Không đầu tư thì thiếu điện

Hiện quy mô hệ thống điện Việt Nam đứng thứ 2 Đông Nam Á và thứ 22 trên thế giới, với tổng công suất lắp đặt 87.600 MW.

Trong 5 năm qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, EVN đã duy trì tốc độ đầu tư lớn để phát triển nguồn và lưới điện, với tổng mức gần 500.000 tỷ đồng. Riêng năm 2024 là 112.892 tỷ đồng và năm 2025 là 125.778 tỷ đồng.

Cho biết có nhiều người hỏi “tại sao phải đầu tư nhiều thế”, Chủ tịch HĐTV EVN Đặng Hoàng An cho biết, nếu năm nay không đầu tư thì 5 năm sau sẽ thiếu điện, vì một công trình nguồn cần khoảng 5 năm.

“Chúng tôi chiếm đến 70% tổng đầu tư của 18 tập đoàn, tổng công ty nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính. Đây là sức ép rất lớn nhưng phải cố gắng”, ông An nói.

Trong thời gian tới, EVN xác định nhiệm vụ trọng tâm là đảm bảo cung ứng điện cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời tiếp tục đầu tư nguồn và lưới theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh.

“Trong bối cảnh tăng trưởng hai con số của nền kinh tế, chúng tôi dự báo nhu cầu điện, nhu cầu năng lượng sẽ tiếp tục tăng trưởng rất cao. Điều này cần có sự chung tay của cả xã hội”, ông Đặng Hoàng An nói.

Theo quy hoạch này, đến năm 2030, tổng công suất đặt cần đạt 183.000 MW, gần gấp đôi hiện nay. Trong đó, EVN dự kiến đầu tư 13.000 MW, phần còn lại là 85.000 MW sẽ do các nhà đầu tư khác thực hiện.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ EVN xác định mức đầu tư bình quân khoảng 5 tỷ USD/năm, tương đương 25 tỷ USD trong 5 năm tới, bao gồm các dự án lớn như điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, với quy mô 13.000 MW cùng hệ thống lưới điện đi kèm, mức đầu tư này là rất lớn đối với EVN. Dù Thủ tướng đã chỉ đạo tháo gỡ nhiều cơ chế về đầu tư, cấp phép, doanh nghiệp vẫn cần thêm chính sách hỗ trợ.

EVN cũng khẳng định, sẵn sàng hợp tác với các nhà đầu tư và trực tiếp xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Trở thành doanh nghiệp trong Forbes 500 vào năm 2030
Theo Chủ tịch EVN, các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của hệ thống điện Việt Nam hiện duy trì trong top 4 ASEAN.

Chỉ số tiếp cận điện năng của Việt Nam được Ngân hàng Thế giới xếp thứ 2 ASEAN, sau Singapore, nhờ cải thiện liên tục về dịch vụ khách hàng. Hiện toàn bộ 12 dịch vụ điện đã được cung cấp trực tuyến cấp độ 4.

Từ năm 2021, ngành điện gần như không còn giao dịch trực tiếp; 99,95% thanh toán tiền điện thực hiện không dùng tiền mặt, giúp giảm nhu cầu khoảng 8.000 nhân sự thu tiền.

Hệ thống vận hành cũng được tự động hóa mạnh, với gần 1.000 trạm 110 kV, khoảng 200 trạm 220 kV và 35 trạm 500 kV cơ bản không cần trực vận hành.

Nhờ đó, 99,85% hộ dân đã có điện, trong đó khu vực nông thôn đạt 99,77%. Doanh thu EVN năm 2025 đạt 645.000 tỷ đồng, nộp ngân sách trên 26.000 tỷ đồng.

Hướng tới mục tiêu lớn, EVN đặt kế hoạch đến năm 2030, hoặc sớm hơn, trở thành doanh nghiệp trong danh sách Forbes 500 toàn cầu. Đồng thời áp dụng chuẩn quản trị OECD và nâng các chỉ tiêu vận hành lên top 3, thậm chí top 2 ASEAN.

Song song, EVN cũng đang thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, hiện đại hóa các nhà máy điện hiện hữu và phát triển các dự án năng lượng mới, gắn với khoa học công nghệ.

Một điểm nhấn là từng bước tự chủ thiết bị điện. Việt Nam đã chế tạo thành công máy biến áp 500 kV từ thiết kế đến sản xuất tại Công ty Thiết bị điện Đông Anh, và bước đầu xuất khẩu sang Australia cùng khu vực Đông Nam Á.

So với Thái Lan –tuy có sản xuất ra sản phẩm nhưng vẫn mang thương hiệu nước ngoài – đây là bước tiến đáng kể của Việt Nam.

Ở góc độ sử dụng năng lượng, EVN cho rằng dư địa tiết kiệm điện vẫn còn rất lớn, dù đã có Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả không gian để tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện vẫn còn rất nhiều. Vì vậy, cần sự chỉ đạo mạnh mẽ hơn để tiết kiệm trở thành thói quen trong toàn xã hội.