Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều, biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia về quản lý, sử dụng hàng dự trữ chiến lược.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, xung đột, chiến tranh, bảo hộ thương mại và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng gia tăng, việc mở rộng danh mục hàng hóa và tăng cường nguồn lực dự trữ quốc gia là cần thiết.

Qua đó, Nhà nước có thể chủ động ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, thảm họa, các tình huống quốc phòng, an ninh, đồng thời hỗ trợ ổn định thị trường và đời sống người dân.

Tuy nhiên, đến hết năm 2025, tổng mức dự trữ quốc gia mới đạt hơn 18.800 tỷ đồng, tương đương 0,12% GDP, chỉ bằng khoảng 12% mục tiêu tại Nghị quyết số 79-NQ/TW. Nguồn lực dự trữ hiện chủ yếu được bố trí từ ngân sách trung ương, chưa huy động được các nguồn lực hợp pháp khác ngoài ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, dự trữ chiến lược là chế định mới, lần đầu được luật hóa và chưa có tiền lệ tổ chức thực hiện tại Việt Nam. Theo Bộ Tài chính, nếu không ban hành nghị định hướng dẫn, từ ngày 1/1/2027, các quy định về dự trữ chiến lược trong Luật Dự trữ quốc gia sẽ chưa có đầy đủ cơ sở để triển khai.

Do đó, Bộ Tài chính cho rằng việc xây dựng nghị định là cần thiết, nhằm tạo cơ sở pháp lý để quản lý, sử dụng hàng dự trữ chiến lược, từng bước nâng cao năng lực dự trữ quốc gia và bảo đảm khả năng ứng phó với các tình huống cấp bách.

Bộ Tài chính đã rà soát toàn bộ 36 điều của Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 để xác định các nội dung cần quy định chi tiết và biện pháp tổ chức thi hành, bảo đảm Luật được triển khai thống nhất, không tạo khoảng trống hoặc chồng chéo pháp lý.

Theo đó, dự thảo Nghị định tập trung quy định 8 điều, khoản liên quan đến hình thành, quản lý và sử dụng hàng dự trữ chiến lược.

Trong đó, 5 nội dung được quy định chi tiết gồm: hàng dự trữ chiến lược; quản lý; mua, bán và bảo quản hàng dự trữ chiến lược.

Ba nội dung được quy định về biện pháp tổ chức thi hành gồm: bảo đảm nguồn lực cho dự trữ quốc gia; cơ chế huy động nguồn lực xã hội tham gia dự trữ quốc gia; trách nhiệm của đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp nhận hợp đồng thuê bảo quản hàng dự trữ chiến lược.

Bộ Tài chính cho biết, các nội dung đã được quy định tại nghị định khác sẽ không đưa vào dự thảo nhằm tránh trùng lặp, chồng chéo.

Dự thảo cũng không quy định thẩm quyền mới, không phân quyền, phân cấp mới, mà tập trung quy định nguyên tắc, nội dung và yêu cầu cần thiết để thống nhất thực hiện giữa các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh.

Việc hoàn thiện các quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 ngay khi có hiệu lực, đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng hàng dự trữ chiến lược.

Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ bổ sung 3 tiêu chí để xác định hàng dự trữ chiến lược, ngoài các tiêu chí đã được quy định tại Luật Dự trữ quốc gia.

Cụ thể, hàng hóa có thể được đưa vào danh mục dự trữ chiến lược nếu có nguồn cung hạn chế, phụ thuộc nước ngoài hoặc có nguy cơ gián đoạn khi xảy ra khủng hoảng, tình huống bất thường; có tính đặc thù, chuyên dùng, yêu cầu kỹ thuật cao, phải bảo đảm tính đồng bộ và không có khả năng thay thế trên thị trường trong nước; hoặc là tài nguyên khoáng sản chiến lược, quan trọng đối với các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ cao, năng lượng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hoặc có ý nghĩa quan trọng với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.

Theo Bộ Tài chính, các tiêu chí này nhằm tăng khả năng chủ động về nguồn cung, giảm phụ thuộc bên ngoài và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước biến động kinh tế, chính trị, địa chính trị, thiên tai, dịch bệnh hoặc xung đột.

Đồng thời, việc dự trữ các loại vật tư, thiết bị đặc thù, khó thay thế nhằm bảo đảm hoạt động của các hệ thống, phương tiện, thiết bị chuyên dụng trong những tình huống thiếu hụt nguồn cung.

Bộ Tài chính đang đề nghị các Bộ, cơ quan ngang Bộ và UBND cấp tỉnh cho ý kiến về tính đầy đủ của 3 tiêu chí, đồng thời đề xuất sửa đổi, bổ sung nếu cần, kèm đánh giá khả năng áp dụng theo từng ngành, lĩnh vực.