Thông tin từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), CPI quý I/2026 tăng 3,51% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,63%, cho thấy mặt bằng giá đang có xu hướng nhích lên, dù vẫn trong tầm kiểm soát .

Áp lực giá gia tăng hiện hữu

Diễn biến CPI tháng 3 tăng mạnh chủ yếu phản ánh áp lực giá trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng sau Tết và chi phí đầu vào có xu hướng gia tăng.

Phân tích của Cục Thống kê cho thấy rõ bức tranh này. Cụ thể, CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước do giá xăng dầu trong nước tăng cao theo giá nhiên liệu thế giới, cùng với giá vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng.

So với tháng 12/2025, CPI tháng 3 tăng 2,44% và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng CPI cao nhất của tháng Ba so với cùng kỳ năm trước trong 5 năm qua (năm 2022 là 2,41%; năm 2023 là 3,35%; năm 2024 là 3,97%; năm 2025 là 3,13%).

Chỉ số giá nhiên liệu đảo chiều

Chỉ số giá nhóm nhiên liệu tháng 3 đảo chiều sau 2 tháng giảm (tháng 1/2026 và tháng 2/2026 lần lượt giảm 9,62% và 8,38% so với cùng kỳ năm trước), tăng tới 21,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là một nguyên nhân khiến chỉ số giá nhóm giao thông tăng 1,07%, làm CPI chung tăng 0,11 điểm phần trăm.

Dù vậy, phân tích của Cục Thống kê cho thấy, góp phần vào mức tăng 3,51% của CPI bình quân quý I/2026 có nhiều nguyên nhân khác.

Đứng đầu là, chỉ số giá nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng bình quân quý I/2026 tăng 5,69% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung tăng 1,29 điểm phần trăm.

Tiếp sau là, chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%, tác động làm CPI chung tăng 1,63 điểm phần trăm.

Chỉ số giá nhóm giáo dục tăng 3,21%, làm CPI chung tăng 0,19 điểm phần trăm do một số trường dân lập, tư thục, dạy nghề đã điều chỉnh học phí trong năm học 2025-2026.

Ngoài ra, chỉ số giá nhóm đồ uống và thuốc lá; chỉ số giá nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình; chỉ số giá nhóm văn hoá, giải trí và du lịch tăng cũng góp phần làm CPI chung tăng.

Ở chiều ngược lại, yếu tố góp phần kiềm chế tốc độ tăng CPI quý I/2026 ghi nhận chỉ số giá nhóm thông tin và truyền thông quý I/2026 giảm 0,20% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung giảm 0,01 điểm phần trăm. Lý do là giá một số thiết bị công nghệ giảm nhờ nguồn cung dồi dào và cạnh tranh giữa các nhà phân phối gia tăng.

Giá sản xuất tăng do áp lực từ chi phí đầu vào 

Trong quý I/2026, thị trường hàng hóa thế giới biến động phức tạp, khó lường, xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông ảnh hưởng đến các tuyến vận tải huyết mạch, làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu; xu hướng bảo hộ thương mại, kiểm soát xuất khẩu, nhập khẩu và tích trữ hàng hóa chiến lược tại nhiều quốc gia ngày càng gia tăng. Báo cáo của Cục Thống kê phân tích khi nhận định các yếu tố tác động đến giá năng lượng, chi phí logistics, giá nguyên, nhiên vật liệu sản xuất.

Trong nước, hoạt động sản xuất duy trì tăng trưởng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng dịp Tết. Chỉ số giá sản xuất và chỉ số giá nguyên nhiên vật liệu dùng cho sản xuất quý I/2026 tăng so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, giá sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,5%; giá sản xuất công nghiệp tăng 2,95%; giá nguyên, nhiên vật liệu tăng 4,76%.

Trong khi đó, giá xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa lại có xu hướng giảm, phần nào giúp giảm áp lực “nhập khẩu lạm phát”. Hơn thế, tỷ giá thương mại hàng hóa (TOT) quý I/2026 tăng so với cùng kỳ năm trước do chỉ số giá xuất khẩu hàng hóa giảm ít hơn mức giảm của chỉ số giá nhập khẩu hàng hóa, phản ánh Việt Nam đang ở vị trí thuận lợi khi giá hàng xuất khẩu có lợi thế hơn so với giá hàng nhập khẩu.

Tuy nhiên, việc chi phí đầu vào tăng trở lại có thể tạo độ trễ lên CPI trong các quý tiếp theo, đặc biệt nếu cầu tiêu dùng tiếp tục phục hồi.