Theo báo cáo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), trong những năm gần đây, công nghiệp sản xuất tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế Việt Nam, cả về tăng trưởng, xuất khẩu và thu hút đầu tư. Năm 2025, toàn ngành công nghiệp đóng góp khoảng 31,6% GDP, trong đó riêng khu vực chế biến - chế tạo chiếm 24,4% GDP, khẳng định vai trò trung tâm của sản xuất trong cấu trúc kinh tế quốc gia.

Đà phục hồi còn được thể hiện rõ qua chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP). Năm 2025, IIP tăng khoảng 10,1% so với năm trước, trong đó ngành chế biến - chế tạo tăng tới 11,1%, cho thấy xu hướng mở rộng mạnh mẽ của các lĩnh vực sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Ở góc độ địa phương, những lợi thế của TP. Hải Phòng tiếp tục được khẳng định rõ hơn trong bối cảnh mới. Ông Phạm Tuấn Hải, Phó giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng cho biết, với vị trí địa lý chiến lược và hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ, thành phố hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm công nghiệp, sản xuất của khu vực Bắc Bộ và cả nước.

Cơ cấu công nghiệp Hải Phòng tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP tăng từ 39,05% năm 2020 lên 44,5% năm 2025; tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao tăng từ 45,5% lên 68%. Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 11,81%, đứng thứ 2 cả nước và là năm thứ 11 liên tiếp duy trì mức tăng trưởng hai con số. Những kết quả này cho thấy Hải Phòng không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng, mà đang từng bước nâng cao chất lượng phát triển công nghiệp.

Tuy nhiên, phía sau những lợi thế đó, một số điểm nghẽn cũng đang bộc lộ rõ hơn. Dù thu hút được nhiều dự án FDI quy mô lớn, song khả năng tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao. Cấu trúc công nghiệp vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, trong khi liên kết giữa doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn đa quốc gia chưa thực sự chặt chẽ.

Còn bà Nguyễn Thị Bích Dung, Phó trưởng ban Ban Quản lý khu kinh tế Hải Phòng thì cho rằng: Thành phố cũng đang phải đang đối mặt với một số thách thức như dư địa phát triển theo chiều rộng đang dần thu hẹp khi quỹ đất công nghiệp không còn dồi dào như trước. Áp lực chuyển đổi xanh, tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, phát triển bền vững ngày càng rõ nét, trong khi năng lực đáp ứng của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều hạn chế...

Những vấn đề này đặt ra yêu cầu Hải Phòng phải chuyển sang giai đoạn phát triển mới, không chỉ dựa vào mở rộng quy mô, mà cần tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

TP. Hải Phòng hiện đang là trung tâm phát triển công nghiệp, logistics, công nghệ cao của khu vực Bắc Bộ và cả nước, là địa phương duy nhất trong cả nước duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP ở mức 2 con số trong 11 năm liên tiếp.

Hệ thống các khu công nghiệp, khu kinh tế không ngừng được mở rộng cả về quy mô và chất lượng. Hiện nay, TP. Hải Phòng có 3 khu kinh tế (Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, Khu kinh tế chuyên biệt và 1 Khu thương mại tự do) với tổng diện tích 47.840 ha, cùng 45 khu công nghiệp đã được thành lập với tổng diện tích gần 13.000 ha với gần 1.400 doanh nghiệp đang hoạt động và trên 360.000 công nhân lao động. Các khu công nghiệp, khu kinh tế đã thu hút 1.044 dự án với tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ước đạt hơn 44,3 tỷ USD, thu hút 383 dự án với tổng vốn đầu tư trong nước ước đạt 24,85 tỷ USD...

Tầm nhìn đến năm 2030, TP. Hải Phòng sẽ có 83 khu công nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng sạch.

Từ thực tế đó, yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn dự án có chất lượng, có khả năng tạo giá trị gia tăng và liên kết chuỗi được đặt ra rõ hơn.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Sao Đỏ cho rằng, để trở thành tâm điểm thu hút đầu tư công nghiệp mới, thành phố không thể chỉ dựa vào hạ tầng hay ưu đãi, mà cần thực hiện đồng bộ các chuyển dịch về chất.

Trước hết, chuyển từ thu hút đầu tư bằng mọi giá sang thu hút có chọn lọc, ưu tiên các dự án có công nghệ, có khả năng tạo giá trị gia tăng và lan tỏa trong nền kinh tế. Cùng với đó, chuyển từ mục tiêu tăng số lượng dự án sang nâng cao chất lượng hệ sinh thái, trong đó chú trọng nâng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng.

Đồng thời, cần nâng cao năng lực tổ chức chuỗi cung ứng theo hướng đồng bộ, hiệu quả và đáng tin cậy, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư về tính ổn định, minh bạch và khả năng kết nối.

Bên cạnh đó, các thách thức về nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, tự động hóa, dữ liệu và sản xuất thông minh, tiếp tục đặt ra yêu cầu phải có giải pháp căn cơ. Việc nâng cấp doanh nghiệp nội địa, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy chuyển đổi xanh cũng là những nội dung cần được tập trung trong giai đoạn tới.

Ở góc độ quản lý, bà Nguyễn Thị Bích Dung cho biết: Thành phố đang đẩy mạnh phát triển khu công nghiệp theo hướng xanh, coi đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Các khu công nghiệp không chỉ cung cấp mặt bằng sản xuất mà còn hướng tới cung cấp hộ chiếu xanh cho sản phẩm, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường cao cấp như EU, Hoa Kỳ...

Hải Phòng định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch, điện tử và sản xuất xanh; tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, từng bước hình thành chuỗi cung ứng bền vững ngay tại địa phương. Việc cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án được xác định là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Sở hữu nền tảng công nghiệp và hạ tầng vượt trội, Hải Phòng hiện là “thỏi nam châm” thu hút các dòng vốn đầu tư thế hệ mới. Dẫu vậy, để bứt phá trong cuộc đua cạnh tranh, mục tiêu của thành phố không chỉ là gia tăng dự án mà phải là nâng tầm chất lượng tăng trưởng và bồi đắp năng lực cho doanh nghiệp trong nước. Việc xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp bền vững chính là “chìa khóa” để Hải Phòng khẳng định vai trò đầu tàu logistics và tiến xa hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.