Những chiêu thức xâm phạm bản quyền trên môi trường số

Thời gian qua, nhiều hành vi cố ý sao chép, phân phối trái phép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình đã bị cơ quan chức năng xử lý.

Đơn cử, trong vụ án liên quan tới Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media), Tổng giám đốc Nguyễn Hải Bình bị khởi tố về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”.

Ông Bình cũng từng được biết đến với vai trò là Phó chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam.

Theo tài liệu điều tra, BH Media ký hợp đồng với nhiều phòng trà, đơn vị tổ chức các đêm nhạc. Sau đó, công ty ghi âm, ghi hình các tác phẩm âm nhạc, chỉnh sửa, sao chép và đăng tải lên các kênh YouTube khi chưa được tác giả hoặc chủ sở hữu cho phép.

Còn tại Công ty TNHH Lululola Entertainment, Võ Văn Nam (Giám đốc) cũng bị khởi tố về tội danh trên, trước cáo buộc có hành vi ghi âm, ghi hình chương trình âm nhạc, sau đó chỉnh sửa, sao chép và khai thác trên môi trường số khi chưa được chủ thể quyền cho phép.

Một vụ án “đình đám” liên quan đến hệ thống website phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” và nhiều trang web vệ tinh cũng vừa được Công an tỉnh Hưng Yên hoàn tất kết luận điều tra, đồng thời đề nghị truy tố tới 74 bị can.

Trong số này, các đối tượng Phạm Nguyễn Dũng, Lương Tuấn Giang và Nguyễn Công Định bị đề nghị truy tố về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” và “Tổ chức đánh bạc”; Nguyễn Trọng Thuận bị đề nghị truy tố về 3 tội danh, trong đó có “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”. 70 bị can còn lại bị đề nghị truy tố về một hoặc nhiều tội danh liên quan.

Theo hồ sơ vụ án, đầu năm 2018, lập trình viên Nguyễn Công Định đã tự thiết kế trang web “XoilacTV”. Đến cuối năm 2018, Phạm Nguyễn Dũng (nhà đầu tư góp 100% vốn) đã bắt tay với Định, thành lập dự án 90 Phút (còn gọi là bộ phận SBG).

Sau khi Dũng đầu tư để mở rộng, đã hình thành hệ thống website lậu khổng lồ, đặt dưới sự quản lý của Công ty cổ phần Heligate, do Lương Tuấn Giang làm Giám đốc điều hành.

Để mở rộng tầm ảnh hưởng, đầu năm 2022, Định tiếp tục môi giới để Dũng đầu tư cho đối tượng Đỗ Văn Chiến xây dựng và vận hành dự án Cakhia. Chiến thậm chí đã thuê một căn nhà riêng tại TP.HCM để làm đại bản doanh vận hành kỹ thuật, nhằm trốn tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.

Mạng lưới này nhanh chóng phình to và phủ sóng diện rộng trên không gian mạng thông qua hàng loạt tên miền “lậu” nổi tiếng như: XoilacTV, ThapcamTV, CakeoTV, BanhkhucTV, 90PhutTV, VeboTV (thuộc dự án 90 Phút) và CakhiaTV, RakhoiTV, QuaytayTV, CaheoTV (thuộc dự án Cakhia).

Để vận hành trơn tru hệ thống này, các đối tượng tổ chức nhân sự vô cùng bài bản thành 5 nhóm chuyên trách, gồm: nhóm lập trình (do Nguyễn Trọng Thuận làm trưởng nhóm), nhóm kết nối (do Lê Hồng Khanh làm trưởng nhóm), nhóm truyền thông (do Nguyễn Quốc Tuấn làm trưởng nhóm), nhóm bình luận viên và nhóm hành chính.

Các đối tượng tạo ra quy trình ăn cắp hết sức tinh vi và truyền phát trực tiếp các trận đấu thể thao có bản quyền, được thực hiện khép kín bằng các công nghệ trực tuyến hiện đại.

Cơ quan điều tra xác định, riêng dự án 90 Phút, trong vòng 1 năm, từ đầu năm 2025 tới tháng 2/2026, các đối tượng đã sao chép, truyền phát trái phép tổng cộng 1.529 trận đấu bóng đá trực tiếp.

Hành vi xâm phạm bản quyền trắng trợn này đã trực tiếp gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho các đơn vị nắm giữ bản quyền hợp pháp tại Việt Nam, trong đó ước tính thiệt hại tối thiểu của Ban tổ chức giải Ngoại hạng Anh (EPL) là hơn 122 tỷ đồng (với 412 trận đấu bị phát lậu) và Công ty TNHH Truyền hình số vệ tinh Việt Nam (K+/VSTV) thiệt hại lên đến trên 2.207 tỷ đồng (với 364 trận đấu giải Ngoại hạng Anh bị xâm phạm).

Các đơn vị khác như VTVcab hiện chưa thống kê chính xác thiệt hại; còn FPT Telecom chưa cung cấp con số thiệt hại cụ thể cho cơ quan điều tra.

Quảng cáo cờ bạc trá hình

Để thu hút hàng triệu lượt truy cập mỗi ngày, cả hai hệ thống website “90 Phút” và “Cakhia” đều áp dụng mô hình cho phép người dùng xem trực tiếp bóng đá hoàn toàn miễn phí.

Tuy nhiên, ẩn sau là một mạng lưới trục lợi bất chính tinh vi bằng cách bắt tay với các nhà cái cá cược trực tuyến bất hợp pháp. Doanh thu của hai dự án lậu này chủ yếu đến từ việc ký hợp đồng đặt banner quảng cáo tĩnh trên giao diện trang web và yêu cầu đội ngũ bình luận viên phải lồng ghép nội dung tiếp thị cờ bạc trực tiếp trong suốt thời gian diễn ra trận đấu.

Cụ thể, các đối tượng điều hành hệ thống yêu cầu các bình luận viên phải liên tục đọc nội dung quảng cáo cho nhà cái 8XBET (đối tác lớn nhất của cả hai hệ thống) tối thiểu 4 lần trong mỗi trận đấu. Nội dung đọc thường là các đoạn kịch bản soạn sẵn, nhằm gây chú ý, lôi kéo người xem truy cập đường link cá độ trực tuyến, cam kết đây là nhà cái uy tín, tài trợ cho nhiều câu lạc bộ Ngoại hạng Anh.

Toàn bộ tiền quảng cáo từ các nhà cái cá cược được chuyển dưới dạng tiền điện tử USDT vào các địa chỉ ví TRC20 (tiền điện tử chuyển trên mạng TRON) nhằm trốn tránh sự giám sát tài chính.

Sau khi nhận tiền điện tử, thủ quỹ Nguyễn Mạnh Tuân sẽ bán lại thông qua các giao dịch OTC, lấy tiền mặt để chuyển vào các tài khoản ngân hàng không chính chủ, nhằm phục vụ việc phân chia lợi nhuận cho Phạm Nguyễn Dũng, Nguyễn Công Định, Đỗ Văn Chiến và chi trả lương cho nhân viên.

Kết quả điều tra xác định, chỉ trong vòng chưa đầy một năm (từ tháng 4/2025 đến tháng 1/2026), các đối tượng đã thu về khoản lợi nhuận bất chính rất lớn từ nguồn quảng cáo. Trong đó, dự án 90 Phút đã thu về 2.761.210 USDT (khoảng 69 tỷ đồng); còn dự án Cakhia thu về 2.588.866 USDT (gần 65 tỷ đồng).