Khái niệm mới “chung cư có thời hạn” tại Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi khiến đại biểu băn khoăn. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, nhà chung cư nếu hết niên hạn phải cải tạo hoặc xây dựng lại, song quyền tài sản đi kèm phải được pháp luật bảo vệ, không phải đập bỏ công trình thì người dân không còn quyền gì nữa.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 19/8 của Quốc hội về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, đề cập những định hướng lớn, Thủ tướng dẫn quy định trong Hiến pháp, nêu rõ “Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở”. Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh cần chuyển tư duy từ “bắt buộc có nhà, sở hữu nhà” sang “có nơi ở lâu dài”.

Theo lãnh đạo Chính phủ, để tiếp cận vấn đề này, phải xử lý một trong những nội dung quan trọng nhất là phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội.

Dự thảo Luật nêu rõ định hướng bên cạnh nhà ở thương mại thì phát triển nhà ở cho thuê. Thủ tướng cho biết dự thảo luật phân định rõ 4 loại hình nhà ở, gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh trọng tâm phát triển nhà ở cho thuê với các hình thức: đầu tư bằng vốn Nhà nước và đầu tư bằng vốn ngoài Nhà nước. Ngoài ra còn có nhà ở lưu trú cho công nhân ở khu công nghiệp, nhà lưu trú cho chuyên gia ngoài khu công nghiệp…

Với nhà ở cho thuê, Thủ tướng nói, đó là quỹ đất của Nhà nước, Nhà nước đầu tư và Nhà nước cho thuê. Song Thủ tướng cũng nói rõ, Nhà nước không thể làm và đáp ứng đủ yêu cầu phát triển, vì công nhân, học sinh - sinh viên, người lao động, cán bộ công chức, lực lượng vũ trang… đều có nhu cầu về nhà ở.

Do đó, Thủ tướng cho rằng cần đầu tư nhà ở cho thuê bằng các hình thức khác nhau, có thể bằng hình thức Nhà nước đầu tư và vận hành cho thuê, hoặc thuê tư nhân vận hành cho thuê dài hạn trong 10-15-20 năm hoặc lâu hơn đi kèm cam kết rõ ràng để người dân có thể yên tâm.

Bên cạnh đó, có thể huy động nguồn đầu tư tư nhân, Nhà nước vẫn giữ quyền sở hữu nhưng giao đất cho tư nhân đầu tư cho thuê với cơ chế, chính sách đặc thù, hướng tới quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, đủ mạnh với chất lượng hạ tầng đầy đủ.

Tại phiên thảo luận, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là quy định “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng.

Một số vị đại biểu cho rằng, với khái niệm mới này, người dân sẽ hiểu rằng sau 50-70 năm, họ sẽ mất quyền sở hữu căn hộ chung cư. Do đó, một số vị đại biểu đề nghị không đưa vào dự thảo khái niệm "chung cư có thời hạn", để tránh việc hiểu, vận dụng không đúng và gây lo lắng cho người dự định mua chung cư.

Đề cập vấn đề được cả người dân và đại biểu Quốc hội quan tâm này, Thủ tướng Lê Minh Hưng trao đổi, “cần làm rõ không có nhà nào ở vĩnh viễn được. Đến thời hạn là phải kiểm tra, nếu không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật phải cải tạo, xây dựng lại, các nước cũng thế thôi”.

Vẫn theo Thủ tướng, khi quy hoạch lại, nếu công trình hết niên hạn, không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật thì bắt buộc phải kiểm định và xây dựng lại nếu quy hoạch làm nhà ở. “Nhưng quyền tài sản đi kèm đó phải được pháp luật bảo vệ”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng nêu rõ, việc này cần được cụ thể hóa trong luật, nhưng cách thức diễn giải vấn đề phải rất công khai, minh bạch để người dân hiểu rõ, rằng quyền tài sản được pháp luật bảo vệ, còn tiêu chuẩn kỹ thuật của căn hộ chung cư phải theo quy định an toàn. Nếu kiểm định an toàn thì tiếp tục gia hạn sử dụng, nhưng nếu không đảm bảo an toàn cho người ở thì phải có biện pháp xây mới, cải tạo lại.

“Luật phải quy định rất rõ để người dân yên tâm, nghĩa là không phải đến thời hạn đập bỏ thì người dân không còn quyền gì nữa”, Thủ tướng lý giải và thêm một lần nêu yêu cầu quy định trong dự thảo luật phải rõ ràng.

Với định hướng sửa Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh định hướng quan trọng nhất là phát triển thị trường bất động sản công khai, minh bạch, lành mạnh, ổn định và bền vững. Tất cả thông tin phải công khai để kiểm soát.

Chính phủ cũng khuyến khích giao dịch bất động sản qua sàn và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt qua hệ thống ngân hàng để dễ dàng kiểm tra, giám sát.

Theo Thủ tướng, những yêu cầu này sẽ được cụ thể trong quy định của luật.

Ngoài ra, ông cho biết tới đây sẽ nghiên cứu vận hành hệ thống thông tin bất động sản kết nối liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cùng các dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng… Đồng thời, dự thảo luật cũng sẽ nghiên cứu biện pháp bảo đảm các bên yếu thế trong giao dịch được pháp luật bảo vệ…