Sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bài toán nhân lực ở Hà Nội đang đặt ra yêu cầu mới. Không gian quản lý thay đổi, dân số cơ học tăng nhanh, nhiều xã, phường có quy mô dân cư lớn, áp lực giải quyết thủ tục hành chính và quản lý nhà nước nặng hơn trước. 

Từ thực tế đó, UBND TP. Hà Nội đang xây dựng dự thảo nghị quyết của HĐND Thành phố về quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính quyền Thủ đô, nhằm cụ thể hóa thẩm quyền theo Luật Thủ đô 2026.

Theo dự thảo, HĐND TP. Hà Nội sẽ quyết định biên chế công chức, số lượng người làm trong các cơ quan, đơn vị thuộc hệ thống chính quyền Thành phố. Phạm vi áp dụng bao gồm cả cấp thành phố và cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính. Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là quản lý biên chế phải bám sát chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm, mức độ phân cấp, ủy quyền, kết quả chuyển đổi số, quy mô dân số và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng địa bàn. 

Nói cách khác, biên chế không còn được nhìn đơn thuần như một con số phân bổ hành chính, mà phải phản ánh đúng sức tải công vụ của từng cơ quan, từng xã, phường.

Sau sắp xếp, Hà Nội có 126 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 51 phường, 75 xã và 5.440 thôn, tổ dân phố. Cùng là cấp xã, nhưng khối lượng hồ sơ, dân số, tốc độ đô thị hóa, yêu cầu quản lý trật tự đô thị, đất đai, xây dựng, an sinh xã hội, dân cư tạm trú giữa các địa bàn có thể chênh lệch lớn.

Báo cáo đánh giá tác động chính sách của Sở Nội vụ Hà Nội cho rằng, nếu tiếp tục phân bổ biên chế theo hướng cào bằng, nhiều địa bàn đông dân, phát triển nhanh hoặc phát sinh nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước sẽ gặp khó khăn trong vận hành bộ máy. 

Ngược lại, nơi có khối lượng công vụ thấp hơn lại có thể chưa sử dụng hết nguồn nhân lực được giao.

Vì vậy, dự thảo nhấn mạnh yêu cầu bố trí biên chế “phù hợp với khối lượng công việc”, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô và tương thích với đặc điểm của đô thị đặc biệt. Cách tính này cho phép ưu tiên nhân lực cho các lĩnh vực trọng điểm, địa bàn có dân số tăng nhanh, tốc độ đô thị hóa cao, khối lượng hồ sơ lớn hoặc đang tiếp nhận thêm nhiều nhiệm vụ do phân cấp, ủy quyền.

Theo tờ trình của UBND TP. Hà Nội, Thành phố hiện có khoảng 10 triệu người thường xuyên sinh sống và tạm trú. Với quy mô dân cư lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh và dân số cơ học tiếp tục tăng, nhu cầu xử lý công vụ ở cơ sở ngày càng nặng. Khi chính quyền 2 cấp đi vào vận hành, cấp xã trở thành nơi trực tiếp gánh nhiều phần việc hơn, đòi hỏi cơ chế quản lý biên chế linh hoạt hơn, sát thực tế hơn.

Với đơn vị sự nghiệp công lập, số lượng người làm không thấp hơn định mức do bộ quản lý ngành, lĩnh vực quy định; trong đó ưu tiên giáo dục, đào tạo và y tế, những lĩnh vực chịu áp lực trực tiếp từ gia tăng dân số và nhu cầu dịch vụ công.

UBND TP. Hà Nội cho biết dự thảo nghị quyết được thiết kế theo hướng “văn bản khung”, quy định nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm tổ chức thực hiện, thay vì giao chỉ tiêu cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị ngay trong nghị quyết. 

Các tài liệu giải trình cũng khẳng định dự thảo không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp; đồng thời không đặt ra cơ chế tăng biên chế cơ học. Nội dung gây chú ý là đề xuất tổng biên chế công chức toàn Thành phố giai đoạn 2026 - 2031 “không thấp hơn mức biên chế công chức được cấp có thẩm quyền giao năm 2026”.

Theo Sở Nội vụ Hà Nội, nguyên tắc này nhằm bảo đảm nguồn lực công chức tối thiểu cho Thủ đô trong giai đoạn có nhiều nhiệm vụ mới theo Luật Thủ đô 2026.