SSI Research vừa có báo cáo cập nhật ước tính về quy mô dòng vốn thụ động tiềm năng và xác định các cổ phiếu có khả năng được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging Market với sự tham khảo từ FTSE Russell.

Theo đó, SSI ước tính tổng dòng vốn thụ động đạt khoảng 1,67 tỷ USD sẽ được giải ngân theo lộ trình phân kỳ thay vì một lần. 

Dòng tiền trong nước nhiều khả năng sẽ quay lại thị trường cổ phiếu

Thị trường chứng khoán đã duy trì xu hướng tích cực trong 2 tháng đầu năm trước khi chịu áp lực chốt lời trong tháng 3 do lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và bất ổn địa chính trị toàn cầu. Trong thời gian tới, SSI vẫn kỳ vọng thị trường nhận được sự hỗ trợ từ một số động lực mang tính cấu trúc và chu kỳ. 

Cụ thể, Việt Nam đặt mục tiêu tham vọng với tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm trong 5 năm tới. Phát triển hạ tầng được xem là động lực trọng yếu, với các khoản đầu tư quy mô lớn vào giao thông, năng lượng và các dự án đô thị, vừa tạo hiệu ứng kích thích ngắn hạn, vừa nâng cao năng suất dài hạn của nền kinh tế. Áp lực trên thị trường ngoại hối có thể hạ nhiệt so với các năm trước trong bối cảnh chênh lệch giữa đồng VND và USD có xu hướng thu hẹp. 

Đồng thời, sự chững lại gần đây của thị trường bất động sản và thị trường vàng sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng trong hai năm qua, cùng với việc chính phủ tăng cường giám sát đối với lĩnh vực tiền mã hóa, có thể thúc đẩy dòng vốn nội chảy vào thị trường chứng khoán, SSI nhận định.

Các đợt IPO sắp tới của những doanh nghiệp như Highlands Coffee, CP Vietnam, Dienmayxanh, HDBS, LPBS được kỳ vọng sẽ bổ sung nguồn hàng mới và thu hút thêm sự quan tâm của nhà đầu tư. Những thương vụ niêm yết này sẽ góp phần đa dạng hóa cơ hội đầu tư và gia tăng chiều sâu của thị trường.

Các cột mốc chiến lược trong tiến trình nâng hạng

Về câu chuyện nâng hạng thị trường, Việt Nam đang đi đúng lộ trình để được FTSE nâng hạng lên Thị trường Mới nổi vào năm 2026, trong khi việc nâng hạng bởi MSCI được kỳ vọng sẽ là mục tiêu tiếp theo trong trung và dài hạn. SSI kỳ vọng Việt Nam sẽ vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE tới đây (công bố vào sáng ngày 8/4/2026) và bắt đầu đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026. 

SSI ước tính tổng dòng vốn thụ động đạt khoảng 1,67 tỷ USD sẽ được giải ngân theo lộ trình phân kỳ thay vì một lần, nhiều khả năng trải dài trong 3 đến 5 quý - tương tự như trường hợp nâng hạng của Arab Saudi năm 2019. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn này sẽ giúp giảm thiểu xáo trộn đối với thị trường và hỗ trợ quá trình hình thành giá một cách hiệu quả hơn.

Ngoài ra, nhóm phân tích cũng đã thực hiện nghiên cứu và so sánh về tỷ suất sinh lời của thị trường chứng khoán tại các quốc gia từng được FTSE nâng hạng từ Thị trường Cận biên (Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi (Emerging Market). Kết quả cho thấy các thị trường này thường ghi nhận mức sinh lời vượt trội trong trung hạn.

Ngoài FTSE Russell, MSCI được xem là cột mốc chiến lược tiếp theo, trong bối cảnh tiến trình cải cách đang được đẩy nhanh. Cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) đã vận hành ổn định, cùng việc triển khai hệ thống Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vẫn đang bám sát lộ trình sẽ giúp cải thiện ba tiêu chí quan trọng của MSCI, bao gồm: Thanh toán và Bù trừ (Clearing & Settlement), Cho vay chứng khoán (Stock Lending) và Bán khống (Short Selling). Mặc dù hoạt động bán khống cổ phiếu đơn lẻ hiện vẫn chưa được cho phép, các nhà đầu tư đã có thể thực hiện vị thế bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và VN100.

Chuẩn mực công bố thông tin tiếp tục được cải thiện. Cơ quan quản lý và các doanh nghiệp niêm yết đang từng bước nâng cao mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh, qua đó góp phần đáp ứng các tiêu chí của MSCI liên quan đến minh bạch, công bố thông tin và đảm bảo tiếp cận bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. 

Cải cách về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vốn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến đáng kể. Chính phủ đang xem xét nới “room ngoại” tại một số ngành nhạy cảm, chẳng hạn như nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành hàng không từ 34% lên 49%. Nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động rà soát hoặc gỡ bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài (ví dụ như LPB). 

Trong khi đó, việc tiếp tục nới lỏng các hạn chế về FOL vẫn đang được nghiên cứu và hoàn thiện về mặt chính sách. Nhờ đó, tỷ lệ FOL hiệu dụng trên HOSE đã cải thiện từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025, được hỗ trợ bởi việc niêm yết một số doanh nghiệp vốn hóa lớn với tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 100%. Nếu các yếu tố này được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể đáp ứng được 17/18 tiêu chí của MSCI.

Rào cản còn lại - tự do hóa thị trường ngoại hối (FX liberalization), được đánh giá là thách thức lớn nhất. Việc đạt được mức độ linh hoạt hoàn toàn về tỷ giá và cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro không hạn chế có thể cần thêm thời gian, SSI đánh giá. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số thị trường mới nổi hiện tại như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines, Đài Loan, Ai Cập, Brazil và Colombia cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Điều này cho thấy tự do hóa ngoại hối, dù quan trọng, có thể không phải là điều kiện tiên quyết tuyệt đối để được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) hoặc chính thức được công nhận là thị trường mới nổi (EM).

Những đợt nâng hạng này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn tổ chức nước ngoài quy mô lớn, củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong nước và cải thiện thanh khoản thị trường. Kỳ vọng về các sự kiện này đã bắt đầu tác động đến hành vi nhà đầu tư và có thể đẩy nhanh dòng vốn vào thị trường ngay trước thời điểm nâng hạng chính thức.