Với gần 25 triệu trẻ em, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện chính sách, mở rộng mạng lưới bảo vệ và huy động nguồn lực xã hội, hướng tới mục tiêu mọi trẻ em đều được sống trong môi trường an toàn, bình đẳng và có cơ hội phát triển toàn diện.
Trẻ em là nhóm dân số có ý nghĩa đặc biệt đối với tương lai phát triển của mỗi quốc gia. Chất lượng chăm sóc, giáo dục và khả năng bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ tổn thương phản ánh mức độ tiến bộ xã hội, hiệu quả của chính sách an sinh và trách nhiệm của các thiết chế công cộng.
Trong bối cảnh những hình thức bạo lực, xâm hại ngày càng đa dạng, yêu cầu bảo vệ trẻ em cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển con người, bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.
Thông điệp này tiếp tục được nhấn mạnh tại Hội nghị Bộ trưởng toàn cầu lần thứ 2 về chấm dứt bạo lực đối với trẻ em, diễn ra ngày 18 - 19/11/2026 tại Manila, Philippines, do Chính phủ Philippines phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) và Đại diện đặc biệt của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về bạo lực đối với trẻ em tổ chức.
| Những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong bảo đảm quyền trẻ em, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. |
Tham dự hội nghị, đoàn Việt Nam gồm đại diện Bộ Y tế, Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo, thể hiện sự quan tâm đối với các nỗ lực hợp tác quốc tế nhằm phòng ngừa, giảm thiểu và tiến tới chấm dứt mọi hình thức bạo lực đối với trẻ em.
Những thành quả an sinh tạo nền tảng bảo vệ gần 25 triệu trẻ em
Số liệu đến năm 2025 cho thấy, Việt Nam có 24.950.416 trẻ em, trong đó trẻ em nam chiếm 52,5%, trẻ em nữ chiếm 47,5%. Trẻ em dân tộc thiểu số chiếm 18,3%, tỷ lệ trẻ em nghèo đa chiều là 8,4%. Đáng chú ý, cả nước có 790.514 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, tương đương 3,2% tổng số trẻ em.
Quy mô dân số trẻ em cùng sự khác biệt về điều kiện sống, khả năng tiếp cận dịch vụ và mức độ dễ bị tổn thương đặt ra yêu cầu xây dựng hệ thống bảo vệ toàn diện, bảo đảm chính sách được triển khai hiệu quả tới từng nhóm đối tượng. Trong đó, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em thuộc hộ nghèo, sinh sống tại vùng khó khăn hoặc thiếu điều kiện chăm sóc cần được ưu tiên hỗ trợ phù hợp.
Những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong bảo đảm quyền trẻ em, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các chính sách về y tế, giáo dục, an sinh và bảo vệ trẻ em từng bước tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và phát triển thế hệ trẻ.
Tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi được đăng ký khai sinh đạt 99,3%, góp phần bảo đảm quyền nhân thân và tạo điều kiện để trẻ tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Tất cả trẻ em dưới 6 tuổi và trẻ em hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Chương trình Tiêm chủng mở rộng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, với tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi đạt 97%. Thành quả này phản ánh những nỗ lực duy trì chăm sóc sức khỏe dự phòng, góp phần giảm nguy cơ bệnh tật và bảo vệ sự phát triển của trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Trong giáo dục, 100% trẻ em 5 tuổi được đi học mẫu giáo. Chính sách miễn học phí tại các cơ sở giáo dục công lập và hỗ trợ học phí đối với cơ sở dân lập, tư thục tiếp tục góp phần giảm gánh nặng tài chính cho gia đình, mở rộng cơ hội học tập, tạo điều kiện để trẻ em phát triển kiến thức, kỹ năng và khả năng hòa nhập xã hội.
Đáng chú ý, trên 80% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được trợ giúp phù hợp với nhu cầu và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tỷ lệ trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giảm từ 5,4% xuống còn 1,31%, cho thấy những chuyển biến trong công tác phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng trẻ em phải tham gia lao động không phù hợp với độ tuổi.
Đối với trẻ em bị xâm hại, báo cáo ghi nhận 100% trường hợp được áp dụng các biện pháp hỗ trợ, can thiệp phù hợp. Kết quả này cho thấy nỗ lực tăng cường khả năng ứng phó của hệ thống bảo vệ trẻ em, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng, tính kịp thời và hiệu quả lâu dài của các dịch vụ hỗ trợ.
Cùng với việc mở rộng chính sách an sinh, hệ thống dịch vụ bảo vệ trẻ em theo ba cấp độ gồm phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp từng bước được củng cố. Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 tiếp tục phát huy vai trò tiếp nhận thông tin, kết nối các cơ quan chức năng và hỗ trợ xử lý những vụ việc liên quan đến quyền trẻ em.
Sự phối hợp giữa ngành y tế với các ngành giáo dục, công an, tư pháp cũng được tăng cường, đặc biệt trong phát hiện, chuyển tuyến, chăm sóc, điều trị và hỗ trợ trẻ em bị bạo lực, xâm hại, bỏ rơi hoặc cần can thiệp khẩn cấp. Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố đã thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo hoặc Ban điều hành công tác trẻ em cấp tỉnh.
Hoàn thiện lá chắn bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ mới
Bảo vệ trẻ em trong giai đoạn hiện nay đang đặt ra những yêu cầu mới, vượt ra ngoài phạm vi chăm sóc sức khỏe và bảo đảm điều kiện học tập. Nguy cơ bạo lực, xâm hại tình dục, bóc lột, bỏ rơi và những tổn thương phát sinh trên môi trường mạng đòi hỏi hệ thống bảo vệ phải có khả năng nhận diện sớm, phòng ngừa chủ động và can thiệp kịp thời.
Đặc biệt, sự phát triển nhanh của công nghệ số đang làm thay đổi phương thức học tập, giao tiếp và tiếp cận thông tin của trẻ em. Bên cạnh những cơ hội mở rộng tri thức, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ trẻ bị tiếp cận nội dung độc hại, lừa đảo, quấy rối hoặc xâm hại dưới nhiều hình thức. Điều này đặt ra yêu cầu hoàn thiện các biện pháp bảo vệ phù hợp với sự phát triển của công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực nhận biết và tự bảo vệ của trẻ.
Trong định hướng chính sách giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ tiếp tục triển khai các chương trình nhằm bảo đảm mọi trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, giảm thiểu nguy cơ bị bạo lực, xâm hại và tạo điều kiện để những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hòa nhập, phát triển toàn diện.
Ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 468/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”. Tiếp đó, Quyết định số 1415/QĐ-TTg ngày 28/7/2026 phê duyệt Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026 - 2030.
Các chương trình này thể hiện định hướng tăng cường bảo vệ trẻ em trên cả môi trường thực và môi trường số, chú trọng phòng ngừa nguy cơ, hỗ trợ trẻ bị tổn thương và tạo điều kiện để các em tiếp tục học tập, hòa nhập cộng đồng.
Tuy nhiên, hiệu quả chính sách phụ thuộc lớn vào năng lực tổ chức thực hiện tại cơ sở, nơi trực tiếp tiếp nhận thông tin, phát hiện nguy cơ và triển khai các biện pháp hỗ trợ. Một hệ thống bảo vệ hiệu quả cần có sự kết nối chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, cơ sở y tế, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng, bảo đảm trẻ em được hỗ trợ đúng nhu cầu, đúng thời điểm.
Đối với ngành y tế, trách nhiệm bảo vệ trẻ em gắn với hoạt động phát hiện, chăm sóc, điều trị và phục hồi cho những trường hợp bị bạo lực, xâm hại. Trong khi đó, ngành giáo dục có vai trò xây dựng môi trường học đường an toàn, tăng cường giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ và nhận diện nguy cơ. Các cơ quan bảo vệ pháp luật giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi xâm hại, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ.
Cùng với trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, huy động nguồn lực xã hội là yếu tố quan trọng nhằm mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng dịch vụ bảo vệ trẻ em. Sự tham gia của các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức xã hội góp phần bổ sung nguồn lực, kinh nghiệm và năng lực chuyên môn cho các chương trình hỗ trợ.