Cải cách từ những thủ tục tác động trực tiếp đến doanh nghiệp

Thời gian hoàn thành thủ tục hành chính có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án, chi phí vận hành và khả năng nắm bắt cơ hội kinh doanh. Nhận diện rõ vấn đề này, Hà Nội đang tập trung cải cách các thủ tục thiết yếu, từ đăng ký thành lập doanh nghiệp, giải quyết hồ sơ đầu tư đến tiếp cận chính sách hỗ trợ, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo chất lượng cải cách.

Theo Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND của HĐND TP. Hà Nội, thời gian giải quyết nhóm thủ tục thành lập doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện được rút ngắn từ 3 xuống còn 2 ngày làm việc. Thời gian giải quyết thủ tục giải thể doanh nghiệp, chấm dứt hoạt động chi nhánh giảm từ 5 xuống 4 ngày.

Cùng với rút ngắn thời gian, Thành phố cắt giảm thành phần hồ sơ trùng lặp hoặc đã được số hóa tại 10 thủ tục hành chính, đồng thời loại bỏ 7 biểu mẫu kết quả giải quyết. Những tài liệu như điều lệ công ty, biên bản họp về thay đổi vốn điều lệ, báo cáo tài chính gần nhất được loại khỏi thành phần hồ sơ phải nộp trong các thủ tục tương ứng.

Theo Sở Tài chính Hà Nội, nhiều thông tin trong những giấy tờ này đã được doanh nghiệp kê khai hoặc lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Việc khai thác dữ liệu sẵn có thay cho yêu cầu nộp lại tài liệu giúp giảm khâu trung gian, hạn chế thủ tục trùng lặp, đồng thời tăng trách nhiệm tự kê khai và hậu kiểm.

Trong lĩnh vực đầu tư, Quyết định số 1243/QĐ-TTPVHCC phê duyệt 42 quy trình nội bộ, quy trình điện tử giải quyết 25 thủ tục hành chính, gồm 17 quy trình thuộc Sở Tài chính và 25 quy trình thuộc Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp TP. Hà Nội.

Các thủ tục cấp, điều chỉnh, cấp lại và đổi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư được chuẩn hóa, cho phép nhà đầu tư lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến toàn trình. Đối với hồ sơ điện tử, những tài liệu đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành không phải nộp lại bản sao.

Kết quả cải cách bước đầu được phản ánh qua khối lượng hồ sơ giải quyết. Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, trong 10 tháng năm 2026, Sở đã xử lý 343.083 hồ sơ, tăng 24% so với cùng kỳ, trong đó 324.976 hồ sơ được giải quyết trước hạn và đúng hạn.

Đáng chú ý, thời gian xử lý một số thủ tục liên quan đến chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt và xác định dự án cần triển khai ngay được rút ngắn từ 17 xuống 12 ngày làm việc, tương đương mức giảm 29,4%.

Những chuyển biến trên nằm trong chương trình rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính được Hà Nội triển khai trên phạm vi toàn Thành phố.

Tại cuộc họp ngày 10/11/2026, ông Phan Văn Phúc, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội, cho biết đến ngày 9/11, toàn bộ 14 sở, ban, ngành đã hoàn thành báo cáo rà soát thủ tục hành chính.

Trong tổng số 1.190 thủ tục thuộc diện rà soát, Thành phố đã cắt giảm 473 thủ tục và đề xuất cắt giảm, bãi bỏ thêm 194 thủ tục. Tổng số thủ tục đã thực hiện và đang đề xuất cắt giảm là 667, tương đương 56,1%. Riêng Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cắt giảm, bãi bỏ 141 thủ tục.

Bên cạnh đó, 5 cơ quan đề xuất rút ngắn thời gian giải quyết 113 thủ tục. Đối với 108 thủ tục có số liệu thời hạn, tổng thời gian dự kiến giảm 447,5 ngày, tương đương 33,4% so với quy định hiện hành.

Đến ngày 9/11, Hà Nội đã tái cấu trúc 1.609 trong tổng số 1.721 thủ tục hành chính, đạt 93,5%. Chi phí tuân thủ năm 2026 ước tính tiết kiệm khoảng 562 tỷ đồng mỗi năm. Đặc biệt, 25 thủ tục trọng điểm, chiếm khoảng 81% lượng hồ sơ toàn Thành phố, dự kiến giúp tiết kiệm khoảng 1.731 tỷ đồng mỗi năm khi các phương án được triển khai đồng bộ.

Từ kết quả rà soát, ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, yêu cầu các sở, ngành thực hiện đồng thời hai mục tiêu cắt giảm tối thiểu 50% số lượng thủ tục hành chính và 50% thời gian giải quyết. Các đơn vị phải tiếp tục xác định những khâu có thể rút ngắn, thành phần hồ sơ có thể thay thế bằng dữ liệu, đồng thời làm rõ trách nhiệm đối với nhiệm vụ chậm triển khai.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Duy Lãm, Chủ tịch Hiệp hội Pháp chế doanh nghiệp Việt Nam, cho rằng Hà Nội cần tiếp tục xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh, Trưởng khoa Luật, Học viện Hành chính và Quản trị công, nhận định Luật Thủ đô năm 2026 tạo thêm điều kiện để Hà Nội chủ động đơn giản hóa trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết một số thủ tục hành chính.

Những nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh diễn ra trong bối cảnh hoạt động đăng ký doanh nghiệp và thu hút đầu tư tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Trong 10 tháng năm 2026, Hà Nội cấp mới giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho 27.687 doanh nghiệp, với tổng vốn đăng ký 527.436 tỷ đồng, tăng 54% so với cùng kỳ. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 4.171,9 triệu USD, bằng 92,7% kế hoạch năm; Hà Nội đứng thứ hai cả nước về số dự án FDI cấp mới.

Lấy hiệu quả tháo gỡ khó khăn làm thước đo chất lượng phục vụ

Nếu rút ngắn thời gian và giảm giấy tờ là điều kiện cần, khả năng giải quyết những vướng mắc phát sinh trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh chính là yếu tố quyết định hiệu quả cải cách.

Theo ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, cộng đồng doanh nghiệp mong đợi những chính sách hỗ trợ thực chất về dòng tiền, tín dụng, giảm chi phí tuân thủ và cải cách thủ tục hành chính.

Những yêu cầu này đang được phản ánh ngày càng cụ thể tại cơ sở. Ở phường Định Công, doanh nghiệp nêu khó khăn liên quan đến giấy phép xây dựng, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy đối với nhà ở kết hợp kinh doanh và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Một số doanh nghiệp đề xuất tăng cường hướng dẫn bằng video hoặc chatbot nhằm hạn chế sai sót khi hoàn thiện hồ sơ.

Tại phường Khương Đình, những hạn chế về tốc độ phần mềm, lỗi kết nối và diện tích điểm phục vụ trong giờ cao điểm được nhận diện để khắc phục. Trong khi đó, phường Kim Liên đã công khai 461 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tra cứu và giám sát.

Thực tế cho thấy, một thủ tục dù được đơn giản hóa về thành phần hồ sơ và thời gian giải quyết vẫn có thể phát sinh khó khăn nếu hướng dẫn chưa rõ ràng, hệ thống trực tuyến thiếu ổn định hoặc doanh nghiệp không xác định được đầu mối xử lý.

Để có thêm cơ sở đánh giá chất lượng phục vụ, Hà Nội triển khai thí điểm khảo sát chỉ số năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và địa phương (DCCI) năm 2026.

Theo Kế hoạch số 416/KH-UBND ngày 25/10/2026 do Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng ký, chương trình được thực hiện tại 13 sở, ngành và 30 xã, phường, với 1.510 phiếu khảo sát.

Đối tượng khảo sát là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh đã trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính hoặc giao dịch với cơ quan được đánh giá. Nội dung tập trung vào khả năng tiếp cận thông tin, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, chi phí tuân thủ, chi phí không chính thức và hiệu quả thực thi chính sách.

Thành phố yêu cầu bảo đảm tính độc lập, khách quan của khảo sát, không để cơ quan được đánh giá can thiệp vào việc lựa chọn người tham gia hoặc nội dung trả lời. Kết quả thí điểm nhằm nhận diện điểm nghẽn trong hoạt động quản lý, phục vụ doanh nghiệp, chưa sử dụng để xếp hạng chính thức. Báo cáo dự kiến hoàn thành trong tháng 1/2027.

Song song với khảo sát, Hà Nội tăng cường kiểm tra trách nhiệm thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Tại Công văn số 19286/STC-KTN, Sở Tài chính yêu cầu các đơn vị rà soát kết quả hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, làm rõ số doanh nghiệp được thụ hưởng, kinh phí thực hiện, hiệu quả chính sách và tình trạng giải quyết từng kiến nghị.

Đối với nhiệm vụ chậm tiến độ, báo cáo phải xác định nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp khắc phục và thời hạn hoàn thành. Kết quả được yêu cầu gửi về Sở Tài chính trước ngày 15/11/2026.

Cách tiếp cận này hướng tới đánh giá hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp bằng những kết quả có thể kiểm chứng, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng cuộc họp, chương trình hoặc văn bản đã ban hành.

Một hướng đi đáng chú ý khác là đưa chính sách hỗ trợ đến gần doanh nghiệp thông qua nền tảng số. Từ ngày 9/11/2026, Hà Nội bắt đầu tiếp nhận đăng ký hỗ trợ chuyển đổi số và thương mại điện tử qua ứng dụng iHanoi. Đợt đầu có tổng kinh phí 50 tỷ đồng, dự kiến cấp khoảng 5.000 đến 6.000 phiếu hỗ trợ.

Theo cơ chế do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội triển khai, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh đủ điều kiện được hỗ trợ tối đa 70% chi phí sử dụng sản phẩm, dịch vụ thuộc danh mục công bố. Mức hỗ trợ cao nhất đối với doanh nghiệp vừa là 100 triệu đồng cho mỗi loại phiếu.

Người đăng ký thực hiện thủ tục qua mini app HANOINEXT trên iHanoi. Thời hạn phê duyệt tối đa 5 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ đầy đủ, hợp lệ; đối với đăng ký ghi nhận từ ngày 30/11, thời hạn tối đa là 2 ngày làm việc.

Thông qua cơ chế này, doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận các giải pháp hóa đơn điện tử, kế toán, quản lý bán hàng, chữ ký số và thương mại điện tử. Việc công khai điều kiện, hạn mức và quy trình hỗ trợ cũng góp phần nâng cao tính minh bạch trong triển khai chính sách.

Theo ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thách thức lớn sau khi ban hành cơ chế là chuyển hóa chính sách thành năng lực, tăng trưởng và những cơ hội cụ thể cho doanh nghiệp.

Tại Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu thiết kế các “luồng chính sách” theo vòng đời doanh nghiệp và công nghệ. Theo đó, doanh nghiệp phải xác định rõ điều kiện được hỗ trợ, hồ sơ cần chuẩn bị, cơ quan hướng dẫn và thời gian xử lý.

“Chính sách phải chủ động tìm đến đúng đối tượng”, ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Yêu cầu tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cũng được Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng đặt ra tại cuộc làm việc với Sở Tài chính ngày 5/11.

Trong bối cảnh Hà Nội quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% năm 2026, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu kịp thời xử lý những vướng mắc về cơ chế, chính sách và thủ tục hành chính, nhất là các vấn đề liên quan đến triển khai dự án và phát triển cụm công nghiệp.

Theo ông Vũ Đại Thắng, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp cần tập trung giải quyết những khó khăn cụ thể đang ảnh hưởng đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh và khả năng đóng góp vào tăng trưởng của Thành phố.

Cùng quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, khẳng định: “Sự thành công của doanh nghiệp cũng chính là sự thành công của TP”.

Từ cải cách thủ tục gia nhập thị trường, chuẩn hóa quy trình đầu tư đến khảo sát trải nghiệm và tăng cường trách nhiệm giải quyết kiến nghị, Hà Nội đang từng bước chuyển trọng tâm cải cách từ hoàn thiện quy trình sang nâng cao chất lượng phục vụ.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, giá trị thiết thực của cải cách được thể hiện ở thời gian xử lý hồ sơ ngắn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, chính sách dễ tiếp cận hơn và những vướng mắc phát sinh có cơ quan chịu trách nhiệm giải quyết.

Khi các mục tiêu cải cách được cụ thể hóa bằng kết quả thực tế, môi trường đầu tư của Hà Nội sẽ có thêm lợi thế cạnh tranh, tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm mở rộng hoạt động, thu hút nguồn lực xã hội và đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế Thủ đô.