Thảo luận định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở tại Quốc hội chiều 21/8, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là quy định “chung cư có thời hạn”.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị cân nhắc không sử dụng khái niệm này trong dự thảo luật vì đây không chỉ là câu chuyện thuật ngữ.

Với phần lớn người dân, căn hộ chung cư là một trong những tài sản lớn nhất được hình thành từ thu nhập tích lũy trong nhiều năm. Nếu Luật sử dụng cụm từ “chung cư có thời hạn” mà không giải thích thật rõ pháp lý, rất dễ tạo ra tâm lý khi hết niên hạn công trình, quyền sở hữu của người dân cũng chấm dứt, ông Bình nói.

Theo đại biểu, cần phân biệt rõ hai vấn đề. Một là thời hạn an toàn của công trình. “Khi công trình không còn bảo đảm an toàn, Nhà nước phải kiểm định, di dời và phá dỡ. Đây là yêu cầu không thể thỏa hiệp”, ông Bình nhấn mạnh.

Vấn đề thứ hai cần phân biệt là quyền tài sản của chủ sở hữu.

Vị đại biểu Vĩnh Long phân tích, việc một tòa nhà không còn đủ điều kiện tồn tại về mặt kỹ thuật không thể đồng nghĩa quyền tài sản hợp pháp của người đã bỏ tiền mua căn hộ tự động trở về bằng không.

“Ngay tại Nghị quyết số 21 của Trung ương cũng đặt vấn đề thời hạn sử dụng chung cư gắn liền với niên hạn công trình nhưng đồng thời yêu cầu bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu”, ông Bình nêu ý kiến.

Từ những phân tích trên, vị đại biểu Vĩnh Long đề nghị bỏ Khoản 13 Điều 2 về chung cư có thời hạn, thống nhất sử dụng khái niệm “thời hạn sử dụng nhà chung cư”. Đồng thời, tại Điều 84 cần bổ sung nguyên tắc bảo đảm “việc nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc phải phá dỡ do không còn bảo đảm an toàn không làm chấm dứt quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu”.

Về nội dung xây dựng lại nhà chung cư, dự thảo đặt ra nghĩa vụ chủ sở hữu đóng góp kinh phí xây dựng lại.

Ông Bình góp ý, Luật phải làm rõ hơn mức đóng góp được xác định thế nào, đóng một lần hay theo tiến độ, tỷ lệ đồng thuận là bao nhiêu, đặc biệt người không có khả năng tài chính để đóng góp quyền lợi được giải quyết ra sao?

Ông Bình nhấn mạnh, không thể để một người cao tuổi, một gia đình thu nhập thấp đã sở hữu hợp pháp căn hộ nhưng khi xây dựng lại chung cư, họ lại đứng trước lựa chọn: hoặc có ngay khoản tiền rất lớn để đóng góp, hoặc mất khả năng tiếp tục có chỗ ở tại dự án.

Đề nghị của đại biểu là Luật phải mở ra phương án như đóng góp theo tiến độ, tiếp cận tín dụng, nhận căn hộ phù hợp với khả năng đóng góp hoặc nhận giá trị quyền tài sản theo phương án được phê duyệt.

“Phải có cơ chế đủ mạnh để phá dỡ tòa nhà nguy hiểm, nhưng không thể để cùng với việc phá dỡ tòa nhà, quyền tài sản hợp pháp của người dân cũng bị xóa bỏ theo”, đại biểu Bình nhấn mạnh.

Cũng đề cập “chung cư có thời hạn”, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nêu vấn đề: Nhà chung cư hết niên hạn có đồng nghĩa với việc quyền sở hữu nhà chung cư của người dân chấm dứt hay không?

Ông Hòa nói, xây dựng nhà phải có niên hạn công trình. Ví dụ, thời hạn sử dụng nhà chung cư là 50 năm theo niên hạn công trình 50 năm. Tuy nhiên, hết 50 năm đó, người sở hữu căn hộ chung cư vẫn còn quyền đối với tài sản của mình, gồm quyền sử dụng đất và các lợi ích đi kèm khác.

Vị đại biểu Đồng Tháp góp ý cần quy định rõ ràng, cụ thể để người mua phấn khởi mua nhà và nhà đầu tư cũng bán hàng dễ dàng.

Dùng quyền tranh luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) cho rằng khi người dân mua căn hộ chung cư, quyền sở hữu căn hộ đó chính là quyền sở hữu tài sản của người mua.

Nhưng thực tế, theo đại biểu, công trình phải có thời hạn sử dụng nhất định, không thể tồn tại vĩnh cửu. Nếu quy định rõ thời hạn sử dụng chung cư, sẽ có thêm một phân khúc nhà ở.

Ví dụ, nếu chung cư có thời hạn sử dụng là 70 hay 90 năm, người dân và người lao động có thể tiếp cận mua dễ dàng hơn, vì có thể giá bán khi đó chỉ bằng một nửa so với mức giá hiện nay - khi xem việc mua chung cư là “vĩnh viễn”.

“Như vậy, những người không có điều kiện kinh tế, thay vì phải bỏ ra 4 tỷ đồng để sở hữu lâu dài, họ có thể lựa chọn mua căn hộ có thời hạn với mức giá khoảng 2 tỷ đồng”, ông Hạ nêu quan điểm.

Tuy nhiên, vị đại biểu Đà Nẵng vẫn lưu ý quy định thời hạn sử dụng chung cư và quyền sở hữu tài sản của người dân là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, không nên lẫn lộn.

Hồi âm quan tâm của đại biểu về "chung cư có thời hạn", Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nói, khi thảo luận tổ về định hướng sửa Luật Nhà ở, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nói rõ vấn đề này và đề nghị đại biểu tham khảo thông tin trên các báo.