Tái cấu trúc để bứt phá

Ngày 22/10, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn "Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới" dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, kinh tế thế giới trong những năm gần đây đang trải qua những biến động sâu sắc và rất khó dự đoán khi cạnh tranh địa chính trị gia tăng, chuỗi cung ứng liên tục được điều chỉnh và các chính sách thương mại dịch chuyển mạnh mẽ. 

Cùng với đó, công nghệ, chuyển đổi số và những yêu cầu ngặt nghèo về phát triển bền vững đang làm thay đổi căn bản phương thức kinh doanh toàn cầu.

Đứng trước thực tiễn đó, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp không thể mãi loay hoay với mục tiêu duy trì hoạt động đơn thuần như trước mà bắt buộc phải chủ động tái cấu trúc. Nâng cao năng lực thích ứng và xây dựng mô hình phát triển có khả năng chống chịu vững vàng hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Theo ông, thị trường hiện đại đòi hỏi doanh nghiệp phải sở hữu năng lực đổi mới sáng tạo, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, quản trị rủi ro hiệu quả và đáp ứng trọn vẹn các tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, xã hội cùng quản trị. Doanh nghiệp Việt Nam cần dứt khoát chuyển dịch từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang tư duy xây dựng năng lực dài hạn. 

Quá trình tái cấu trúc này bắt buộc phải bắt đầu từ việc soi chiếu lại mô hình kinh doanh để trả lời câu hỏi doanh nghiệp đang tạo ra giá trị gì, lợi thế cạnh tranh cốt lõi nằm ở đâu và khâu nào còn phụ thuộc vào bên ngoài.

Chia sẻ về cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp trong bối cảnh mới, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng, làn sóng đầu tư công, phát triển hạ tầng, dòng vốn FDI chất lượng cao và những cải cách thể chế đang mở ra dư địa tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam. 

Tuy nhiên, để tận dụng các cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động tái cấu trúc, nâng cao năng lực quản trị và thích ứng với những biến động của thị trường.

Theo ông Tuấn, dòng vốn FDI chất lượng cao tiếp tục dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và công nghiệp chế biến, chế tạo cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, sự phát triển của hạ tầng số, công nghệ 5G, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới quy trình sản xuất, quản trị và phân phối.

Dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, từ biến động giá năng lượng, nguyên vật liệu, tỷ giá và lãi suất đến những bất ổn trong môi trường thương mại quốc tế. Các rào cản thương mại, yêu cầu về ESG, giảm phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, đặc biệt tại những thị trường xuất khẩu lớn, có thể làm gia tăng chi phí đầu tư và tuân thủ. 

Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt lao động chất lượng cao, áp lực chuyển đổi số và sự phân hóa về năng lực tài chính khiến các doanh nghiệp nhỏ, quản trị yếu hoặc chậm đổi mới đối mặt với nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh.

Trước bối cảnh này, ông Tuấn cho rằng, doanh nghiệp cần tập trung nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa chi phí và củng cố sức khỏe tài chính. Một yêu cầu khác là đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. 

Doanh nghiệp cần từng bước ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số vào quản trị, bán hàng, logistics; đồng thời xây dựng lộ trình giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo, kiểm kê khí nhà kính và đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, tìm kiếm thị trường ngách và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI. 

Minh bạch để dễ tiếp cận vốn

Thông tin về hiệu quả tín dụng và yêu cầu đổi mới để phát triển đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh Khu vực 2 cho biết, tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TP.HCM tiếp tục tăng trưởng, đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Đến nay, dư nợ tín dụng đối với nhóm doanh nghiệp này đạt 1.276 nghìn tỷ đồng, chiếm 22% tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn, tăng khoảng 10% so với cuối năm 2025. Bên cạnh cho vay thông thường, hoạt động cho thuê tài chính cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị và đổi mới công nghệ. Đến cuối tháng 9/2026, dư nợ cho thuê tài chính đạt 37.688 tỷ đồng, tăng 11,35% so với cuối năm 2025.

Theo ông Lệnh, các chính sách tín dụng ưu đãi đang góp phần hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn. Các ngân hàng thương mại triển khai gói tín dụng ưu đãi với tổng quy mô 407.000 tỷ đồng, áp dụng lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính tổ chức tín dụng. 

“Thông qua chương trình kết nối ngân hàng – doanh nghiệp, đến nay, tổng doanh số giải ngân trên địa bàn TP.HCM đạt 465.000 tỷ đồng, với 167.263 lượt khách hàng vay vốn, tương đương 78,6% quy mô gói”, ông Lệnh chia sẻ.

Bên cạnh chính sách hỗ trợ và môi trường kinh doanh thuận lợi, ông Lệnh cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chủ động đổi mới để nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, trọng tâm là nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa tài chính, chuẩn hóa chế độ kế toán, kiểm toán và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển bền vững mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận các nguồn vốn, đặc biệt là tín dụng ngân hàng.

Dưới góc độ là Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, ông Phan Tấn Đạt cho rằng, tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới cần bắt đầu từ đổi mới tư duy. Mục tiêu không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp mà còn phải hình thành những doanh nghiệp tư nhân đủ lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Bên cạnh đó, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực tăng trưởng thực chất, gắn với hiệu quả vận hành, tiết giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp cần lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu và nguồn lực, tập trung giải quyết các vấn đề cụ thể thay vì chạy theo xu hướng.

Về phía chính sách, ông Đạt kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và nhất quán trong thực thi, đồng thời xây dựng cơ chế đối thoại, xử lý vướng mắc có trách nhiệm đến cùng. 

Doanh nghiệp tư nhân cũng cần được tiếp cận bình đẳng với các nguồn lực như vốn dài hạn, đất đai, hạ tầng và khoa học công nghệ. Song song đó, doanh nghiệp phải chủ động minh bạch tài chính, tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường và nâng cao trách nhiệm trong hoạt động kinh doanh.