Kinh doanh
EUDR bước vào giai đoạn thực thi: Doanh nghiệp Việt phải chuẩn hóa dữ liệu toàn chuỗi cung ứng
Thế Hải - 20/11/2026 15:19
Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) sắp bước vào giai đoạn thực thi, đặt ra yêu cầu tuân thủ liên quan đến truy xuất nguồn gốc, dữ liệu vùng trồng và minh bạch chuỗi cung ứng với cà phê, đồ gỗ, ca cao...
Quy định EUDR đang bước vào giai đoạn thực thi, với doanh nghiệp lớn từ 30/12/2026 và DN nhỏ tù 30/7/2027.

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (gọi tắt là EUDR) đang bước vào giai đoạn thực thi. Theo cập nhật mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC), phần lớn nghĩa vụ của EUDR sẽ áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với doanh nghiệp lớn và vừa; phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ áp dụng từ ngày 30/6/2027.

Minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng

Chia sẻ tại Tại tọa đàm “EUDR bước vào giai đoạn thực thi: Từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị dữ liệu chuỗi cung ứng cho hàng Việt Nam” sáng 20/11, bà Lê Hằng, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần cà phê Detech cho biết, khách hàng EU hiện yêu cầu doanh nghiệp minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng cà phê, từ hồ sơ mua bán, dữ liệu thu mua đến thông tin vùng trồng và các chủ thể tham gia sản xuất.

Để đáp ứng yêu cầu này, Detech đã triển khai truy xuất nguồn gốc đối với mạng lưới khoảng 7.500 nông hộ trồng cà phê có chứng nhận Rainforest Alliance và 4C.

Tuy nhiên, việc có chứng nhận sản xuất bền vững chưa đồng nghĩa doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu của EUDR, bởi quy định của EU đòi hỏi khả năng xác định cụ thể nguồn gốc từng lô hàng và chứng minh sản phẩm không liên quan đến hoạt động phá rừng theo tiêu chí quy định.

Đối với dữ liệu vùng trồng, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin định vị địa lý, bao gồm tọa độ GPS và dữ liệu đa giác (Polygon) đối với các mảnh đất canh tác trong mạng lưới nông hộ. Những thông tin này giúp xác định vị trí vùng sản xuất, diện tích canh tác, đối chiếu hiện trạng và lịch sử sử dụng đất, đồng thời phục vụ việc đánh giá liệu khu vực sản xuất có đáp ứng yêu cầu không liên quan đến phá rừng hay không.

Bên cạnh dữ liệu vùng trồng, hồ sơ thu mua cũng trở thành một mắt xích quan trọng. Doanh nghiệp phải chứng minh quá trình thu mua, sơ chế, tập hợp nguyên liệu và hình thành lô hàng xuất khẩu có thể truy ngược về các vùng sản xuất đáp ứng yêu cầu.

Bà Lê Hằng cho biết, đây là quá trình đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp xuất khẩu, các đơn vị thu mua, cơ sở sơ chế và nông hộ. Nếu dữ liệu ở một khâu không đầy đủ hoặc thiếu khả năng đối chiếu, việc chứng minh tính minh bạch của toàn bộ lô hàng sẽ gặp khó khăn.

EUDR vì vậy không chỉ là yêu cầu về hồ sơ xuất khẩu, mà còn đặt ra bài toán tổ chức lại hoạt động thu mua, quản lý vùng nguyên liệu và kiểm soát dữ liệu ngay từ đầu chuỗi cung ứng

Theo hướng dẫn của EC, yêu cầu thẩm định của EUDR tập trung vào việc chứng minh sản phẩm không liên quan đến phá rừng, được sản xuất hợp pháp và có đầy đủ thông tin phục vụ truy xuất, đánh giá rủi ro. Các dữ liệu cần thiết bao gồm thông tin sản phẩm, khối lượng, quốc gia sản xuất, vị trí địa lý vùng sản xuất, thời gian sản xuất và thông tin về các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng.

Đối với những chuỗi cung ứng có nhiều trung gian, cơ sở chế biến, nhiều lô đất hoặc nguồn cung từ nhiều khu vực, việc truy xuất và đối chiếu dữ liệu càng phức tạp. Điều này khiến khả năng kết nối dữ liệu giữa các khâu trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình tuân thủ.

Bà Nguyễn Thị Hoài, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Việt Nam đã hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ EUDR, song vẫn còn những khoảng trống liên quan đến dữ liệu đất đai phân tán, yêu cầu đồng bộ và liên thông giữa các hệ thống.

Theo tài liệu cập nhật tháng 7/2026, cơ sở dữ liệu vùng trồng cà phê với diện tích khoảng 153.000 ha đã được xây dựng từ nguồn hỗ trợ của Tổ chức Sáng kiến Thương mại Bền vững (IDH) và doanh nghiệp. Dữ liệu vườn cây cao su của 17 doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Cao su Việt Nam cũng được ghi nhận trong quá trình triển khai đáp ứng yêu cầu EUDR.

Tuân thủ EUDR là cơ hội nâng cấp chuỗi cung ứng

Ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, tỉnh Gia Lai cho rằng, EUDR chắc chắn tạo thêm yêu cầu và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nhưng nhìn về dài hạn, đây cũng là cơ hội để ngành cà phê Việt Nam nâng cấp phương thức quản trị sản xuất, minh bạch hóa vùng nguyên liệu và xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng đáp ứng nhiều tiêu chuẩn xanh khác nhau.

Thay vì chỉ tập trung vào việc hoàn thiện hồ sơ để đáp ứng một thị trường cụ thể, doanh nghiệp có thể tận dụng quá trình triển khai EUDR để cải thiện quản trị vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình thu mua, ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc và nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng.

Đối với nông hộ, việc tham gia các chuỗi cung ứng được quản lý bài bản cũng có thể mở ra cơ hội tiếp cận thị trường ổn định hơn, nâng cao giá trị sản phẩm và từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững.

"EUDR là một thách thức nhưng cũng là một cơ hội để chúng tôi phát triển mạng lưới nông hộ một cách bền vững và đặc biệt là liên quan đến trách nhiệm của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng bền vững trong ngành cà phê", bà Lê Hằng, Phó tổng giám đốc Detech thừa nhận.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng được chú trọng tại nhiều thị trường, năng lực quản trị dữ liệu không chỉ phục vụ EUDR mà còn có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với những yêu cầu xanh khác trong tương lai.

Bà Hoài cho rằng, với đặc thù của sản xuất nông nghiệp Việt Nam thì nông hộ nhỏ lẻ là lực lượng sản xuất và cung ứng nguyên liệu chính cho các mặt hàng nông sản, đặc biệt là ngành hàng cà phê. Bộ đang tập trung hỗ trợ nông hộ nhỏ lẻ, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ phải là trọng tâm và tuyệt đối không để người nông dân, người sản xuất nhỏ lẻ bị bỏ lại phía sau hay loại khỏi chuỗi cung ứng.

Trước mắt để đáp ứng hỗ trợ các doanh nghiệp, người dân đáp ứng tuân thủ quy định EUDR, Bộ NN&MT sớm đưa hệ thống cơ sở dữ liệu EUDR và truy xuất nguồn gốc theo EUDR vào vận hành chính thức và sớm hoàn thành các tài liệu hướng dẫn tuân thủ quy định EUDR cho ngành hàng cà phê.

Đồng thời hỗ trợ tiếp các doanh nghiệp và các địa phương tiếp tục rà soát và đánh giá rủi ro của vùng trồng đối với các ngành hàng cà phê và cao su, tiến hành thu thập cũng như tọa độ địa lý và bổ sung hồ sơ đối với các vùng dữ liệu, đặc biệt đối với cao su tiểu điền và các khu vực còn vướng mắc về ranh giới đất rừng và thiếu hồ sơ về đất đai.

"Mục tiêu cốt lõi là giữ vững được thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam và giúp người sản xuất, đặc biệt là các nông hộ nhỏ lẻ tham gia vào chuỗi cung ứng một cách ổn định, bền vững và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu", theo bà Hoài.

Tin liên quan
Tin khác