Báo cáo tổng kết thi hành Nghị định số 293/2025/NĐ-CP cho thấy, phần lớn doanh nghiệp đang trả mức lương thấp nhất cho người lao động cao hơn ngưỡng tối thiểu do Chính phủ quy định. Khoảng chênh phổ biến từ 400.000 - 800.000 đồng/tháng, tương đương 27 - 37% tùy từng vùng, bình quân khoảng 32%.

Nghị định số 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, mức lương tối thiểu tháng tại vùng I là 5,31 triệu đồng, vùng II là 4,73 triệu đồng, vùng III là 4,14 triệu đồng và vùng IV là 3,7 triệu đồng.

Theo Bộ Nội vụ, quá trình triển khai chính sách diễn ra khi kinh tế - xã hội duy trì ổn định, thị trường lao động có nhiều chuyển biến tích cực. Mức điều chỉnh được tính toán trên cơ sở cân đối lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động, tạo thêm dư địa cải thiện thu nhập nhưng vẫn phù hợp với khả năng duy trì sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Báo cáo của UBND các tỉnh, thành phố cho thấy các doanh nghiệp cơ bản thực hiện nghiêm quy định về lương tối thiểu. Phần lớn mức lương thấp nhất thực tế trả cho người lao động đều cao hơn ngưỡng pháp luật quy định.

Kết quả điều tra lao động, tiền lương trong doanh nghiệp của Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội cũng cho thấy những khác biệt đáng kể trong chính sách tiền lương giữa các đơn vị.

Năm 2025, thời điểm Nhà nước không điều chỉnh lương tối thiểu vùng, có 71,2% doanh nghiệp giữ nguyên tiền lương của người lao động, trong khi 28,8% doanh nghiệp chủ động điều chỉnh.

Trong nhóm có tăng lương, 68,64% doanh nghiệp điều chỉnh cho toàn bộ lao động. Khoảng 12,25% doanh nghiệp tập trung điều chỉnh đối với nhóm đang nhận mức lương thấp hơn lương tối thiểu vùng.

Tính chung, mức lương thấp nhất trả cho người lao động làm đủ ngày công bình thường trong tháng cao hơn quy định từ 400.000 - 800.000 đồng. Tỷ lệ chênh lệch dao động 27 - 37% giữa các vùng, bình quân khoảng 32%.

Dù mức lương thực trả tại nhiều doanh nghiệp đang cao hơn ngưỡng tối thiểu, Bộ Nội vụ nhận định các yếu tố kinh tế, giá cả, thị trường lao động và thay đổi địa giới hành chính đang đặt ra yêu cầu rà soát chính sách cho năm 2027.

Nửa đầu năm 2026, GDP ước tăng 8,18% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 7,63% của cùng kỳ năm 2025. Thị trường lao động tiếp tục ổn định, lực lượng lao động tăng, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp duy trì đà tích cực. Tiền lương và thu nhập của người lao động cũng có xu hướng tăng, quý sau cao hơn quý trước.

Ngược lại, sức mua của mức lương tối thiểu hiện hành sẽ giảm dần khi chỉ số giá tiêu dùng tăng. Theo tính toán được nêu trong báo cáo, nếu CPI năm 2026 và 2027 cùng tăng khoảng 4,5% theo mục tiêu đặt ra, mức lương tối thiểu hiện nay có thể thấp hơn khoảng 4,1% so với mức cần thiết để bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình vào cuối năm 2027.

Nghị định số 293/2025/NĐ-CP xác định lương tối thiểu theo vùng, gắn với địa giới hành chính cấp xã. Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, một số địa bàn đã đổi tên, thành lập mới, sáp nhập hoặc giải thể.

Bên cạnh thay đổi về địa giới, điều kiện hạ tầng, thị trường lao động và chính sách thu hút đầu tư tại nhiều khu vực cũng có biến động. Bộ Nội vụ cho rằng danh mục phân vùng áp dụng lương tối thiểu cần được cập nhật để sát hơn với thực tế.

Hội đồng Tiền lương quốc gia đã thống nhất khuyến nghị Chính phủ điều chỉnh lương tối thiểu bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027. Báo cáo số 008/BC-HĐTLQG được gửi Chính phủ ngày 4/8/2026 và Bộ Nội vụ hiện xây dựng dự thảo nghị định mới trên cơ sở phương án này. 

Theo phương án được đề xuất, mức lương tối thiểu tháng tại vùng I tăng từ 5,31 triệu đồng lên 5,7 triệu đồng; vùng II từ 4,73 triệu đồng lên 5,08 triệu đồng; vùng III từ 4,14 triệu đồng lên 4,45 triệu đồng; vùng IV từ 3,7 triệu đồng lên 4,04 triệu đồng. Mức tăng bình quân của bốn vùng là 7,8%. 

Bộ Nội vụ đánh giá xây dựng nghị định mới cho năm 2027 là cần thiết nhằm duy trì khả năng bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động, đồng thời tạo sự tương thích giữa tiền lương với năng suất lao động, tốc độ tăng trưởng kinh tế và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp theo Điều 91 Bộ luật Lao động năm 2019.

Dự thảo cũng dự kiến cập nhật phân vùng lương tối thiểu theo địa bàn sau sắp xếp đơn vị hành chính, qua đó đưa chính sách tiền lương sát hơn với điều kiện phát triển kinh tế, thị trường lao động và mức sống tại từng khu vực.