Gần 8 năm vẫn “đứng hình”

Được chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 11/2018, Dự án Khu đô thị Bảo Ninh 3 được kỳ vọng hình thành một khu đô thị đồng bộ, hiện đại tại xã Bảo Ninh, TP. Đồng Hới (nay là phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị). Dự án có tổng vốn đầu tư 920 tỷ đồng, quy mô gần 16,5 ha, thời gian thực hiện 42 tháng.

Sau quá trình đấu thầu, tháng 3/2020, UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư là liên danh Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Vĩnh Phúc và Tổng công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex).

Đến tháng 6/2026, dự án đã hoàn thành nhiều thủ tục như rà phá bom mìn, khảo sát hiện trạng rừng, được chấp thuận chuyển mục đích sử dụng rừng và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính, gồm nộp 30 tỷ đồng tiền sử dụng đất; 3,64 tỷ đồng tiền M3 (số tiền tối thiểu mà nhà đầu tư phải nộp khi thực hiện dự án có sử dụng đất) và hơn 207 triệu đồng kinh phí trồng rừng thay thế.

Tuy nhiên, sau gần 8 năm kể từ khi được chấp thuận chủ trương đầu tư và hơn 6 năm kể từ khi lựa chọn nhà đầu tư, dự án vẫn chưa được giao đất, chưa được cho thuê đất và chưa thể khởi công. Thanh tra tỉnh Quảng Trị xác định, tiến độ dự án đã chậm gần 30 tháng so với hợp đồng.

Nguyên nhân chủ yếu là công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất. Dù UBND TP. Đồng Hới (cũ) đã phê duyệt kế hoạch thu hồi đất, ban hành thông báo thu hồi đối với phần lớn diện tích và lập phương án bồi thường, nhưng việc giải phóng mặt bằng vẫn bế tắc.

Khảo sát thực tế của chúng tôi cho thấy, khu vực quy hoạch vẫn còn nhiều nhà tạm, ao hồ, vườn cây và mồ mả chưa được di dời. Toàn bộ khu đất gần như giữ nguyên hiện trạng, chưa có dấu hiệu triển khai một dự án quy mô gần 1.000 tỷ đồng.

Được biết, theo hồ sơ, dự án phải thu hồi gần 16,5 ha đất của 64 hộ gia đình, cá nhân và 2 tổ chức. Phần lớn diện tích là đất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, đất trồng cây lâu năm cùng một phần đất rừng sản xuất, đất giao thông và đất nghĩa trang.

Giai đoạn 2021-2022, UBND TP. Đồng Hới (cũ) đã 3 lần phê duyệt kế hoạch thu hồi hơn 148.600 m2, tương đương trên 90% diện tích dự án. Tuy nhiên, hơn 4.200 m2 còn lại chưa thể ban hành thông báo thu hồi do liên quan đến đất ở và nhiều trường hợp chuyển nhượng bằng giấy viết tay qua nhiều đời chủ, gây khó khăn trong xác minh quyền sử dụng đất.

Việc kiểm đếm tài sản chỉ mới hoàn thành trên diện tích khoảng 135.700 m2. Phương án bồi thường đối với 78 lăng, mộ đã được phê duyệt, nhưng đến nay mới có 46 trường hợp nhận tiền hỗ trợ, trong đó 31 trường hợp đã hoàn thành việc di dời.

Đối với đất nông nghiệp, phương án bồi thường đợt đầu cho hơn 29.600 m2 của 33 hộ dân vẫn chưa được phê duyệt do việc xác nhận nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất chưa bảo đảm.

Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc cho dự án

Theo Thanh tra tỉnh Quảng Trị, quá trình giải phóng mặt bằng kéo dài do nhiều nguyên nhân. Phần lớn diện tích thu hồi là đất nông nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; nhiều thửa đất chuyển nhượng qua nhiều đời bằng giấy viết tay khiến việc xác minh nguồn gốc và đối tượng được bồi thường gặp khó khăn. Nhiều hộ dân cũng chưa đồng thuận với phương án bố trí nghĩa trang mới để di dời lăng mộ.

Bên cạnh đó, khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực, toàn bộ khối lượng tài sản đã kiểm đếm từ năm 2021 phải rà soát lại để áp dụng quy định mới. Trong thời gian kéo dài, nhiều tài sản đã thay đổi hiện trạng hoặc không còn tồn tại, trong khi các thông báo thu hồi đất trước đây cũng hết hiệu lực, khiến quá trình kiểm đếm và lập phương án bồi thường phải thực hiện lại.

Thanh tra cũng chỉ ra trách nhiệm của nhiều cơ quan liên quan. UBND xã Bảo Ninh (cũ) bị xác định còn buông lỏng quản lý đất đai và trật tự xây dựng, để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất, xây dựng và tạo lập tài sản trái phép trong phạm vi dự án, kể cả sau khi có thông báo thu hồi đất. Việc xác nhận nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất ở một số trường hợp chưa chặt chẽ, khiến UBND TP. Đồng Hới (cũ) phải tổ chức thanh tra, kiểm tra lại.

Đối với UBND TP. Đồng Hới (cũ), Thanh tra tỉnh Quảng Trị cho rằng, việc tổ chức thi hành các quyết định xử phạt, cưỡng chế vi phạm đất đai còn chậm và chưa dứt điểm. Về phía nhà đầu tư, đơn vị cũng chưa chủ động thực hiện thủ tục gia hạn hợp đồng và điều chỉnh tiến độ trước khi hết thời hạn theo quy định.

Đáng chú ý, dự án đã hết thời hạn thực hiện theo chủ trương đầu tư và quyết định lựa chọn nhà đầu tư từ tháng 1/2024, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, gia hạn tiến độ. Đồng thời, dự án cũng chưa được đưa vào danh mục các công trình cần thu hồi đất năm 2026, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý để tiếp tục công tác giải phóng mặt bằng.

Sau khi chỉ ra những tồn tại, Thanh tra tỉnh Quảng Trị kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát toàn diện tình hình thực hiện dự án; hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư, gia hạn tiến độ và kịp thời tham mưu xử lý các vướng mắc phát sinh.

Thanh tra cũng yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để thực hiện thủ tục điều chỉnh thời gian thực hiện dự án, tạo cơ sở pháp lý tiếp tục giải phóng mặt bằng và triển khai các bước đầu tư tiếp theo.