Theo đó, UBND TP. Hải Phòng đã yêu cầu Sở Xây dựng sớm hoàn thiện kế hoạch tổng thể cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn thành phố. Kế hoạch nhằm giải quyết triệt để tình trạng nguy hiểm tại các chung cư cũ đã hết niên hạn, không còn đảm bảo an toàn, đặc biệt là các công trình chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu.

Việc từng bước di dời, xóa bỏ các khu chung cư, nhà tập thể cũ không chỉ là nhiệm vụ cấp bách về an toàn nhà ở, mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị Hải Phòng theo hướng văn minh, hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Theo rà soát, tính đến tháng 2/2026, TP. Hải Phòng có 177 chung cư cũ, chủ yếu được xây dựng giai đoạn 1960 - 1985. Trong đó, khu vực phía Đông Hải Phòng có 148 tòa và khu vực phía Tây Hải Phòng có 29 tòa chung cư cũ. Trong đó, 66 tòa cấp độ D, 58 tòa cấp độ C, 7 tòa cấp độ B và 46 công trình chưa kiểm định chất lượng. Khoảng 7.000 hộ dân đang sinh sống ở những khu này.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng, phần lớn các chung cư cũ cao 2 - 5 tầng, không có thang máy. Các căn hộ được thiết kế theo tiêu chuẩn cũ với diện tích nhỏ 25 - 30 m2, công năng sử dụng lạc hậu, thiếu khép kín, không đáp ứng được các tiêu chuẩn ở hiện hành, gây khó khăn cho việc cải tạo, sửa chữa.

Tình trạng các hộ dân cơi nới, lấn chiếm dạng chuồng cọp, lồng sắt diễn ra phổ biến tại các mặt thoáng làm gia tăng tải trọng lên hệ kết cấu chịu lực và gây mất mỹ quan đô thị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thoát nạn và phòng cháy chữa cháy.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đi kèm đa số đều đã hư hỏng, xuống cấp và thiếu đồng bộ, không còn đáp ứng nhu cầu sử dụng của cư dân và không đảm bảo các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành.

Qua kiểm định, lực lượng liên ngành xác định 66 tòa chung cư xuống cấp độ D, cần khoanh vùng nguy hiểm, cần có biện pháp chống đỡ kịp thời. 58 tòa chung cư xuống cấp độ C, cần sửa chữa, gia cường các cấu kiện nguy hiểm và các hư hỏng trước khi sử dụng tiếp. 7 tòa chung cư xuống cấp độ B. Ngoài ra, còn 46 tòa chung cư chưa được cơ quan nhà nước kiểm định chất lượng.

Nhằm chỉnh trang đô thị, cải thiện đời sống người dân, những quyết sách linh hoạt và cách làm chủ động  đã được TP. Hải Phòng triển khai. Nhiều khu chung cư xuống cấp đang từng bước được thay thế bằng các công trình nhà ở mới, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo diện mạo đô thị văn minh, hiện đại.

Tháng 4/2022, HĐND thành phố Hải Phòng ban hành Nghị quyết 04/NQ-HĐND về xây dựng nhà ở xã hội kết hợp giải quyết nhà ở cho các hộ dân sống tại các chung cư cũ. Mục tiêu giải quyết cơ bản chỗ ở cho khoảng 5.700 hộ dân ở các chung cư cũ xuống cấp không thể sửa chữa tại các phường: Ngô Quyền, Gia Viên, An Biên, Lê Chân, Kiến An, Phù Liễn và Đồ Sơn.

Thành phố đã và triển khai hàng loạt dự án nhà ở xã hội để tạo quỹ nhà tái định cư, như: dự án ngõ 75 Lý Thánh Tông (Đồ Sơn); Tổng kho 3 Lạc Viên (Ngô Quyền); nhà ở xã hội tại khu đô thị Cầu Rào 2 (Lê Chân); nhà ở xã hội thuộc dự án khu đô thị mới Đồng Hòa (Kiến An)... Đồng thời, giao các địa phương lập chủ trương đầu tư các dự án sử dụng quỹ đất tại các chung cư cũ.

Mới đây nhất, theo dự thảo kế hoạch Di dời cư dân kết hợp với chỉnh trang đô thị và cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, xuống cấp trên địa bàn TP. Hải Phòng, giai đoạn 2026 -2028, Thành phố sẽ tập trung giải quyết chỗ ở cho các hộ dân ở 66 chung cư cấp độ D (nguy hiểm, cần di dời khẩn cấp), tương ứng khoảng 2.200 căn hộ và 190 căn cấp độ B, C (hư hỏng nặng).

Nguồn quỹ nhà ưu tiên sử dụng từ các dự án nhà ở xã hội như: Dự án Tổng kho 3 Lạc Viên (1.680 căn), ngõ 75 Lý Thánh Tông (68 căn), cải tạo chung cư cũ Đồng Tâm (9.310 căn) và chung cư Tạ Quang Bửu (390 căn).

Đến giai đoạn 2028 - 2030, Thành phố sẽ tiếp tục giải quyết 65 tòa chung cư cũ cấp độ C, B và 46 chung cư chưa kiểm định. Số lượng dự kiến là hơn 2.570 căn hộ. Nguồn nhà tái định cư đến từ dự án nhà ở xã hội XH1, XH2 thuộc phường Lê Chân (890 căn), khu đô thị Cầu Rào 2 (923 căn), đầm Bắc Giang (633 căn) và khu đô thị mới phía Đông phường Hải Dương (130 căn). Quá trình thực hiện, Thành phố sẽ điều chỉnh, phân bố số lượng nhà, phương án hỗ trợ tái định cư tùy theo thực tế và nguyện vọng đăng ký của người dân.

Trước mắt, TP Hải Phòng chỉ đạo các đơn vị liên quan lên phương án tháo dỡ hoàn toàn 37 tòa chung cư nguy hiểm cấp D tại các khu tập thể Đồng Quốc Bình, Vạn Mỹ và Bình Minh trước tháng 6/2026, tổ chức kiểm định 46 chung cư chưa được đánh giá, xếp hạng.

Việc cải tạo chung cư cũ không chỉ nhằm đảm bảo an toàn nhà ở mà còn là bước đi quan trọng trong chỉnh trang đô thị. Với quỹ đất sau khi phá dỡ, quy hoạch phân khu hướng đến việc bổ sung các thiết chế hạ tầng còn thiếu trong trung tâm đô thị.

Cụ thể, các khu chung cư ngõ 246 Đà Nẵng, Thái Phiên, Lâm Tường và số 20 Nguyễn Công Trứ được bố trí làm trường học. Quỹ đất tại khu chung cư An Dương, ngõ 166 Chùa Hàng và Kiến An được sử dụng làm công viên cây xanh, bãi đỗ xe.

TP. Hải Phòng cũng có chủ trương chuyển đổi từ nhà nước bao cấp về nhà ở sang xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn và đồng bộ. Dự kiến tổng nhu cầu vốn để thực hiện các dự án là 4.250 tỷ đồng.

Các hộ dân tại chung cư cũ sẽ được bồi thường, hỗ trợ tiền đối với quyền sử dụng đất theo quy định và được đăng ký mua, thuê nhà tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Nhằm tháo gỡ áp lực tài chính, UBND TP. Hải Phòng yêu cầu các dự án nhà ở xã hội như Tổng kho 3 Lạc Viên, Đồng Hòa đẩy nhanh tiến độ hoàn thành để có quỹ nhà cung cấp cho người dân, hỗ trợ kinh phí di chuyển, tạm cư. Đồng thời, TP. Hải Phòng cũng đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội thiết lập gói vay ưu đãi hỗ trợ các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận được nhà ở.

Trước đó, liên quan đến việc xây dựng Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn TP. Hải Phòng, ông Lê Anh Quân, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP. Hải Phòng đã yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với UBND các phường có chung cư cũ rà soát, phân loại cụ thể các trường hợp sử dụng nhà trong lõi chung cư và tình trạng sử dụng nhà. UBND các phường: Gia Viên, Ngô Quyền, Lê Chân, An Biên, Hồng Bàng có trách nhiệm tổ chức rà soát, cung cấp ngay số liệu chi tiết về các hộ dưới mặt đất, ngoài lõi chung cư gửi về Sở Xây dựng.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hải Phòng cũng chỉ đạo Sở Xây dựng nghiên cứu, đề xuất tạo lập quỹ nhà thuộc tài sản công của thành phố theo quy định để phục vụ việc tạm cư, tái định cư (thuê/mua) cho các đối tượng phải di dời khỏi chung cư cũ nhưng không được tái định cư tại chỗ, cho các đối tượng phải thu hồi đất phục vụ giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án; lộ trình và nguồn lực thực hiện.

Cùng với đó, đề xuất các thủ tục, trình tự, lộ trình thực hiện điều chỉnh Nghị quyết số 04, lưu ý bổ sung phạm vi, thời gian thực hiện, cập nhật, vận dụng tối đa các chính sách, quy định pháp luật mới ban hành về lĩnh vực nhà ở, đất đai để áp dụng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho các hộ dân; làm rõ quỹ nhà phục vụ tái định cư (thuê/mua tại chỗ hoặc vị trí khác) để tuyên tuyền phổ biến cho các hộ dân nắm bắt thông tin, tuân thủ các quy định và ủng hộ chủ trương chính sách của thành phố.

Khi thực hiện di dời, thu hồi chung cư cũ (chung cư cũ nguy hiểm không đảm bảo an toàn sử dụng, để thực hiện dự án chỉnh trang đô thị, để cải tạo, xây dựng lại chung cư...), các đơn vị cần phải có phương án bồi thường, hỗ trợ, bố trí chỗ ở tạm thời và bố trí tái định cư cho các đối tượng sử dụng (trong và ngoài) nhà chung cư cũ.

Theo nhận định từ Sở Xây dựng Hải Phòng, việc thực hiện Nghị quyết 04 đã đánh dấu bước tư duy mới từ quản lý từ bao cấp về nhà ở sang xã hội hóa và hỗ trợ tạo lập quyền sở hữu. Bước đầu, có hàng trăm hộ dân đã đăng ký mua, thuê mua tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, để nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống và giải quyết dứt điểm các chung cư cũ nguy hiểm, cần có cơ chế đồng bộ, hài hòa để doanh nghiệp có điều kiện tạo lập nhà ở xã hội và người dân có điều kiện di dời để tạo lập quỹ đất sạch nhằm chỉnh trang đô thị.

Đối với quỹ đất được tạo lập khi phá dỡ các chung cư cũ, cần ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng theo quy hoạch, góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt thiết chế về hạ tầng xã hội (trường học, công viên, giao thông tĩnh) tại các khu vực đô thị trung tâm, nâng cao chất lượng sống cho cộng đồng và đảm bảo mỹ quan đô thị.