo được trải nghiệm đáng tin cậy hơn cho nhà đầu tư. 

Nhìn tổng thể, ngành tài chính - chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn đổi mới có chiều sâu hơn. ISI 78, cùng mức cam kết đầu tư cao, cho thấy nền tảng niềm tin đã được củng cố. Vấn đề còn lại không phải là doanh nghiệp có đổi mới hay không, mà là đổi mới có đủ sâu, đủ an toàn và đủ tạo khác biệt để dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng mới của tài chính số và thị trường vốn Việt Nam hay không. 

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 ngành Tài chính - Chứng khoán sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 - “Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững”  tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72 vào ngày 26 tháng 6 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn/ và trên các kênh truyền thông đại chúng.