Ban quản lý dự án đường sắt vừa trình Bộ Xây dựng xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Dự án Cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, giai đoạn I.

Dự án có đối tượng thụ hưởng là Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, địa điểm thực hiện là tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, qua địa phận các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP.HCM.

Đối với công trình ga, Dự án dự kiến đặt thêm đường tại ga Hải Vân Bắc (Km760+680) và ga Hải Vân Nam (Km771+550); mở mới ga Phú Lộc tại Km748+300 và ga Xuân Lập tại Km1655+677; kéo dài đường tại 2 ga Hòa Vinh Tây và Thủy Thạch; thay ghi tốc độ cao trên chính tuyến.

Về công trình tuyến, Dự án đặt mục tiêu cải tạo cục bộ bình diện tại các vị trí có bán kính đường cong nhỏ hơn 600 m (14 vị trí) với tổng chiều dài khoảng 17,91 km; nâng nền đường chống ngập lụt tại 5 vị trí với tổng chiều dài khoảng 6,97 km; cải tạo kiến trúc tầng trên và hàn ray tại 10 khu gian với tổng chiều dài khoảng 93,77 km.

Với quy mô đầu tư như trên, Dự án Cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM, giai đoạn I có tổng mức đầu tư 4.573,326 tỷ đồng, được huy động từ ngân sách trung ương giai đoạn 2026 – 2030.

Ban quản lý dự án đường sắt dự kiến lập, thẩm định và phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án từ quý IV/2025 đến quý I/2026; lập, thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý II/2026; lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công từ quý III đến quý IV/2026; giải phóng mặt bằng từ quý I đến quý II/2027; khởi công vào quý IV/2026 và hoàn thành năm 2030.

Dự án khi hoàn thành sẽ cải thiện kết cấu hạ tầng đường sắt, kéo dài tuổi thọ công trình, giảm chi phí sản xuất, chi phí duy tu bảo dưỡng hàng năm, nâng cao khả năng bảo đảm an toàn chạy tàu, qua đó nâng cao năng lực và chất lượng vận tải.

Bên cạnh đó, việc cải tuyến, tăng bán kính đường cong để nâng cao năng lực thông qua sẽ làm tăng lưu thông hàng hóa và hành khách, giảm chi phí vận tải, tạo điều kiện phát triển kinh tế trong khu vực, góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

Công trình còn góp phần tăng khả năng vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt (khối lượng vận chuyển hàng hóa trên toàn tuyến tăng 1,3 – 1,5 lần và khối lượng vận chuyển hành khách tăng 1,5 – 1,6 lần; tốc độ tàu khách dự kiến tăng lên bình quân trên 80 km/h, tàu hàng dự kiến đạt 50 km/h trên trục đường sắt Bắc – Nam); khắc phục tình trạng vận chuyển quá khổ, quá tải, giảm áp lực cho vận tải đường bộ; giảm thiểu tai nạn giao thông đường sắt, giảm thiệt hại về người và tài sản trên hành lang vận tải Bắc – Nam.

Được biết, các dự án nâng cấp, cải tạo đường sắt trong kỳ trung hạn 2016 – 2020 (Dự án 7.000 tỷ đồng) và kỳ trung hạn 2021 – 2025 (Dự án 3.000 tỷ đồng) đã mang lại chuyển biến rõ rệt về chất lượng hạ tầng, cải thiện đáng kể an toàn và năng lực thông qua, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ tại các nhà ga.

Tuy nhiên, do nguồn vốn còn hạn chế, tuyến đường sắt Hà Nội – TP.HCM vẫn còn nhiều bất cập về bình diện và trắc dọc, hạ tầng tuyến chưa đồng bộ (còn nhiều cầu, hầm yếu, độ dốc cao, bán kính nhỏ; ray, tà vẹt nhiều chủng loại; hệ thống thông tin tín hiệu lạc hậu; còn nhiều điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt…), làm hạn chế tốc độ chạy tàu, năng lực thông qua thấp và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.