UBND tỉnh Gia Lai vừa có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ đề nghị xem xét, cho chủ trương thực hiện thí điểm hoạt động taxi bay không người lái (AAM/eVTOL) trên địa bàn tỉnh, đồng thời chỉ đạo các bộ, ngành liên quan hỗ trợ địa phương hoàn thiện các thủ tục pháp lý cần thiết để triển khai Đề án.

Đề án án thí điểm hoạt động taxi bay không người lái (AAM/eVTOL) trên địa bàn tỉnh Gia Lai được UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Học viện Hàng không Việt Nam và các đối tác gồm Công ty cổ phần Thương mại Đầu tư và Công nghệ Hưng Việt, Công ty Aerial Sea Ventures xây dựng, nhằm nghiên cứu khả năng ứng dụng loại hình vận tải hàng không tầm thấp mới tại Việt Nam.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, sau khi hợp nhất, địa phương có không gian phát triển trải dài từ khu vực Tây Nguyên đến vùng duyên hải, với nhiều tiềm năng về du lịch biển, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng. Việc nghiên cứu taxi bay được kỳ vọng bổ sung phương thức kết nối giữa các trung tâm du lịch, đồng thời tạo cơ sở phát triển các ứng dụng hàng không mới trong vận chuyển y tế khẩn cấp và cứu hộ, cứu nạn.

Khác với máy bay truyền thống, taxi bay sử dụng công nghệ cất, hạ cánh thẳng đứng bằng động cơ điện (eVTOL), không cần đường cất hạ cánh dài. Phương tiện có thể vận hành tự động, không có phi công trên tàu, nhưng vẫn được giám sát từ mặt đất thông qua hệ thống điều khiển và trung tâm điều hành.

Theo Đề án, phạm vi thí điểm trước mắt được xác định tại khu vực Quy Nhơn - Phù Cát, ưu tiên những nơi có mật độ dân cư thấp và hành lang bay trên mặt nước.

Tuyến thứ nhất kết nối Công viên Thiếu nhi với Bến du thuyền Quy Nhơn, có chiều dài dự kiến khoảng 3,4 km. Hành trình bay được đề xuất bố trí song song với đường bờ biển, cách khu vực bãi biển khoảng 400 - 500 m nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến người và tài sản trên mặt đất.

Đây là tuyến phục vụ thử nghiệm công nghệ trong giai đoạn đầu, tập trung kiểm chứng khả năng vận hành phương tiện, quy trình cất, hạ cánh, hệ thống điều khiển, giám sát chuyến bay và khả năng ứng phó các tình huống bất thường, chưa đặt mục tiêu vận chuyển hành khách thương mại.

Tuyến thứ hai kết nối Cảng hàng không Phù Cát với Trung tâm đại nhạc hội thuộc Dự án Blooming Sky tại xã Cát Tiến, dài khoảng 22 km.

Tuyến này được đề xuất triển khai ở giai đoạn tiếp theo, nhằm thử nghiệm mô hình kết nối trực tiếp giữa sân bay và điểm đến du lịch, tiến tới vận chuyển hành khách hạn chế khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý và an toàn.

Do liên quan đến hoạt động khai thác tại Cảng hàng không Phù Cát, việc tổ chức tuyến bay phải được phối hợp với cơ quan quản lý vùng trời, quốc phòng, an ninh và các đơn vị hàng không liên quan.

Để phục vụ hai tuyến bay, Đề án dự kiến sử dụng 1 - 2 phương tiện do các đối tác cung cấp, đồng thời nghiên cứu bố trí bốn điểm cất, hạ cánh tại Công viên Thiếu nhi, Bến du thuyền Quy Nhơn, Cảng hàng không Phù Cát và Trung tâm đại nhạc hội Blooming Sky.

Một trong những mẫu phương tiện được sử dụng làm cơ sở tham chiếu kỹ thuật là EH216-S của hãng EHang (Trung Quốc), có khả năng chở tối đa hai người, khối lượng cất cánh tối đa 620 kg và tốc độ bay ngang tối đa 90 km/h.

EH216-S sử dụng hệ thống động lực điện, điều khiển bay tự động và được giám sát từ trạm điều khiển mặt đất. Tuy nhiên, Đề án xác định đây chỉ là phương tiện tham chiếu, không đồng nghĩa với việc đã lựa chọn hoặc chỉ định EHang làm nhà cung cấp chính thức.

Về lộ trình, Gia Lai đề xuất thực hiện chương trình thí điểm từ tháng 10/2026 đến hết năm 2028, chia thành ba giai đoạn.

Giai đoạn đầu, từ tháng 10 đến tháng 11/2026, tập trung hoàn thiện hồ sơ, khảo sát địa điểm, xây dựng quy trình an toàn, đào tạo nhân lực và thực hiện các thủ tục xin phép cần thiết.

Giai đoạn thứ hai, từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, dự kiến bay thử không tải, sau đó thực hiện các chuyến bay có kiểm soát chở chuyên gia khi đáp ứng những mốc kiểm soát an toàn theo quy định.

Giai đoạn thứ ba, từ tháng 2/2027 đến hết năm 2028, địa phương đề xuất xem xét thí điểm vận chuyển hành khách với giới hạn về tuyến bay, khung giờ và đối tượng phục vụ. Việc khai thác thương mại chính thức chỉ được nghiên cứu sau khi tổng kết chương trình thí điểm.

UBND tỉnh Gia Lai cho biết, hoạt động taxi bay chở người không có phi công trên tàu hiện chưa có tiền lệ khai thác tại Việt Nam, trong khi hệ thống quy định chuyên ngành đối với loại hình vận tải này vẫn cần được hoàn thiện.

Vì vậy, việc chấp thuận chủ trương thí điểm không thay thế các giấy phép về phương tiện, hoạt động bay, vùng trời, bãi cất hạ cánh và điều kiện vận chuyển hành khách.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, kết quả thí điểm sẽ là cơ sở để đánh giá tính khả thi, xây dựng quy trình quản lý, tiêu chuẩn an toàn và năng lực tổ chức khai thác, qua đó đóng góp vào việc hoàn thiện chính sách phát triển giao thông hàng không tầm thấp tại Việt Nam.